కథం కరోమ్యహం చాత్ర దుర్ఘటం చ గృహాశ్రమమ్ । ఏవం చిన్తయతస్తస్య ఘృతాచీ దివ్యరూపిణీ
ఈ గృహస్థాశ్రమ జీవితం ఎంత కష్టమో, నేను ఎలా నిర్వహించగలను? అని ఆలోచిస్తూ ఉండగా, దివ్యరూపముతో ఘృతాచీ అక్కడ ప్రత్యక్షమైంది.
ప్రాప్తా దృష్టిపథం తత్ర సమీపే గగనే స్థితా । తాం దృష్ట్వా చఞ్చలాపాఙ్గీం సమీపస్థాం వరాప్సరామ్
ఆమె ఆకాశంలో దగ్గరగా నిలబడి, అతని చూపులోకి వచ్చింది. ఆ చంచలమైన కళ్లతో, దగ్గరగా ఉన్న ఆ అద్భుతమైన అప్సరసను చూసి—
పఞ్చబాణపరీతాఙ్గస్తూర్ణమాసీద్ధృతవ్రతః । చిన్తయామాస చ తదా కిం కరోమ్యద్య సంకటే
ధృఢవ్రతుడైన అతని శరీరం వెంటనే మన్మథుని ఐదు బాణాలకు లోనైంది. అప్పుడతడు, 'ఈ కష్ట సమయంలో నేను ఏమి చేయాలి?' అని ఆలోచించాడు.
ధర్మస్య పురతః ప్రాప్తే కామభావే దురాసదే । అఙ్గీకరోమి యద్యేనాం వఞ్చనార్థమిహాగతామ్
ధర్ముడు ఎదుట ఉండగా, జయించలేని ఈ కామభావం కలిగినప్పుడు, మోసం చేయడానికి వచ్చిన ఈమెను నేను అంగీకరిస్తే—
హసిష్యన్తి మహాత్మానస్తాపసా మాం తు విహ్వలమ్ । తపస్తప్త్వా మహాఘోరం పూర్ణవర్షశతం త్విహ
బహుశా, గొప్ప మునులు, తపస్సు చేసినవారు, నన్ను ఇలా కలవరపడి చూస్తూ నవ్వుతారు. నేను వంద సంవత్సరాలు ఘోర తపస్సు చేసి కూడా—
దృష్ట్వాప్సరాం చ వివశః కథం జాతో మహాతపాః । కామం నిన్దాపి భవతు యది స్యాదతులం సుఖమ్
ఒక అప్సరసను చూసి, ఈ మహాతపస్వి ఎలా బలహీనుడయ్యాడో అని నిందించవచ్చు. కాని, అపూర్వమైన సుఖం లభిస్తే, నింద వచ్చినా పరవాలేదు.
గృహస్థాశ్రమసమ్భూతం సుఖదం పుత్రకామదమ్ । స్వర్గదం చ తథా ప్రోక్తం జ్ఞానినాం మోక్షదం తథా
గృహస్థాశ్రమం వల్ల సుఖం లభిస్తుంది, పిల్లల కోరిక తీరుతుంది, స్వర్గం కూడా దక్కుతుంది, జ్ఞానులకు మోక్షం కూడా ఇస్తుందని చెప్పబడింది.
న భవిష్యతి తన్నూమనయా దేవకన్యయా । నారదాచ్చ మయా పూర్వం శ్రుతమస్తి కథానకమ్ । యథోర్వశీవశో రాజా పరాభూతః పురూరవాః
కానీ ఈ దేవకన్యతో అలాంటిది జరగదు. నారదుడి ద్వారా నేను ముందే విన్నాను— ఉర్వశి వశంలో పడి, పురూరవుడు ఎలా ఓడిపోయాడో.
బుధోత్పత్తిః ఋషయ ఊచుః కోఽసౌ పురూరవా రాజా కోర్వశీ దేవకన్యకా । కథం కష్టం చ సమ్ప్రాప్తం తేన రాజ్ఞా మహాత్మనా
ఋషులు అడిగారు: ఈ పురూరవుడు అనే రాజు ఎవరు? ఉర్వశి అనే దేవకన్య ఎవరు? ఆ మహాత్ముడైన రాజుకు ఏ విధమైన కష్టం ఎదురైంది?
సర్వం కథానకం బ్రూహి లోమహర్షణజాధునా । శ్రోతుకామా వయం సర్వే త్వన్ముఖాబ్జచ్యుతం రసమ్
లోమహర్షణుని కుమారుడా, ఆ కథను మాకు పూర్తిగా చెప్పు. నీ వాక్చతుర్యాన్ని మేమంతా వినాలని కోరుకుంటున్నాం.
