యదోస్తు యాదవాః కామం భరతాద్భారతాస్తథా । హైహయః కోఽపి రాజాభూత్తేషాం వంశే ప్రతిష్ఠితః
యదువంశస్థులు యదువు నుండి, భారతులు భరతుని నుండి పుట్టినట్టు, హైహయుడు అనే రాజు వారి వంశంలో స్థాపించబడ్డాడా?
తదహం శ్రోతుమిచ్ఛామి కారణం కరుణానిధే । హైహయాస్తే కథం జాతాః క్షత్రియాః కేన కర్మణా
కరుణాసాగరా! హైహయులు, ఆ క్షత్రియులు ఎలా పుట్టారు? దానికి కారణం, వారు చేసిన కార్యం ఏమిటో వినాలనుకుంటున్నాను.
వ్యాస ఉవాచ హైహయానాం సముత్పత్తిం శృణు భూప సవిస్తరామ్ । పురాతనీం సుపుణ్యాం చ కథాం పాపప్రణాశినీమ్
వ్యాసుడు చెప్పాడు: రాజా! హయహయుల ఉద్భవాన్ని, పాపాలను తొలగించే ఈ పురాతనమైన పవిత్రమైన కథను విపులంగా విను.
కస్మింశ్చిత్సమయే భూప సూర్యపుత్రః సుశోభనః । రేవన్తేతి చ విఖ్యాతో రూపవానమితప్రభః
ఒక సమయంలో, రాజా! సూర్యుని కుమారుడైన రేవంతుడు, అందంగా, పరిమితమైన ప్రకాశంతో ప్రసిద్ధి చెందినవాడు ఉండేవాడు.
[http://puranastudy.freeoda.com/pur_index3/uchchaish.htm ఉచ్చైఃశ్రవ]సమారుహ్య హయరత్నం మనోహరమ్ । జగామ విష్ణుసదనం వైకుణ్ఠం భాస్కరాత్మజః
ఆ భాస్కరుని కుమారుడు, ఆకర్షణీయమైన అశ్వరత్నమైన ఉచ్చైఃశ్రవను ఎక్కి, విష్ణువు నివాసమైన వైకుంఠానికి వెళ్లాడు.
భగవద్దర్శనాకాంక్షీ హయారూఢో యదాగతః । హయస్థస్తు తదా దృష్టో లక్ష్మ్యాసౌ రవినన్దనః
భగవంతుడిని దర్శించాలనే ఆకాంక్షతో, ఆ రేవంతుడు గుర్రం మీద ఎక్కి వచ్చాడు. అప్పుడు లక్ష్మీదేవి ఆ సూర్యుని కుమారుడిని గుర్రంపై కూర్చొని ఉన్నట్టు చూశారు.
రమా వీక్ష్య హయం దివ్యం భ్రాతరం సాగరోద్భవమ్ । రూపేణ విస్మితా తస్య తస్థౌ స్తమ్భితలోచనా
సముద్రంలో జన్మించిన తన సోదరుడైన ఆ దివ్యమైన గుర్రాన్ని రమా చూసి, దాని అందాన్ని చూసి ఆశ్చర్యపడి, కళ్ళు పిప్పి నిలిచిపోయింది.
భగవానపి తం దృష్ట్వా హయారూఢం మనోహరమ్ । ఆగచ్ఛన్తం రమాం విష్ణుః పప్రచ్ఛ ప్రణయాత్ప్రభుః
ఆయన కూడా, ఆహ్లాదకరంగా గుర్రంపై వచ్చుచున్నవాడిని చూసి, దగ్గరికి వస్తున్న రమాను ప్రేమతో విష్ణువు అడిగాడు.
కోఽయమాయాతి చార్వఙ్గి హయారూఢ ఇవాపరః । స్మరతేజస్తనుః కాన్తే మోహయన్భువనత్రయమ్
'ఓ సుందరీ! ఈ గుర్రంపై ఎక్కి వస్తున్నవాడు ఎవరు? ఇంకొక దేవుడు వచ్చినట్టు ఉన్నాడు. ఇతని రూపం మన్మథుడి కాంతితో మెరిసిపోతూ, మూడు లోకాలను మాయ చేస్తోంది.'
ప్రేక్షమాణా తదా లక్ష్మీస్తచ్చిత్తా దైవయోగతః । నోవాచ వచనం కిఞ్చిత్పృష్టాపి చ పునః పునః
ఆ సమయంలో, ఆ దృశ్యాన్ని చూస్తూ లక్ష్మీదేవి మనసంతా దానిలో లీనమై, దైవకృపతో, ఎంతసార్లు అడిగినా ఒక్క మాట కూడా మాట్లాడలేదు.
