గత్వా ఋషిసమీపం తు తమువాచ జగద్గురుః । ఉత్తిష్ఠ వాసవీపుత్ర పుత్రస్తే భవితా శుభః
ఆ తరువాత జగద్గురువు ఆ ఋషి దగ్గరకు వెళ్లి ఇలా అన్నాడు: 'వాసవీ కుమారుడా, లేవు. నీకు శుభమైన కుమారుడు జన్మిస్తాడు.'
సర్వతేజోమయో జ్ఞానీ కీర్తికర్తా తవానఘ । అఖిలస్య జనస్యాత్ర వల్లభస్తే సుతః సదా
'అతడు అన్ని తేజస్సుతో నిండినవాడవుతాడు, జ్ఞానవంతుడు, నీకు కీర్తిని తెచ్చే వాడవుతాడు. పాపరహితుడా, నీ కుమారుడు ఇక్కడ అందరికీ ఎప్పుడూ ప్రియుడవుతాడు.'
భవిష్యతి గుణైః పూర్ణః సాత్త్వికైః సత్యవిక్రమః । సూత ఉవాచ తదాకర్ణ్య వచః శ్లక్ష్ణం కృష్ణద్వైపాయనస్తదా
'అతడు అన్ని మంచితనాలతో నిండినవాడవుతాడు, సాత్విక స్వభావం కలవాడు, నిజమైన పరాక్రమవంతుడు.' సూతుడు చెప్పాడు: ఆ మృదువైన మాటలు వినగానే కృష్ణద్వైపాయనుడు—
శూలపాణిం నమస్కృత్య జగామాశ్రమమాత్మనః । స గత్వాశ్రమమేవాశు బహువర్షశ్రమాతురః
శూలాన్ని ధరించిన ప్రభువుకు నమస్కరించి, తన ఆశ్రమానికి వెళ్లాడు. అనేక సంవత్సరాల తపస్సుతో అలసిపోయిన అతడు త్వరగా తన ఆశ్రమానికి చేరుకున్నాడు.
అరణీసహితం గుహ్యం మమన్థాగ్నిం చికీర్షయా । మన్థనం కుర్వతస్తస్య చిత్తే చిన్తాభరస్తదా
గుప్తంగా ఉన్న అరణి కఠలతో అగ్ని వెలిగించేందుకు మథనం చేయసాగాడు. మథనం చేస్తుండగా, అతని మనసు సందేహాలతో నిండిపోయింది.
ప్రాదుర్బభూవ సహసా సుతోత్పత్తౌ మహాత్మనః । మన్థానారణిసంయోగాన్మన్థనాచ్చ సముద్భవః
ఆ మహాత్ముడు కుమారుని జననం కోసం ప్రయత్నిస్తున్న సమయంలో, అకస్మాత్తుగా ఒక రూపం ప్రత్యక్షమైంది. మథనం చేసే కఠలు కలిసినప్పుడు, మథనంతో అక్కడ—
పావకస్య యథా తద్వత్కథం మే స్యాత్సుతోద్భవః । పుత్రారణిస్తు యా ఖ్యాతా సా మమాద్య న విద్యతే
'యెలా అగ్ని పుట్టినట్లు, నాకు కుమారుడు ఎలా జన్మిస్తాడు? కుమారుని కోసం ఉపయోగించే అరణి కఠలు ఉన్నాయని అంటారు, కానీ ఇవాళ నా వద్ద అవి లేవు.'
తరుణీ రూపసమ్పన్నా కులోత్పన్తా పతివ్రతా । కథం కరోమి కాన్తాం చ పాదయోః శృఙ్ఖలాసమామ్
'యువతిగా, అందంతో మెరిసే, మంచి కుటుంబంలో పుట్టిన, భర్తకు అంకితమైన భార్యను, పాదాల్లో నుప్పురాలు ధరించిన ప్రియమైనవారిని, నేను ఎలా పొందగలను?'
పుత్రోత్పాదనదక్షాం చ పాతివ్రత్యే సదా స్థితామ్ । పతివ్రతాపి దక్షాపి రూపవత్యపి కామినీ
పిల్లలను కనడంలో నిపుణురాలు, భర్త పట్ల ఎప్పుడూ విశ్వాసంగా ఉండే ఆమె, ఎంతటి పతివ్రత అయినా, నైపుణ్యంతో కూడినదైనా, అందమైనదైనా, కోరికతో నిండినదైనా—
సదా బన్ధనరూపా చ స్వేచ్ఛాసుఖవిధాయినీ । శివోఽపి వర్తతే నిత్యం కామినీపాశసంయుతః
ఎప్పుడూ బంధనానికి కారణమే అయినా, తన ఇష్టానుసారం సుఖాన్ని ఇస్తుంది. ఇంతటి కామినీ బంధంలో శివుడే అయినా ఎప్పుడూ చిక్కుకుపోతాడు.
