తతస్తుష్టో మహాదేవో వృషారూఢస్త్రిలోచనః । ప్రత్యక్షోఽభూన్మహేశానః పార్వతీసహితః ప్రభుః
అప్పుడు వృషభంపై కూర్చున్న, మూడు కళ్లున్న మహాదేవుడు సంతోషించి, పార్వతీతో కలిసి ప్రత్యక్షమయ్యాడు.
తత్రైత్య సగణః శమ్భుస్తామాహ హరివల్లభామ్ । తపస్యన్తీం మహాభాగామశ్వినీరూపధారిణీమ్
అక్కడ తన గణాలతో వచ్చి, శంభుడు, హరివల్లభ అయిన ఆమెను, అశ్వినీ రూపంలో తపస్సు చేస్తున్న మహాభాగ్యవంతురాలిని ఉద్దేశించి పలికాడు.
కిం తపస్యసి కల్యాణి జగన్మాతర్వదస్వ మే । సర్వార్థదః పతిస్తేఽస్తి సర్వలోకవిధాయకః
ఏమిటి తపస్సు చేస్తున్నావు కల్యాణి, జగన్మాతా? నాకు చెప్పు. నీ భర్త సమస్తాన్ని ఇచ్చేవాడు, అన్ని లోకాల సృష్టికర్త కూడా.
హరిం త్యక్త్వాద్య మాం కస్మాత్స్తౌషి దేవి జగత్పతిమ్ । వాసుదేవం జగన్నాథం భుక్తిముక్తిప్రదాయకమ్
దేవి, నువ్వు ఈ రోజు హరిని విడిచి, నన్ను, జగత్పతిని, వాసుదేవుడిని, భోగముక్తి ప్రసాదించేవాడిని ఎందుకు స్తుతిస్తున్నావు?
వేదోక్తం వచనం కార్యం నారీణాం దేవతా పతిః । నాన్యస్మిన్సర్వథా భావః కర్తవ్యః కర్హిచిత్క్వచిత్
వేదాలు చెప్పిన ప్రకారం, స్త్రీలకు భర్తే దేవుడు. ఎప్పుడూ, ఎక్కడా, మరెవరిపట్లా భక్తి చూపకూడదు.
పతిశుశ్రూషణం స్త్రీణాం ధర్మ ఏవ సనాతనః । యాదృశస్తాదృశః సేవ్యః సర్వథా శుభకామ్యయా
భర్తకు సేవ చేయడం స్త్రీలకు శాశ్వత ధర్మం. అతను ఎలా ఉన్నా, శుభం కోసం ఎల్లప్పుడూ సేవ చేయాలి.
నారాయణస్తు సర్వేషాం సేవ్యో యోగ్యః సదైవ హి । తం త్యక్త్వా దేవదేవేశం కిం మాం ధ్యాయసి సిన్ధుజే
నారాయణుడు అందరికీ సేవ చేయదగినవాడు. దేవతలకే అధిపతియైన వాడిని వదిలిపెట్టి నన్నెందుకు ధ్యానిస్తున్నావు, సముద్రుని కుమార్తె?
లక్ష్మీరువాచ ఆశుతోష మహేశాన శప్తాహం పతినా శివ । మాం సముద్ధర దేవేశ శాపాదస్మాద్దయానిధే
లక్ష్మీ ఇలా చెప్పింది: మహేశానా, నేను నా భర్త చేత శపించబడ్డాను, శివా. దయామయుడా, దేవతల అధిపతీ, ఈ శాపం నుండి నన్ను రక్షించు.
తదోక్తం హరిణా శమ్భో శాపానుగ్రహకారణమ్ । విజ్ఞప్తేన మయా కామం దయాయుక్తేన విష్ణునా
హరి చెప్పింది శాపం మరియు అనుగ్రహానికి కారణం. కరుణతో నిండిన విష్ణువుని నేను నా కోరికను వినిపించాను.
యదా తే భవితా పుత్రస్తదా శాపస్య మోక్షణమ్ । భవిష్యతి చ వైకుణ్ఠవాసస్తే కమలాలయే
నీకు కుమారుడు కలిగినప్పుడు, ఆ శాపం తొలగిపోతుంది. కమలాలయే, నీవు వైకుంఠంలో నివసిస్తావు.
ఇత్యుక్తాహం తపస్తప్తుమాగతాస్మి తపోవనే । ఆరాధితో మయా దేవ త్వం సర్వార్థప్రదాయకః
ఇలా చెప్పబడిన తర్వాత, నేను తపోవనంలో తపస్సు చేయడానికి వచ్చాను. ప్రభూ, నీవు అన్ని కోరికలు నెరవేర్చేవాడవు, నేను నిన్ను ఆరాధించాను.
