అతస్తద్దోషశాన్త్యర్థం హృదిస్థాం పరదేవతామ్ । శరణం యాహి సర్వాత్మభావేన జలధేః సుతే
అందుకే, ఆ తప్పు తొలగించుకోవడానికి, హృదయంలో ఉన్న పరదేవతను సంపూర్ణంగా ఆశ్రయించు, సముద్ర కుమార్తె.
అన్యథా తవ చిత్తం తు కథం గచ్ఛేద్ధయోత్తమే । వ్యాస ఉవాచ ఇతి దత్త్వా వరం దేవ్యై భగవాఞ్ఛైలజాపతిః
లేకపోతే నీ మనస్సు ఆ గుర్రపు శ్రేష్ఠ రూపాన్ని ఎలా చేరగలదు? వ్యాసుడు చెప్పాడు: ఇలా వరం ఇచ్చి శైలజాపతి అక్కడి నుండి వెళ్ళిపోయాడు.
అన్తర్ధానం గతః సాక్షాదుమయా సహితః శివః । సాపి తత్రైవ చార్వఙ్గీ సంస్థితా కమలాసనా
శివుడు ఉమాదేవితో కలిసి అక్కడే అంతర్ధానం అయ్యాడు. ఆ అందమైన అవయవాల కలిగిన ఆమె కమలాసనంపై కూర్చొని అక్కడే నిలిచింది.
ధ్యాయన్తీ చరణామ్భోజం దేవ్యాః పరమశోభనమ్ । దేవాసురశిరోరత్ననిఘృష్టనఖమణ్డలమ్
ఆమె దేవికి అత్యంత అందమైన పదపద్మాలను ధ్యానిస్తూ, దేవతలు మరియు అసురుల మణులు తాకిన ఆమె పాదనఖాలను మనసులో ఉంచుకుంది.
ప్రేమగద్గదయా వాచా తుష్టావ చ ముహుర్ముహుః । ప్రతీక్షమాణా భర్తారం హయరూపధరం హరిమ్
ప్రేమతో నిండిన కంపించిన స్వరంతో ఆమెను మళ్లీ మళ్లీ స్తుతిస్తూ, గుర్రపు రూపంలో రాబోయే భర్త హరిని ఎదురుచూసింది.
పుత్రజన్మానన్తరం స్వస్వరూపేణ వైకుణ్ఠగమనవర్ణనమ్ వ్యాస ఉవాచ తస్యై దత్త్వా వరం శమ్భుః కైలాసం త్వరితో యయౌ । రమ్యం దేవగణైర్జుష్టమప్సరోభిశ్చ మణ్డితమ్
కుమారుని జననం అనంతరం ఆమె స్వరూపంతో వైకుంఠ ప్రయాణం వర్ణన: వ్యాసుడు చెప్పాడు — శంభుడు ఆమెకు వరం ఇచ్చి, దేవతలు మరియు అప్సరసలతో అలంకరించబడిన, సుందరమైన కైలాసానికి వేగంగా వెళ్ళాడు.
తత్ర గత్వా చిత్రరూపం గణం కార్యవిశారదమ్ । ప్రేషయామాస వైకుణ్ఠే లక్ష్మీకార్యార్థసిద్ధయే
అక్కడికి వెళ్లి, కార్యాలలో నిపుణుడైన చిత్రరూపుడిని లక్ష్మీదేవి కార్యసిద్ధి కోసం వైకుంఠానికి పంపించాడు.
శివ ఉవాచ చిత్రరూప హరిం గత్వా బ్రూహి త్వం వచనాన్మమ । యథాసౌ దుఃఖితాం పత్నీం విశోకాం చ కరిష్యతి
శివుడు ఇలా అన్నాడు: చిత్రరూపా! నీవు హరిని దగ్గరకు వెళ్లి నా మాటలు చెప్పు. ఆయన తన దుఃఖిత భార్యను సంతోషంగా చేయాలి.
ఇత్యుక్తశ్చిత్రరూపోఽథ నిర్జగామ త్వరాన్వితః । వైకుణ్ఠం పరమం స్థానం వైష్ణవైశ్చ గణైర్వృతమ్
శివుడు చెప్పినట్లు చిత్రరూపుడు వెంటనే వైకుంఠానికి, విష్ణుభక్తులతో కూడిన పరమస్థానానికి వెళ్ళాడు.
నానాద్రుమగణాకీర్ణం వాపీశతవిరాజితమ్ । సంజుష్టం హంసకారణ్డమయూరశుకకోకిలైః
అక్కడ వివిధ రకాల చెట్ల సమూహాలతో, వందల కొద్దీ చెరువులతో అలంకరించబడి, హంసలు, క్రౌంచపక్షులు, నెమళ్లు, శుకపక్షులు, కోకిలలు అలంకరించిన వైకుంఠం ఉంది.