కథం కరోమ్యహం చాత్ర దుర్ఘటం చ గృహాశ్రమమ్ । ఏవం చిన్తయతస్తస్య ఘృతాచీ దివ్యరూపిణీ
ఈ గృహస్థాశ్రమ జీవితం ఎంత కష్టమో, నేను ఎలా నిర్వహించగలను? అని ఆలోచిస్తూ ఉండగా, దివ్యరూపముతో ఘృతాచీ అక్కడ ప్రత్యక్షమైంది.
ప్రాప్తా దృష్టిపథం తత్ర సమీపే గగనే స్థితా । తాం దృష్ట్వా చఞ్చలాపాఙ్గీం సమీపస్థాం వరాప్సరామ్
ఆమె ఆకాశంలో దగ్గరగా నిలబడి, అతని చూపులోకి వచ్చింది. ఆ చంచలమైన కళ్లతో, దగ్గరగా ఉన్న ఆ అద్భుతమైన అప్సరసను చూసి—
పఞ్చబాణపరీతాఙ్గస్తూర్ణమాసీద్ధృతవ్రతః । చిన్తయామాస చ తదా కిం కరోమ్యద్య సంకటే
ధృఢవ్రతుడైన అతని శరీరం వెంటనే మన్మథుని ఐదు బాణాలకు లోనైంది. అప్పుడతడు, 'ఈ కష్ట సమయంలో నేను ఏమి చేయాలి?' అని ఆలోచించాడు.
ధర్మస్య పురతః ప్రాప్తే కామభావే దురాసదే । అఙ్గీకరోమి యద్యేనాం వఞ్చనార్థమిహాగతామ్
ధర్ముడు ఎదుట ఉండగా, జయించలేని ఈ కామభావం కలిగినప్పుడు, మోసం చేయడానికి వచ్చిన ఈమెను నేను అంగీకరిస్తే—
హసిష్యన్తి మహాత్మానస్తాపసా మాం తు విహ్వలమ్ । తపస్తప్త్వా మహాఘోరం పూర్ణవర్షశతం త్విహ
బహుశా, గొప్ప మునులు, తపస్సు చేసినవారు, నన్ను ఇలా కలవరపడి చూస్తూ నవ్వుతారు. నేను వంద సంవత్సరాలు ఘోర తపస్సు చేసి కూడా—
దృష్ట్వాప్సరాం చ వివశః కథం జాతో మహాతపాః । కామం నిన్దాపి భవతు యది స్యాదతులం సుఖమ్
ఒక అప్సరసను చూసి, ఈ మహాతపస్వి ఎలా బలహీనుడయ్యాడో అని నిందించవచ్చు. కాని, అపూర్వమైన సుఖం లభిస్తే, నింద వచ్చినా పరవాలేదు.
గృహస్థాశ్రమసమ్భూతం సుఖదం పుత్రకామదమ్ । స్వర్గదం చ తథా ప్రోక్తం జ్ఞానినాం మోక్షదం తథా
గృహస్థాశ్రమం వల్ల సుఖం లభిస్తుంది, పిల్లల కోరిక తీరుతుంది, స్వర్గం కూడా దక్కుతుంది, జ్ఞానులకు మోక్షం కూడా ఇస్తుందని చెప్పబడింది.
న భవిష్యతి తన్నూమనయా దేవకన్యయా । నారదాచ్చ మయా పూర్వం శ్రుతమస్తి కథానకమ్ । యథోర్వశీవశో రాజా పరాభూతః పురూరవాః
కానీ ఈ దేవకన్యతో అలాంటిది జరగదు. నారదుడి ద్వారా నేను ముందే విన్నాను— ఉర్వశి వశంలో పడి, పురూరవుడు ఎలా ఓడిపోయాడో.
బుధోత్పత్తిః ఋషయ ఊచుః కోఽసౌ పురూరవా రాజా కోర్వశీ దేవకన్యకా । కథం కష్టం చ సమ్ప్రాప్తం తేన రాజ్ఞా మహాత్మనా
ఋషులు అడిగారు: ఈ పురూరవుడు అనే రాజు ఎవరు? ఉర్వశి అనే దేవకన్య ఎవరు? ఆ మహాత్ముడైన రాజుకు ఏ విధమైన కష్టం ఎదురైంది?