పతిసఙ్గం వినా పుత్రం దేవదేవ లభే కథమ్ । స తు తిష్ఠతి వైకుణ్ఠే త్యక్త్వా వామామనాగసమ్
దేవదేవా, భర్తతో కలవకుండానే నాకు కుమారుడు ఎలా కలుగుతాడు? నేను నిర్దోషినై ఉండగా, ఆయన నన్ను విడిచిపెట్టి వైకుంఠంలో ఉన్నాడు.
వరం మే దేహి దేవేశ యది తుష్టోఽసి శఙ్కర । తవ తస్య ద్విధా భావో నాస్తి నూనం కదాచన
శంకరా, నీవు సంతోషిస్తే నాకు వరం ఇవ్వు. నీకు ఆయనకు ఎప్పుడూ ఏ భేదం ఉండదు.
మయైతద్గిరిజాకాన్త జ్ఞాతం పత్యుః పురో హర । యస్త్వం యోఽసౌ పునర్యోఽసౌ స త్వం నాస్త్యత్ర సంశయః
గిరిజాకాంతా, నేను నా భర్త ముందు ఇది తెలుసుకున్నాను. నువ్వు ఎవరో, ఆయన ఎవరో కాదు, ఇద్దరూ ఒకరే. ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
ఏకత్వం చ మయా జ్ఞాత్వా మయా తే స్మరణం కృతమ్ । అన్యథా మమ దోషస్త్వామాశ్రయన్త్యా భవేచ్ఛివ
ఈ ఏకత్వాన్ని తెలుసుకొని, నేను నిన్ను స్మరించాను. లేనిపక్షంలో, నిన్ను ఆశ్రయించినందుకు నాకు దోషం వచ్చేది, శివా.
శివ ఉవాచ కథం జ్ఞాతస్త్వయా దేవి మమ తస్య చ సున్దరి । ఐక్యభావో హరేర్నూనం సత్యం మే వద సిన్ధుజే
శివుడు ఇలా అన్నాడు: దేవి, నీవు ఎలా తెలుసుకున్నావు నేను, ఆయన ఇద్దరం ఒక్కటని? సుందరి, హరితో నా ఏకత్వాన్ని నిజంగా చెప్పు, సముద్రుని కుమార్తె.
ఏకత్వం చ న జానన్తి దేవాశ్చ మునయస్తథా । జ్ఞానినో వేదతత్త్వజ్ఞాః కుతర్కోపహతాః కిల
ఏకత్వాన్ని దేవతలు, మునులు కూడా తెలుసుకోరు. వేదసారం తెలిసిన జ్ఞానులు కూడా తప్పుదారి పట్టిన వాదాలతో అర్థం చేసుకోలేరు.
మద్భక్తా వాసుదేవస్య నిన్దకా బహవస్తథా । విష్ణభక్తాస్తు బహవో మమ నిన్దాపరాయణాః
నా భక్తులలో చాలామంది వాసుదేవుని నిందించే వారు ఉన్నారు. అలాగే విష్ణుభక్తులలో చాలామంది నన్ను నిందించేవారు కూడా ఉన్నారు.
భవన్తి కాలభేదేన కలౌ దేవి విశేషతః । కథం జ్ఞాతస్త్వయా భద్రే దుర్జ్ఞేయో హ్యకృతాత్మభిః
ఇలాంటి వారు కాలానుగుణంగా, ముఖ్యంగా కలియుగంలో ఎక్కువగా కనిపిస్తారు. భద్రే! మనస్సు శుద్ధి లేని వారికి ఇది తెలుసుకోవడం చాలా కష్టం.
సర్వథా త్వైక్యభావస్తు హరేర్మమ చ దుర్లభః । వ్యాస ఉవాచ ఇతి సా శమ్భునా పుష్టా తుష్టేన హరివల్లభా
హరి-నాకు మధ్య ఏకత్వ భావం అన్ని విధాలా దుర్లభం. వ్యాసుడు చెప్పాడు: హరివల్లభ అయిన ఆమెను సంతోషించిన శంభుడు బలపరిచాడు.
వృత్తాన్తం తస్య విజ్ఞాతం ప్రవక్తుముపచక్రమే । శివం ప్రతి రమా తత్ర ప్రసన్నవదనా భృశమ్
ఆ సంఘటనను గ్రహించిన రమా, ఎంతో ఆనందంగా, శివునికి ఆ విషయం వివరించటం ప్రారంభించింది.