ఉచ్చప్రాసాదసంయుక్తం పతాకాభిరలంకృతమ్ । నృత్యగీతకలాపూర్ణం మన్దారద్రుమసంయుతమ్
ఎత్తైన ప్రాసాదాలు, పతాకాలతో అలంకరించబడి, నృత్యం, గానం, కళలతో నిండిన, మందారవృక్షాలతో కూడిన వైకుంఠం ఉంది.
బకులాశోకతిలకచమ్పకాలివిమణ్డితమ్ । కూజితైర్విహగానాం తు కర్ణాహ్లాదకరైర్యుతమ్
బకుల, అశోక, తిలక, చంపక, ఆలివి వృక్షాలతో అలంకరించబడి, పక్షుల మధురమైన కూళ్ళతో చెవులకు ఆనందాన్ని ఇచ్చే వైకుంఠం ఉంది.
సంవీక్ష్య భవనం విష్ణోర్ద్వాస్థౌ ప్రాహ ప్రణమ్య చ । జయవిజయనామానౌ వేత్రపాణీ స్థితావుభౌ
విష్ణువు నివాసాన్ని చూసి, చేతులు జోడించి నమస్కరించి, ద్వారంలో నిలబడి ఉన్న జయ, విజయ అనే ఇద్దరు ద్వారపాలకులను ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు.
చిత్రరూప ఉవాచ భో నివేదయత శీఘ్రం హరయే పరమాత్మనే । దూతం ప్రాప్యం హరస్యాత్ర ప్రేరితం శూలపాణినా
చిత్రరూపుడు ఇలా అన్నాడు: 'ఓయ్, త్వరగా హరికి, పరమాత్ముడైన ఆయనకు, శూలపాణి అయిన హరుడు పంపిన దూత ఇక్కడ వచ్చాడని తెలియజేయండి.'
తచ్ఛ్రుత్వా వచనం తస్య జయః పరమబుద్ధిమాన్ । గత్వా హరిం ప్రణమ్యాహ కృతాఞ్జలిపుటః పురః
ఆ మాటలు విని, అత్యంత తెలివిగల జయుడు హరివైపు వెళ్లి, చేతులు జోడించి నమస్కరించి, ఆయన ఎదుట వినయంగా ఇలా అన్నాడు.
దేవదేవ రమాకాన్త కరుణాకర కేశవ । ద్వారి తిష్ఠతి దూతోఽత్ర శఙ్కరస్య సమాగతః
దేవదేవా, రమాకాంతా, కరుణామయుడా, కేశవా! శంకరుడు పంపిన ఒక దూత ఇక్కడ ద్వారంలో వచ్చి నిలబడ్డాడు.
ఆజ్ఞాపయ ప్రవేష్టవ్యో న వేతి గరుడధ్వజ । చిత్రరూపధరోఽప్యస్తి న జానే కార్యగౌరవమ్
గరుత్మంతుడిని ధ్వజంగా ధరించినవాడా, ఆయనను లోపలికి అనుమతించాలా వద్దా అని ఆజ్ఞాపించండి. అతడు చిత్రరూపాన్ని ధరించి ఉన్నాడు. కానీ అతని పనికి ఎంత ప్రాముఖ్యత ఉందో నాకు తెలియదు.
ఇత్యాకర్ణ్య హరిః ప్రాహ జయం ప్రజ్ఞాతకారణః । ప్రవేశయాత్ర రుద్రస్య భృత్యం సమయసంస్థితమ్
అది విని, కారణాన్ని తెలుసుకున్న హరి జయునితో ఇలా అన్నాడు: 'రుద్రుని సేవకుడైన అతడిని, ఒప్పందాన్ని పాటిస్తూ ఉన్నవాడిని లోపలికి తీసుకురా.'
ఇత్యాకర్ణ్య జయస్తూర్ణం గత్వా తం పరమాద్భుతమ్ । ఏహీత్యాకారయామాస జయః శఙ్కరసేవకమ్
అది విని, జయుడు వెంటనే ఆ అద్భుతమైన వ్యక్తివద్దకు వెళ్లి, 'రా' అని పిలిచి, శంకరుని సేవకుడిని లోపలికి తీసుకెళ్లాడు.
ప్రవేశితో జయేనాథ చిత్రరూపస్తథాకృతిః । ప్రణమ్య దణ్డవద్విష్ణుం కృతాఞ్జలిపుటః స్థితః
జయుడు అనుమతించడంతో, చిత్రరూపుడు లోపలికి వెళ్లి, విష్ణువుకు దండవత్ప్రణామం చేసి, చేతులు జోడించి నిలబడ్డాడు.