సర్వం కథానకం బ్రూహి లోమహర్షణజాధునా । శ్రోతుకామా వయం సర్వే త్వన్ముఖాబ్జచ్యుతం రసమ్
లోమహర్షణుని కుమారుడా, ఆ కథను మాకు పూర్తిగా చెప్పు. నీ వాక్చతుర్యాన్ని మేమంతా వినాలని కోరుకుంటున్నాం.
అమృతాదపి మిష్టా తే వాణీ సూత రసాత్మికా । న తృప్యామో వయం సర్వే సుధయా చ యథామరాః
సూతా! నీ మాటలు అమృతంలా మధురంగా, రుచిగా ఉంటాయి. మేమంతా వాటిని వినడంలో ఎప్పుడూ అలసిపోము, దేవతలు అమృతాన్ని తాగడంలో అలసిపోని విధంగా.
సూత ఉవాచ శృణుధ్వం మునయః సర్వే కథాం దివ్యాం మనోరమామ్ । వక్ష్యామ్యహం యథాబుద్ధ్యా శ్రుతాం వ్యాసవరోత్తమాత్
సూతుడు చెప్పాడు: మునులారా! మీరు అందరూ ఈ దివ్యమైన, మనోహరమైన కథను వినండి. నేను వ్యాస మహర్షి వద్ద వినిన విధంగా, నా బుద్ధి మేరకు చెప్పబోతున్నాను.
గురోస్తు దయితా భార్యా తారా నామేతి విశ్రుతా । రూపయౌవనయుక్తా సా చార్వఙ్గీ మదవిహ్వలా
గురువు భార్య తార అని ప్రసిద్ధి, ఆమె అందంతో, యవ్వనంతో, ఆకర్షణతో నిండినది, మదంతో మత్తెక్కినది.
గతైకదా విధోర్ధామ యజమానస్య భామినీ । దృష్టా చ శశినాత్యర్థం రూపయౌవనశాలినీ
ఒకసారి ఆ భామ యజమాని అయిన చంద్రుని ఇంటికి వెళ్లింది. ఆమె అందం, యవ్వనం చూసి చంద్రుడు ఆకర్షితుడయ్యాడు.
కామాతురస్తదా జాతః శశీ శశిముఖీం ప్రతి । సాపి వీక్ష్య విధుం కామం జాతా మదనపీడితా
అప్పుడు చంద్రుడు ఆమెపై మిక్కిలి కోరికతో మత్తెక్కిపోయాడు. ఆమె కూడా చంద్రుణ్ణి చూసి, మన్మథుని బాణాలకు లోనై ప్రేమతో మత్తెక్కింది.
తావన్యోన్యం ప్రేమయుక్తౌ స్మరార్తౌ చ బభూవతుః । తారా శశీ మదోన్మత్తౌ కామబాణప్రపీడితౌ
వారిద్దరూ పరస్పరం ప్రేమతో నిండిపోయి, మన్మథుని బాధతో తడిసి పోయారు. తార, చంద్రుడు ఇద్దరూ కోరికతో మత్తెక్కి, మన్మథుని బాణాలకు గాయపడ్డారు.
రేమాతే మదమత్తౌ తౌ పరస్పరస్పృహాన్వితౌ । దినాని కతిచిత్తత్ర జాతాని రమమాణయోః
ఆ ఇద్దరూ మోహంలో మునిగి, పరస్పరం ఆకర్షణతో, అక్కడ కొన్ని రోజులు పరస్పర ఆనందంలో గడిపారు.
బృహస్పతిస్తు దుఃఖార్తస్తారామానయితుం గృహమ్ । ప్రేషయామాస శిష్యం తు నాయాతా సా వశీకృతా
బృహస్పతి దుఃఖంతో బాధపడి, తారను ఇంటికి తీసుకురావాలని తన శిష్యుడిని పంపించాడు. కానీ ఆమె మాయలో పడిపోవడంతో తిరిగి రాలేదు.
పునః పునర్యదా శిష్యం పరావర్తత చన్ద్రమాః । బృహస్పతిస్తదా క్రుద్ధో జగామ స్వయమేవ హి
శిష్యుడు మళ్లీ మళ్లీ ఖాళీగా తిరిగి వచ్చినప్పుడు, బృహస్పతి కోపంతో తానే స్వయంగా వెళ్లాడు.
గత్వా సోమగృహం తత్ర వాచస్పతిరుదారధీః । ఉవాచ శశినం క్రుద్ధః స్మయమానం మదాన్వితమ్
సోముని ఇంటికి వెళ్లి, ఉదారమైన మనస్సు గల బృహస్పతి, కోపంతో, నవ్వుతూ మత్తులో ఉన్న చంద్రునితో మాట్లాడాడు.