బభ్రముర్గిరిదుర్గేషు జన్మాన్ధా ఇవ క్షత్రియాః । చిన్తితం మనసా సర్వైః కిమేతదితి సామ్ప్రతమ్
క్షత్రియులు పర్వత కోటల్లో జన్మతోనే అంధులైనట్టు తడబడుతూ తిరిగారు. 'ఇది ఏమి జరుగుతోంది?' అని అందరూ మనసులో ఆశ్చర్యపడ్డారు.
సర్వే చక్షుర్విహీనా యజ్జాతా స్మ బాలదర్శనాత్ । బ్రాహ్మణ్యాస్తు ప్రభావోఽయం సతీవ్రతబలం మహత్
బాలుడిని చూసినందువల్ల అందరికీ చూపు పోయింది. ఇది ఆ బ్రాహ్మణ స్త్రీ తపస్సు బలంతో వచ్చిన మహత్తర ప్రభావం.
క్షణాద్వామోఘసఙ్కల్పాః కిం కరిష్యన్తిదుఃఖితాః । ఇతి సఞ్చిన్త్య మనసా నేత్రహీనా నిరాశ్రయాః
ఒక క్షణంలోనే వారి సంకల్పాలు వృథా అయ్యాయి. బాధపడుతున్న వీరు ఇక ఏమి చేయగలరు? అంధులై, ఆశ్రయం లేకుండా, ఇలా మనసులో ఆలోచించారు.
బ్రాహ్మణీం శరణం జగ్ముర్హైహయా గతచేతసః । ప్రణేముస్తాం భయత్రస్తాం కృతాఞ్జలిపుటాశ్చ తే
హైహయులు మనస్సు తడబడి, భయంతో బ్రాహ్మణ స్త్రీ దగ్గరకు శరణు కోరుతూ వెళ్లారు. ఆమెకు భయంతో చేతులు జోడించి నమస్కరించారు.
ఊచుశ్చైనాం భయోద్విగ్నాం దృష్ట్యర్థం క్షత్రియర్షభాః । ప్రసీద సుభగే మాతః సేవకాస్తే వయం కిల
క్షత్రియాధిపతులు భయంతో కలవరపడి, చూపు కోసం ఆమెతో ఇలా అన్నారు: 'అమ్మా, దయచేసి మమ్మల్ని క్షమించు. మేము నీ సేవకులమే.'
కృతాపరాధా రమ్భోరు క్షత్రియాః పాపబుద్ధయః । దర్శనాత్తవ తన్వఙ్గి జాతాః సర్వే విలోచనాః
ఓ రంభోరు, పాపబుద్ధి కలిగిన క్షత్రియులు తప్పు చేశారు. నీ రూపాన్ని చూసినందువల్ల మేమందరం అంధులయ్యాము.
ముఖం తే నైవ పశ్యామో జన్మాన్ధా ఇవ భామిని । అద్భుతం తే తపో వీర్యం కిం కుర్మః పాపకారిణః
ఓ సుందరి, మేము నీ ముఖాన్ని చూడలేకపోతున్నాం, జన్మతోనే అంధులమైపోయినట్టు ఉంది. నీ తపస్సు మహిమ అద్భుతంగా ఉంది. మేము పాపులు ఏమి చేయగలం?
శరణం తే ప్రపన్నాః స్మో దేహి చక్షూంషి మానదే । అన్ధత్వం మరణాదుగ్రం కృపాం కర్తుం త్వమర్హసి
మేము నీ శరణు వచ్చాము. మాకు చూపు ఇవ్వు, ఓ గౌరవనీయురాలీ. ఈ అంధత్వం మరణం కన్నా భయంకరం. దయ చూపించాలి.
పునర్దృష్టిప్రదానేన సేవకాన్క్షత్రియాన్కురు । ఉపరమ్య చ గచ్ఛేమ సహితాః పాపకర్మణః
మాకు చూపు తిరిగి ఇచ్చి, మేము నీ సేవకులమవ్వగలిగేలా చేయు. ఇకపై పాపకార్యాలు మానేసి, అందరం కలిసి వెళ్లిపోతాము.
అతః పరం న కర్తవ్యమీదృశం కర్మ కర్హిచిత్ । భార్గవాణాం తు సర్వేషాం సేవకాః స్మో వయం కిల
ఇలాంటి పనులు ఇకపై ఎప్పుడూ చేయకూడదు. మేమందరం భర్గవుల సేవకులమే.
అజ్ఞానాద్యత్కృతం పాపం క్షన్తవ్యం తత్త్వయాధునా । వైరం నాతః పరం క్వాపి భృగుభిః క్షత్రియైః సహ
అజ్ఞానంతో చేసిన పాపాన్ని నువ్వు ఇప్పుడు క్షమించాలి. ఇకపై భృగువులు, క్షత్రియుల మధ్య ఎక్కడా శత్రుత్వం ఉండదు.
కర్తవ్యం శపథైః సమ్యగ్వర్తితవ్యం తు హైహయైః । సపుత్రా భవ సుశ్రోణి ప్రణతాః స్మో వయం చ తే
హైహయులు ప్రమాణాలు చేసి, సరిగా ప్రవర్తించాలి. ఓ సుందరీ, నీవు నీ కుమారుడితో కలసి ఉండు. మేమందరం నీకు నమస్కరిస్తున్నాం.
ప్రసాదం కురు కల్యాణి న ద్విష్యామః కదాచన । వ్యాస ఉవాచ ఇతి తేషాం వచః శ్రుత్వా బ్రాహ్మణీ విస్మయాన్వితా
ఓ మంగళకరమైనవాడా, దయచూపు. మేము ఇక ఎప్పుడూ ద్వేషించము. వ్యాసుడు ఇలా అన్నాడు: వారి మాటలు విని బ్రాహ్మణ స్త్రీ ఆశ్చర్యపోయింది.