లక్ష్మీరువాచ ఏకదా దేవదేవేశ విష్ణుర్ధ్యానపరో రహః । దృష్టో మయా తపః కుర్వన్పద్మాసనగతో యదా
లక్ష్మీ ఇలా చెప్పింది: ఓ దేవతల అధినాథా! ఒకసారి విష్ణువు ఒంటరిగా ధ్యానంలో మునిగిపోయి, పద్మాసనంలో తపస్సు చేస్తూ నేను చూశాను.
తదాహం విస్మితా దేవం తమపృచ్ఛం పతిం కిల । ప్రబుద్ధం సుప్రసన్నం చ జ్ఞాత్వా వినయపూర్వకమ్
అప్పుడు నేను ఆశ్చర్యపడి, నా భర్త అయిన ఆ దేవుణ్ణి, ఆయన మేలుకొని సంతోషంగా ఉన్నప్పుడు, వినయంగా అడిగాను.
దేవదేవ జగన్నాథ యదాహం నిర్గతార్ణవాత్ । మథ్యమానాత్సురైర్దైత్యైః సర్వైర్బ్రహ్మాదిభిః ప్రభో
ఓ దేవదేవా, జగన్నాథా! బ్రహ్మాదులు, దేవతలు, దానవులు సముద్రాన్ని మథించినప్పుడు, నేను ఆర్ణవం నుంచి బయటకు వచ్చినప్పుడు,
వీక్షితాశ్చ మయా సర్వే పతికామనయా తదా । వృతస్త్వం సర్వదేవేభ్యః శ్రేష్ఠోఽసీతి వినిశ్చయాత్
అప్పుడు నేను అందరినీ చూసి, ఎవరు నా భర్త కావాలో నిర్ణయించాను. అందరి దేవతలలో నిన్నే ఉత్తముడిగా ఎంచుకున్నాను.
త్వం కం ధ్యాయసి సర్వేశ సంశయోఽయం మహాన్మమ । ప్రియోఽసి కైటభారే మే కథయస్వ మనోగతమ్
సర్వేశ్వరా! నువ్వు ఎవరిని ధ్యానిస్తున్నావో నాకు పెద్ద సందేహం. మధు-కైటభాసురులను సంహరించినవాడా! నీవు మనసులో ఉంచుకున్నదాన్ని నాకు చెప్పు.
విష్ణురువాచ శృణు కాన్తే ప్రవక్ష్యామి యం ధ్యాయామి సురోత్తమమ్ । ఆశుతోషం మహేశానం గిరిజావల్లభం హృది
విష్ణువు ఇలా అన్నాడు: ప్రియమా! నేను నా హృదయంలో ఎవరి ధ్యానం చేస్తానో చెబుతాను. దేవతలలో శ్రేష్ఠుడైన, గిరిజా ప్రియుడైన మహేశ్వరుడిని, సులభంగా ప్రసన్నమయ్యే దేవుణ్ణి ధ్యానిస్తాను.
కదాచిద్దేవదేవో మాం ధ్యాయత్యమితవిక్రమః । ధ్యాయామ్యహం చ దేవేశం శఙ్కరం త్రిపురాన్తకమ్
ఎప్పుడో దేవతల అధినాథుడు, అపారమైన శక్తిగలవాడు నన్ను ధ్యానిస్తాడు. అలాగే నేనూ దేవతల అధిపతి అయిన శంకరుడిని, త్రిపురాసుర సంహారుడిని ధ్యానిస్తాను.
శివస్యాహం ప్రియః ప్రాణః శఙ్కరస్తు తథా మమ । ఉభయోరన్తరం నాస్తి మిథః సంసక్తచేతసోః
శివునికి నేను ప్రాణసమానంగా ప్రియుడిని, అలాగే శంకరుడు నాకు కూడా అంతే ప్రియుడు. మన ఇద్దరి మధ్య ఎలాంటి భేదం లేదు, మనసులు పరస్పరం కలిసిపోయాయి.
నరకం యాన్తి తే నూనం యే ద్విషన్తి మహేశ్వరమ్ । భక్తా మమ విశాలాక్షి సత్యమేతద్బ్రవీమ్యహమ్
మహేశ్వరుడిని ద్వేషించే వారు నిశ్చయంగా నరకానికి పోతారు. విశాలాక్షి! ఇది నిజమే, నా భక్తులారా.