దృష్ట్వా తం విస్మయం ప్రాప భగవాన్ గరుడధ్వజః । చిత్రరూపధరం శమ్భోః సేవకం వినయాన్వితమ్
ఆయనను చూసి, గరుత్మంతుడిని ధ్వజంగా ధరించిన భగవంతుడు ఆశ్చర్యపోయాడు. శంభువుకు సేవకుడైన, వినయంతో నిండిన చిత్రరూపుడిని చూసి ఆశ్చర్యమొచ్చింది.
పప్రచ్ఛ తం స్మితం కృత్వా చిత్రరూపం రమాపతిః । కుశలం దేవదేవస్య సకుటుమ్బస్య చానఘ
రమాపతి చిరునవ్వుతో చిత్రరూపుడిని అడిగాడు: 'దేవదేవుడు, ఆయన కుటుంబం క్షేమంగా ఉన్నారా, పాపరహితుడా?'
కస్మాత్త్వం ప్రేషితోఽస్యత్ర బ్రూహికార్యం హరస్య కిమ్ । అథవా దేవతానాం చ కిఞ్చిత్కార్యం సముత్థితమ్
నిన్ను ఇక్కడికి ఎందుకు పంపించారో చెప్పు. హరుడికి ఏ పని ఉందో, లేక దేవతలకు ఏదైనా పని వచ్చిందో చెప్పు.
దూత ఉవాచ కిమజ్ఞాతం తవాస్తీహ సంసారే గరుడధ్వజ । వర్తమానం త్రికాలజ్ఞ యదహం ప్రబ్రవీమి వై
దూత ఇలా అన్నాడు: 'గరుత్మంతుడా, ఈ లోకంలో నీకు తెలియని విషయం ఏదైనా ఉందా? నువ్వు గత, వర్తమాన, భవిష్యత్తు అన్నీ తెలిసినవాడివి. అయినా నేను చెప్పాల్సినదాన్ని చెబుతాను.'
ప్రేషితోఽస్మి భవేనాత్ర విజ్ఞస్తు త్వాం జనార్దన । హరస్య వచనాద్వాక్యం ప్రబ్రవీమి త్వయి ప్రభో
ప్రభూ, నా యజమాని నన్ను ఇక్కడికి పంపాడు. జనార్దనా, హరుని ఆజ్ఞతో నేను ఆయన సందేశాన్ని నీకు చెబుతాను.
తేనోక్తమేతద్దేవేశ భార్యా తే కమలాలయా । తపస్తపతి కాలిన్దీతమసాసఙ్గమే విభో
దేవదేవా, నీ భార్య అయిన కమలాలోకిని, యమునా, తమసా నదుల సంగమంలో తపస్సు చేస్తోంది అని ఆయన చెప్పారు.
హయీరూపధరా దేవీ సర్వార్థసిద్ధిదాయినీ । ధ్యాతుం యోగ్యామరగణైర్మానవైర్యక్షకిన్నరైః
ఆ దేవీ, గుర్రం రూపంలో, అన్ని కోరికలను తీర్చే శక్తి కలదీ. ఆమెను దేవతలు, మనుషులు, యక్షులు, కిన్నరులు ధ్యానించడానికి యోగ్యురాలిగా భావిస్తారు.
వినా తయా నరః కోఽపిసుఖభాగీ భవేన్న హి । తాం త్యక్త్వా పుణ్డరీకాక్ష ప్రాప్నోషి కిం సుఖం హరే
ఆమె లేకుండా ఎవరికీ సుఖం దక్కదు. నీలొచనుడా, ఆమెను విడిచిపెట్టి నువ్వు ఎలాంటి సుఖాన్ని పొందగలవు?
దుర్బలోఽపి స్త్రియం పాతి నిర్ధనోఽపి జగత్పతే । వినాపరాధం చ విభో కిం త్యక్తా జగదీశ్వరీ
లోకపతీ, బలహీనుడైనా తన భార్యను కాపాడతాడు, దరిద్రుడైనా అలాగే చేస్తాడు. ప్రభూ, అపరాధం లేకుండా జగదీశ్వరీని ఎందుకు విడిచిపెట్టావు?
దుఃఖం ప్రాప్నోతి సంసారే యస్య భార్యా జగద్గురో । ధిక్తస్య జీవితం లోకే నిన్దితం త్వరిమణ్డలే
జగద్గురూ, ఎవరి భార్య జగదీశ్వరీ అయితే, అతడు ఈ లోకంలో దుఃఖాన్ని పొందతాడు. ఇలాంటి వాడి జీవితం ఈ భూమండలంలో నిందించబడుతుంది, అవమానమైంది.