అమృతాదపి మిష్టా తే వాణీ సూత రసాత్మికా । న తృప్యామో వయం సర్వే సుధయా చ యథామరాః
సూతా! నీ మాటలు అమృతంలా మధురంగా, రుచిగా ఉంటాయి. మేమంతా వాటిని వినడంలో ఎప్పుడూ అలసిపోము, దేవతలు అమృతాన్ని తాగడంలో అలసిపోని విధంగా.
సూత ఉవాచ శృణుధ్వం మునయః సర్వే కథాం దివ్యాం మనోరమామ్ । వక్ష్యామ్యహం యథాబుద్ధ్యా శ్రుతాం వ్యాసవరోత్తమాత్
సూతుడు చెప్పాడు: మునులారా! మీరు అందరూ ఈ దివ్యమైన, మనోహరమైన కథను వినండి. నేను వ్యాస మహర్షి వద్ద వినిన విధంగా, నా బుద్ధి మేరకు చెప్పబోతున్నాను.
గురోస్తు దయితా భార్యా తారా నామేతి విశ్రుతా । రూపయౌవనయుక్తా సా చార్వఙ్గీ మదవిహ్వలా
గురువు భార్య తార అని ప్రసిద్ధి, ఆమె అందంతో, యవ్వనంతో, ఆకర్షణతో నిండినది, మదంతో మత్తెక్కినది.
గతైకదా విధోర్ధామ యజమానస్య భామినీ । దృష్టా చ శశినాత్యర్థం రూపయౌవనశాలినీ
ఒకసారి ఆ భామ యజమాని అయిన చంద్రుని ఇంటికి వెళ్లింది. ఆమె అందం, యవ్వనం చూసి చంద్రుడు ఆకర్షితుడయ్యాడు.
కామాతురస్తదా జాతః శశీ శశిముఖీం ప్రతి । సాపి వీక్ష్య విధుం కామం జాతా మదనపీడితా
అప్పుడు చంద్రుడు ఆమెపై మిక్కిలి కోరికతో మత్తెక్కిపోయాడు. ఆమె కూడా చంద్రుణ్ణి చూసి, మన్మథుని బాణాలకు లోనై ప్రేమతో మత్తెక్కింది.
తావన్యోన్యం ప్రేమయుక్తౌ స్మరార్తౌ చ బభూవతుః । తారా శశీ మదోన్మత్తౌ కామబాణప్రపీడితౌ
వారిద్దరూ పరస్పరం ప్రేమతో నిండిపోయి, మన్మథుని బాధతో తడిసి పోయారు. తార, చంద్రుడు ఇద్దరూ కోరికతో మత్తెక్కి, మన్మథుని బాణాలకు గాయపడ్డారు.
రేమాతే మదమత్తౌ తౌ పరస్పరస్పృహాన్వితౌ । దినాని కతిచిత్తత్ర జాతాని రమమాణయోః
ఆ ఇద్దరూ మోహంలో మునిగి, పరస్పరం ఆకర్షణతో, అక్కడ కొన్ని రోజులు పరస్పర ఆనందంలో గడిపారు.
బృహస్పతిస్తు దుఃఖార్తస్తారామానయితుం గృహమ్ । ప్రేషయామాస శిష్యం తు నాయాతా సా వశీకృతా
బృహస్పతి దుఃఖంతో బాధపడి, తారను ఇంటికి తీసుకురావాలని తన శిష్యుడిని పంపించాడు. కానీ ఆమె మాయలో పడిపోవడంతో తిరిగి రాలేదు.
పునః పునర్యదా శిష్యం పరావర్తత చన్ద్రమాః । బృహస్పతిస్తదా క్రుద్ధో జగామ స్వయమేవ హి
శిష్యుడు మళ్లీ మళ్లీ ఖాళీగా తిరిగి వచ్చినప్పుడు, బృహస్పతి కోపంతో తానే స్వయంగా వెళ్లాడు.
గత్వా సోమగృహం తత్ర వాచస్పతిరుదారధీః । ఉవాచ శశినం క్రుద్ధః స్మయమానం మదాన్వితమ్
సోముని ఇంటికి వెళ్లి, ఉదారమైన మనస్సు గల బృహస్పతి, కోపంతో, నవ్వుతూ మత్తులో ఉన్న చంద్రునితో మాట్లాడాడు.