వ్యాస ఉవాచ అశ్వాసక్తమతిం వీక్ష్య కామినీమతిమోహితామ్ । పశ్యన్తీం పరమప్రేమ్ణా చఞ్చలాక్షీం చ చఞ్చలామ్
వ్యాసుడు చెప్పాడు: ఆమె మనసంతా ఆ గుర్రంపైనే ఉండి, కామంతో మత్తుపోయినవాడిలా, పరమ ప్రేమతో చంచలమైన కళ్ళతో చూస్తూ నిలిచింది.
తామాహ భగవాన్కుద్ధః కిం పశ్యసి సులోచనే । మోహితా చ హరిం దృష్ట్వా పృష్టా నైవాభిభాషసే
భగవంతుడు కోపంతో ఇలా అన్నాడు: 'ఓ సుందర కన్నులవాడా! నువ్వు ఎందుకు ఇలా చూస్తున్నావు? ఆ గుర్రాన్ని చూసి మాయలో పడిపోయి, అడిగినా సమాధానం చెప్పడం లేదు.'
సర్వత్ర రమసే యస్మాద్రమా తస్మాద్భవిష్యసి । చఞ్చలత్వాచ్చలేత్యేవం సర్వథైవ న సంశయః
'రమా! నువ్వు ఎక్కడైనా ఆనందిస్తావు కాబట్టి, నీకు ఎప్పుడూ చంచలత్వమే ఉంటుంది. నీ చంచలత్వం వల్ల నిన్ను ఎప్పుడూ చంచలమైనదిగా పిలుస్తారు—ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.'
ప్రాకృతా చ యథా నారీ నూనం భవతి చఞ్చలా । తథా త్వమపి కల్యాణి స్థిరా నైవ కదాచన
'సాధారణంగా మహిళలు ఎలా చంచలంగా ఉంటారో, నీవు కూడా అలానే ఎప్పుడూ స్థిరంగా ఉండవు, ఓ మంగళకరమైనవాడా!'
త్వం హయం మత్సమీపస్థా సమీక్ష్య యది మోహితా । వడవా భవ వామోరు మర్త్యలోకేఽతిదారుణే
'ఓ సన్నని తొడలవాడా! నీవు నా దగ్గర ఉన్న గుర్రాన్ని చూసి మాయలో పడిపోయినట్లయితే, మానవ లోకంలో నీవు ఒక కుదిరిన గుర్రమవు.'
ఇతి శప్తా రమా దేవీ హరిణా దైవయోగతః । రురోద వేపమానా సా భయభీతాతిదుఃఖితా
ఇలా హరిదేవుడు దైవచర్య వల్ల శాపం ఇచ్చినప్పుడు, రమాదేవి భయంతో, దుఃఖంతో వణికిపోతూ ఏడ్చింది.
తమువాచ రమానాథ శఙ్కితా చారుహాసినీ । ప్రణమ్య శిరసా దేవం స్వపతిం వినయాన్వితా
ఆ సందేహంతో, అందమైన నవ్వుతో రమా, తలవంచి వినయంతో తన భర్త అయిన దేవునికి నమస్కరించి ఇలా అడిగింది.
దేవదేవ జగన్నాథ కరుణాకర కేశవ । స్వల్పేఽపరాధే గోవిన్ద కస్మాచ్ఛాపం దదాసి మే
'దేవదేవా! జగన్నాథా! కరుణాసాగరా! కేశవా! చిన్న తప్పుకే గోవిందా, నన్ను ఎందుకు శపిస్తున్నావు?'
న కదాచిన్మయా దృష్టః క్రోధస్తే హీదృశః ప్రభో । క్వ గతస్తే మయి స్నేహః సహజో న తు నశ్వరః
'ప్రభూ! నీలో ఇంత కోపాన్ని నేను ఎప్పుడూ చూడలేదు. నాపై నీ సహజమైన ప్రేమ ఎక్కడికి పోయింది?'
వజ్రపాతస్తు శత్రౌ వై కర్తవ్యో న సుహృజ్జనే । సదాహం వరయోగ్యా తే శాపయోగ్యా కథం కృతా
'శత్రువుపై వజ్రాన్ని వేసేవారు, స్నేహితుడిపై కాదు. నేను ఎప్పుడూ నీకు వరదాయకురాలిని, శాపయోగ్యురాలిని ఎలా అయ్యాను?'