సకామా రిపవస్తేఽద్య దృష్ట్వా తాం దుఃఖితా భృశమ్ । త్వాం వియుక్తం చ రమయా హసిష్యన్తి దివానిశమ్
నీ శత్రువులు తమ కోరికతో, ఈ రోజు రమా ఎంతగా బాధపడుతోందో, నిన్ను ఆమె నుండి వేరుచేసినదాన్ని చూసి, పగటి, రాత్రి ఎప్పుడూ నిన్ను ఎగతాళి చేస్తారు.
రమాం రమయ దేవేశ త్వదుత్సఙ్గగతాం కురు । సర్వలక్షణసమ్పన్నాం సుశీలాం చ సురూపిణీమ్
దేవతల అధిపతీ, రమాను సంతోషపరచు. ఆమెను నీ ఒడిలో కూర్చోబెట్టు. ఆమె అన్ని లక్షణాలతో, మంచి స్వభావంతో, అందమైన రూపంతో ఉన్నది.
సుఖితో భవ తాం ప్రాప్య వల్లభాం చారుహాసినీమ్ । కాన్తావిరహజం దుఃఖం స్మరామ్యహమనాతురః
ఆ అందమైన నవ్వుతో ఉన్న ప్రియమైనవాళ్లను పొందిన తర్వాత నీవు సంతోషంగా ఉండు. నేను నా ప్రియమైనవారి వేరుపాటు వల్ల కలిగిన దుఃఖాన్ని బాధ లేకుండా గుర్తు చేసుకుంటున్నాను.
మమ భార్యా మృతా విష్ణో దక్షయజ్ఞే సతీ యదా । తదాహం దుఃసహం దుఃఖం భుక్తవానమ్బుజేక్షణ
విష్ణూ, నా భార్య సతీ, దక్షయజ్ఞంలో మరణించినప్పుడు, అప్పుడు నేను భరించలేని దుఃఖాన్ని అనుభవించాను, కమలనేత్రుడా.
సంసారేఽస్మిన్నరః కోఽపి మాభూన్మత్సదృశోఽపరః । మనసాకరవం శోకం తస్యా విరహపీడితః
ఈ లోకంలో నాతో సమానంగా ఎవరూ లేరు. ఆమె వేరుపాటు వల్ల కలిగిన బాధను నా మనసులో భరించాను.
కాలేన మహతా ప్రాప్తా మయా గిరిసుతా పునః । తపస్తప్త్వాతిదుఃసాధ్యం యా దగ్ధా తు రుషాధ్వరే
చాలా కాలం తర్వాత, నేను మళ్లీ పర్వత కుమార్తెను పొందాను. ఆమెను కోల్పోయిన తర్వాత చాలా కఠినమైన తపస్సు చేసి, మళ్లీ ఆమెను పొందాను.
హరే కిం సుఖమాపన్నం త్వయా సన్త్యజ్య కామినీమ్ । ఏకాకీ తిష్ఠతా కాలం సహస్రవత్సరాత్మకమ్
హరి, నీవు నీ ప్రియమైనవారిని వదిలిపెట్టి, వెయ్యేళ్ళు ఒంటరిగా ఉండి, ఏ ఆనందం పొందావు?
గత్వాశ్వాస్య మహాభాగాం సమానయ నిజాలయమ్ । మాభూత్కోఽపీహ సంసారే విముక్తో రమయా తయా
పోయి, ఆ మహాభాగ్యవంతురాలిని ఓదార్చి, నీ ఇంటికి తీసుకురా. ఈ లోకంలో ఎవరికీ నీలా రమతో వేరుపాటు కలగకూడదు.
కృత్వా తురగరూపం త్వం భజ తాం కమలాలయామ్ । ఉత్పాద్య పుత్రమాయుష్మంస్తామానయ శుచిస్మితామ్
నీవు గుర్రం రూపం ధరించి, కమలాలయంలో ఉన్న ఆమెను చేరి, దీర్ఘాయువుతో కూడిన కుమారుడిని కనిపించి, ఆ పవిత్రమైన నవ్వుతో ఉన్న ఆమెను తీసుకురా.
వ్యాస ఉవాచ హరిరాకర్ణ్య తద్వాక్యం చిత్రరూపస్య భారత । తథేత్యుక్త్వా తు తం దూతం ప్రేషయామాస శఙ్కరమ్
వ్యాసుడు ఇలా అన్నాడు: ఆ అద్భుత రూపధారియైనవాడి మాటలు వినిన హరి, 'అలా జరుగుతుంది' అని చెప్పి, ఆ దూతను శంకరుని వద్దకు పంపించాడు.