దృష్ట్వా తం విస్మయం ప్రాప భగవాన్ గరుడధ్వజః । చిత్రరూపధరం శమ్భోః సేవకం వినయాన్వితమ్
ఆయనను చూసి, గరుత్మంతుడిని ధ్వజంగా ధరించిన భగవంతుడు ఆశ్చర్యపోయాడు. శంభువుకు సేవకుడైన, వినయంతో నిండిన చిత్రరూపుడిని చూసి ఆశ్చర్యమొచ్చింది.
పప్రచ్ఛ తం స్మితం కృత్వా చిత్రరూపం రమాపతిః । కుశలం దేవదేవస్య సకుటుమ్బస్య చానఘ
రమాపతి చిరునవ్వుతో చిత్రరూపుడిని అడిగాడు: 'దేవదేవుడు, ఆయన కుటుంబం క్షేమంగా ఉన్నారా, పాపరహితుడా?'
కస్మాత్త్వం ప్రేషితోఽస్యత్ర బ్రూహికార్యం హరస్య కిమ్ । అథవా దేవతానాం చ కిఞ్చిత్కార్యం సముత్థితమ్
నిన్ను ఇక్కడికి ఎందుకు పంపించారో చెప్పు. హరుడికి ఏ పని ఉందో, లేక దేవతలకు ఏదైనా పని వచ్చిందో చెప్పు.
దూత ఉవాచ కిమజ్ఞాతం తవాస్తీహ సంసారే గరుడధ్వజ । వర్తమానం త్రికాలజ్ఞ యదహం ప్రబ్రవీమి వై
దూత ఇలా అన్నాడు: 'గరుత్మంతుడా, ఈ లోకంలో నీకు తెలియని విషయం ఏదైనా ఉందా? నువ్వు గత, వర్తమాన, భవిష్యత్తు అన్నీ తెలిసినవాడివి. అయినా నేను చెప్పాల్సినదాన్ని చెబుతాను.'
ప్రేషితోఽస్మి భవేనాత్ర విజ్ఞస్తు త్వాం జనార్దన । హరస్య వచనాద్వాక్యం ప్రబ్రవీమి త్వయి ప్రభో
ప్రభూ, నా యజమాని నన్ను ఇక్కడికి పంపాడు. జనార్దనా, హరుని ఆజ్ఞతో నేను ఆయన సందేశాన్ని నీకు చెబుతాను.
తేనోక్తమేతద్దేవేశ భార్యా తే కమలాలయా । తపస్తపతి కాలిన్దీతమసాసఙ్గమే విభో
దేవదేవా, నీ భార్య అయిన కమలాలోకిని, యమునా, తమసా నదుల సంగమంలో తపస్సు చేస్తోంది అని ఆయన చెప్పారు.
హయీరూపధరా దేవీ సర్వార్థసిద్ధిదాయినీ । ధ్యాతుం యోగ్యామరగణైర్మానవైర్యక్షకిన్నరైః
ఆ దేవీ, గుర్రం రూపంలో, అన్ని కోరికలను తీర్చే శక్తి కలదీ. ఆమెను దేవతలు, మనుషులు, యక్షులు, కిన్నరులు ధ్యానించడానికి యోగ్యురాలిగా భావిస్తారు.
వినా తయా నరః కోఽపిసుఖభాగీ భవేన్న హి । తాం త్యక్త్వా పుణ్డరీకాక్ష ప్రాప్నోషి కిం సుఖం హరే
ఆమె లేకుండా ఎవరికీ సుఖం దక్కదు. నీలొచనుడా, ఆమెను విడిచిపెట్టి నువ్వు ఎలాంటి సుఖాన్ని పొందగలవు?
దుర్బలోఽపి స్త్రియం పాతి నిర్ధనోఽపి జగత్పతే । వినాపరాధం చ విభో కిం త్యక్తా జగదీశ్వరీ
లోకపతీ, బలహీనుడైనా తన భార్యను కాపాడతాడు, దరిద్రుడైనా అలాగే చేస్తాడు. ప్రభూ, అపరాధం లేకుండా జగదీశ్వరీని ఎందుకు విడిచిపెట్టావు?
దుఃఖం ప్రాప్నోతి సంసారే యస్య భార్యా జగద్గురో । ధిక్తస్య జీవితం లోకే నిన్దితం త్వరిమణ్డలే
జగద్గురూ, ఎవరి భార్య జగదీశ్వరీ అయితే, అతడు ఈ లోకంలో దుఃఖాన్ని పొందతాడు. ఇలాంటి వాడి జీవితం ఈ భూమండలంలో నిందించబడుతుంది, అవమానమైంది.