ప్రాణాంస్త్యక్ష్యామి గోవిన్ద పశ్యతోఽద్య తవాగ్రతః । కథం జీవే త్వయా హీనా విరహానలతాపితా
గోవిందా! నిన్ను ఎదుట చూసుకుంటూ, ఈరోజే నా ప్రాణాలు విడిచిపెడతాను. నీతో వేరుగా ఉండి, విడిపోవడపు బాధతో నేను ఎలా బ్రతకగలను?
ప్రసాదం కురు దేవేశ శాపాదస్మాత్సుదారుణాత్ । కదా ముక్తా సమీపం తే ప్రాప్నోమి సుఖదం విభౌ
దేవతల అధినాయకుడా! ఈ భయంకరమైన శాపం నుండి నన్ను కాపాడి, నీ కృప చూపించు. ప్రభూ! ఎప్పుడు నేను విముక్తి పొంది, నీ ఆనందమయమైన సన్నిధిని పొందుతానో చెప్పు.
హరిరువాచ యదా తే భవితా పుత్రః పృథివ్యాం మత్సమః ప్రియే । తదా మాం ప్రాప్య తన్వఙ్గి సుఖితా త్వం భవిష్యసి
హరి ఇలా అన్నాడు: ప్రియమైనవాడా! భూమిపై నాకంటే తక్కువ కాని, నాతో సమానమైన కుమారుడు నీకు కలిగినప్పుడు, నీవు నన్ను చేరుకుని సంతోషంగా ఉంటావు.
శివప్రసాదేన లక్ష్మీద్వారా భగవత్యాః సమారాధనవర్ణనమ్ జనమేజయ ఉవాచ ఇతి శప్తా భగవతా సిన్ధుజా కోపయోగతః । కథం సా వడవా జాతా రేవన్తేన చ కిం కృతమ్
జనమేజయుడు అడిగాడు: ప్రభువు కోపంతో శపించిన తరువాత, సింధుజా ఎలా గుర్రంగా మారింది? రేవంతుడు ఏమి చేశాడు?
కస్మిన్దేశేఽబ్ధిజా దేవీ వడవారూపధారిణీ । సంస్థితైకాకినీ బాలా పరోషిత్పతికా యథా
సముద్రంలో జన్మించిన ఆ దేవి, గుర్రం రూపం ధరించి, ఏ దేశంలో తన భర్త నుండి వేరుపడి, ఒంటరిగా ఉండింది?
కాలం కియన్తమాయుష్మన్ వియుక్తా పతినా రమా । సంస్థితా విజనేఽరణ్యే కిం కృతం చ తయా పునః
ఆయుష్మంతుడా! రమా తన భర్తతో వేరై, ఆ అరణ్యంలో ఎంతకాలం ఒంటరిగా ఉండింది? అక్కడ ఆమె ఏమి చేసింది?
సమాగమం కదా ప్రాప్తా వాసుదేవస్య సిన్ధుజా । పుత్రః కథం తయా ప్రాప్తో నారాయణవియుక్తయా
సింధుజా వాసుదేవునితో ఎప్పుడు కలిసింది? నారాయణుని నుండి వేరుపడి, ఆమె కుమారుడిని ఎలా పొందింది?
ఏతద్వృత్తాన్తమార్యేశ కథయస్వ సవిస్తరమ్ । శ్రోతుకామోఽస్మి విప్రేన్ద్ర కథాఖ్యానమనుత్తమమ్
ఆర్యేశా! ఈ కథను పూర్తిగా వివరంగా చెప్పు. ద్విజులలో శ్రేష్ఠుడా! ఈ అద్భుతమైన కథను వినాలని నాకు చాలా ఆసక్తి ఉంది.
సూత ఉవాచ ఇతి పృష్టస్తదా వ్యాసః పరీక్షిత్తనయేన వై । కథయామాస భో విప్రాః కథామేతాం సువిస్తరామ్
సూతుడు చెప్పాడు: పరీక్షిత్తు కుమారుడు అడిగినప్పుడు, వ్యాసుడు ఈ కథను విప్రులారా! చాలా వివరంగా చెప్పడం ప్రారంభించాడు.
వ్యాస ఉవాచ శృణు రాజన్ ప్రవక్ష్యామి కథాం పౌరాణికీం శుభామ్ । పావనీం సుఖదాం కర్ణే విశదాక్షరసంయుతామ్
వ్యాసుడు చెప్పాడు: రాజా! నేను నీకు పూర్వకాలపు పవిత్రమైన, ఆనందాన్ని ఇచ్చే, స్పష్టమైన పదాలతో కూడిన శుభమైన పురాణకథను చెప్పబోతున్నాను. విను.