కిం కృతం కిల శీతాంశో కర్మ ధర్మవిగర్హితమ్ । రక్షితా మమ భార్యేయం సున్దరీ కేన హేతునా
ఓ చంద్రుడా! నీ చేత చేసిన ఈ పాపకార్యం ఏమిటి? నేను కాపాడుతున్న నా భార్యను ఏ కారణంతో తీసుకున్నావు?
తవ దేవ గురుశ్చాహం యజమానోఽసి సర్వథా । గురుభార్యా కథం మూఢ భుక్తా కిం రక్షితాథవా
ఓ దేవా! నేను నీ గురువుని, నువ్వు యజమానివి. ఓ మూర్ఖా! గురుపత్నిని ఎలా అనుభవించావు? లేక ఆమెను నువ్వే కాపాడినవాడివా?
బ్రహ్మహా హేమహారీ చ సురాపో గురుతల్పగః । మహాపాతకినో హ్యేతే తత్సంసర్గీ చ పఞ్చమః
బ్రాహ్మణ హంతకుడు, బంగారం దొంగిలించేవాడు, మద్యం తాగేవాడు, గురుపత్నిని అనుభవించేవాడు — వీళ్లంతా మహాపాతకులు. వీళ్లతో కలిసినవాడు ఐదవవాడు.
మహాపాతకయుక్తస్త్వం దురాచారోఽతిగర్హితః । న దేవసదనార్హోఽసి యది భుక్తేయమఙ్గనా
నీవు మహాపాతకంలో మునిగిపోయి, దురాచారిగా, అందరూ నిందించేలా ఉన్నావు. ఈ స్త్రీని అనుభవించినట్లయితే, దేవతల లోకానికి నువ్వు అర్హుడవు కావు.
ముఞ్చేమామసితాపాఙ్గీం నయామి సదనం మమ । నోచేద్వక్ష్యామి దుష్టాత్మన్ గురుదారాపహారిణమ్
ఈ నల్ల కళ్ల స్త్రీని విడిచిపెట్టు, నేను ఆమెను నా ఇంటికి తీసుకెళ్తాను. లేకపోతే, ఓ దుష్టాత్మా! నిన్ను గురుపత్నిని అపహరించినవాడిగా అందరికీ చెబుతాను.
ఇత్యేవం భాషమాణం తమువాచ రోహిణీపతిః । గురుం క్రోధసమాయుక్తం కాన్తావిరహదుఃఖితమ్
ఇలా మాట్లాడుతున్న బృహస్పతిని, రోహిణీ పతి చంద్రుడు, కోపంతో, ప్రియ స్త్రీ వियोग దుఃఖంతో ఉన్న గురువును ఉద్దేశించి సమాధానం చెప్పాడు.
ఇన్దురువాచ క్రోధాత్తే తు దురారాధ్యా బ్రాహ్మణాః క్రోధవర్జితాః । పూజార్హా ధర్మశాస్త్రజ్ఞా వర్జనీయాస్తతోఽన్యథా
చంద్రుడు ఇలా అన్నాడు: "నీ కోపం వల్ల బ్రాహ్మణులను సులభంగా ప్రసన్నం చేయడం కష్టం. వారు పూజకు అర్హులు, ధర్మశాస్త్రాన్ని బాగా తెలుసు. వేరే విధంగా ఉంటే వారిని దూరంగా ఉంచాలి."
ఆగమిష్యతి సా కామం గృహం తే వరవర్ణినీ । అత్రైవ సంస్థితా బాలా కా తే హానిరిహానఘ
"ఆ అందమైన తార నీకు కావాలంటే నీ ఇంటికి వస్తుంది. ఇక్కడ తాను చిన్నదిగా ఉండి, కొంతకాలం నిలిచింది. నీకు ఇక్కడ ఏమి నష్టం లేదు, ఓ పాపరహితుడా!"
ఇచ్ఛయా సంస్థితా చాత్ర సుఖకామార్థినీ హి సా । దినాని కతిచిత్స్థిత్వా స్వేచ్ఛయా చాగమిష్యతి
"ఆమె సొంతంగా ఇక్కడ ఉండి, సుఖాన్ని కోరుతోంది. కొన్ని రోజులు గడిపి, తన ఇష్టానుసారం తిరిగి వస్తుంది."
త్వయైవోదాహృతం పూర్వం ధర్మశాస్త్రమతం తథా । న స్త్రీ దుష్యతి చారేణ న విప్రో వేదకర్మణా
"నీవే ముందుగా చెప్పిన విధంగా, ధర్మశాస్త్రంలో ఇలా ఉంది: స్త్రీ బయట తిరిగినంత మాత్రాన పాపం కలగదు; బ్రాహ్మణుడు వేదకర్మ చేసినంత మాత్రాన పాపం కలగదు."