గతే దూతేఽథ భగవాన్వైకుణ్ఠాత్కామసంయుతః । జగామ ధృత్వా తత్రాశు వాజిరూపం మనోహరమ్
దూత వెళ్లిన తర్వాత, భగవంతుడు కామంతో నిండినవాడై, వైకుంఠాన్ని విడిచి, వెంటనే ఆకర్షణీయమైన గుర్రం రూపాన్ని ధరించాడు.
యత్ర సా వడవారూపం కృత్వా తపతి సిన్ధుజా । విష్ణుస్తం దేశమాసాద్య తామపశ్యద్ధయీం స్థితామ్
అక్కడ, సముద్ర కుమార్తె వడవా రూపంలో తపస్సు చేస్తుండగా, విష్ణువు ఆ స్థలానికి వచ్చి, గుర్రం రూపంలో నిలబడి ఉన్న ఆమెను చూశాడు.
సాపి తం వీక్ష్య గోవిన్దం హయరూపధరం పతిమ్ । జ్ఞాత్వా వీక్ష్య స్థితా సాధ్వీ విస్మితా సాశ్రులోచనా
ఆమె, తన భర్త గోవిందుని గుర్రం రూపంలో చూసి, అతడిని గుర్తించి, ఆశ్చర్యంతో కన్నీళ్లతో నిలబడి, ధర్మపరాయణురాలిగా నిలిచింది.
తయోస్తు సఙ్గమస్తత్ర ప్రవృత్తో మన్మథార్తయోః । కాలిన్దీతమసాసఙ్గే పావనే లోకవిశ్రుతే
ఆ ఇద్దరికీ, ప్రేమతో బాధపడుతూ, యమునా నదిలోని పవిత్రమైన చీకటిలో కలయిక జరిగింది.
సగర్భా సా తదా జాతా వడవా హరివల్లభా । సుషువే సున్దరం బాలం తత్రైవ సుగుణోత్తరమ్
ఆ సమయంలో, హరివల్లభ అయిన వడవా గర్భవతిగా మారి, అక్కడే సుందరమైన, ఉత్తమ గుణాలున్న కుమారుణ్ణి ప్రసవించింది.
తామాహ భగవాన్వాక్యం ప్రహస్య సమయాశ్రితమ్ । త్యజాద్య వాడవం దేహం పూర్వదేహా భవాధునా
భగవంతుడు నవ్వుతూ, ఒప్పందాన్ని గుర్తుచేసి ఆమెతో ఇలా అన్నాడు: 'ఇప్పుడు వడవా రూపాన్ని విడిచిపెట్టు. మునుపటి రూపంలోకి మళ్లీ వచ్చు.'
గమిష్యావః స్వవైకుణ్ఠమావాం కృత్వా నిజం వపుః । తిష్ఠత్వత్ర కుమారోఽయం త్వయా జాతః సులోచనే
మనిద్దరం నిజమైన రూపంతో మన వైకుంఠానికి వెళ్ళిపోదాం. నీవు కనిన ఈ కుమారుడు ఇక్కడే ఉండాలి, సుందర కన్నులవాడా.
లక్ష్మీరువాచ స్వదేహసమ్భవం పుత్రం కథం హిత్వా వ్రజామ్యహమ్ । స్నేహః సుదుస్త్యజః కామం స్వాత్మజస్య సురర్షభ
లక్ష్మీ ఇలా చెప్పింది: 'నా శరీరంలో పుట్టిన కుమారుణ్ణి వదిలి నేను ఎలా వెళ్ళగలను? తన సొంత బిడ్డపై ప్రేమను వదిలిపెట్టడం చాలా కష్టం, దేవతలలో శ్రేష్ఠుడా.'
కా గతిః స్యాదమేయాత్మన్ బాలస్యాస్య నదీతటే । అనాథస్యాసమర్థస్య విజనేఽల్పతనోరిహ
ఓ అప్రమెయాత్మా, ఈ చిన్నారి నదికట్టపై ఒంటరిగా, దిక్కులేని, బలహీనంగా, ఎవరూ చూడని ఈ వెలితిలో పడివుంటే, దానికి ఎలాంటి దశ ఎదురవుతుందో తెలియదు.
అనాశ్రయం సుతం త్యక్త్వా కథం గన్తుం మనో మమ । సమర్థం సదయం స్వామిన్ భవేదమ్బుజలోచన
దిక్కులేని నా కుమారుణ్ని ఇక్కడ వదిలేసి వెళ్లాలని నా మనసు ఒప్పుకోదు. కమలనేత్రుడా, దయతో, శక్తివంతుడవైన నీవు ఈ చిన్నారిని కాపాడాలి.