తానాహ ప్రణతాన్దుఃస్థానాశ్వాస్య గతలోచనాన్ । గృహీతా న మయా దృష్టిర్యుష్మాకం క్షత్రియాః కిల
ఆమె అంధులై బాధపడుతూ నమస్కరించిన వారిని ఆదరిస్తూ ఇలా చెప్పింది: 'క్షత్రియులారా, నేను మీ చూపును తీసుకోలేదు.'
నాహం రుషాన్వితా సత్యం కారణం శృణుతాద్య యత్ । అయం చ భార్గవో నూనమూరుజః కుపితోఽద్య వః
నిజంగా, నాకు కోపం లేదు. దీనికి కారణం ఏమిటో మీరు ఈరోజు వినండి. ఈ భృగువంశజుడు నిజంగా నా తొడ నుండి పుట్టాడు, ఈ రోజు మీ మీద కోపంతో ఉన్నాడు.
చక్షూంషి తేన యుష్మాకం స్తమ్భితాని రుషావతా । స్వబన్ధూన్నిహతాఞ్జ్ఞాత్వా గర్భస్థానపి క్షత్రియైః
అతని కోపంతో మీ కళ్ళు అంధమయ్యాయి. తన బంధువులను క్షత్రియులు చంపారని, ఇంకా గర్భంలో ఉన్నవారినీ హత్య చేశారని తెలిసి అతను ఇలా చేశాడు.
అనాగసో ధర్మపరాంస్తాపసాన్ధనకామ్యయా । గర్భానపి యదా యూయం భృగూనఘ్నంస్తు పుత్రకాః
పిల్లలారా! పాపం లేని, ధర్మానికి నిబద్ధులైన తపస్వులను, ఇంకా గర్భంలో ఉన్న భృగువంశపు పిల్లలను కూడా ధనానికి ఆశతో మీరు చంపారు.
తదాయమూరుణా గర్భో మయా వర్షశతం ధృతః । షడఙ్గశ్చాఖిలో వేదో గృహీతోఽనేన చాఞ్జసా
అప్పుడు నా తొడతో ఈ బిడ్డను నేను నూరేళ్లు గర్భంలో పెట్టుకున్నాను. ఇతడు ఆరు భాగాలతో కూడిన వేదాన్ని పూర్తిగా నేర్చుకున్నాడు.
గర్భస్థేనాపి బాలేన భృగువంశవివృద్ధయే । సోఽపి పితృవధాన్నూనం క్రోథేద్ధో హన్తుమిచ్ఛతి
ఇతడు గర్భంలో ఉన్నప్పుడే భృగువంశం పెరగాలని కోరాడు. ఇప్పుడు తండ్రిని చంపిన కోపంతో, ఇతడూ నాశనం చేయాలని తలచాడు.
భగవత్యాః ప్రసాదేన జాతోఽయం మమ బాలకః । తేజసా యస్య దివ్యేన చక్షూంషి ముషితాని వః
దేవీ కృపతో ఈ బిడ్డ నాకు పుట్టాడు. ఇతని దివ్య తేజస్సుతో మీ కళ్ళు చూపు కోల్పోయాయి.
తస్మాదౌర్వం సుతం మేఽద్య యాచధ్వం వినయాన్వితాః । ప్రణిపాతేన తుష్టోఽసౌ దృష్టిం వః ప్రతిమోక్ష్యతి
అందుకే, మీరు వినయంతో నా కొడుకు ఔర్వుని ఈరోజు ప్రార్థించండి. మీరు నమస్కరించి శాంతింపజేస్తే, అతడు మీ చూపును తిరిగి ఇస్తాడు.
వ్యాస ఉవాచ తచ్ఛ్రుత్వా వచనం తస్యా హైహయాస్తుష్టువుశ్చ తమ్ । ప్రణేముర్వినయోపేతా ఊరుజం మునిసత్తమమ్
వ్యాసుడు ఇలా అన్నాడు: ఆమె మాటలు విని, హైహయులు అతడిని స్తుతించి, వినయంతో ఔర్వునికి నమస్కరించారు.
స సన్తుష్టో బభూవాథ తానువాచ విచక్షుషః । గచ్ఛధ్వం స్వగృహాన్భూపా మమాఖ్యానకృతం వచః
అతడు సంతోషంతో, చూపుతో కూడినవారై, "రాజులారా! నా మాటలు గుర్తుంచుకొని మీ ఇళ్లకు తిరిగి వెళ్లండి" అని అన్నాడు.
అవశ్యమ్భావిభావాస్తే భవన్తి దేవనిర్మితాః । నాత్ర శోకస్తు కర్తవ్యః పురుషేణ విజానతా
దేవతలు నిర్ణయించినవి తప్పక జరుగుతాయి. వాటికోసం తెలివైనవాడు దుఃఖించకూడదు.
పూర్వవదృషయః సర్వే ప్రాప్నువన్తు యథాసుఖమ్ । వ్రజన్తు విగతక్రోధా భవనాని యథాసుఖమ్
అంతకు ముందు లాగా, అందరు ఋషులు సుఖంగా ఉండాలి. కోపం లేకుండా, వారు ఇష్టమైనట్లు తమ ఇళ్లకు వెళ్లాలి.
ఇతి తేన సమాదిష్టా హైహయాః ప్రాప్తలోచనాః । ఔర్వమామన్త్ర్య జగ్ముస్తే సదనాని యథారుచి
అతడు ఇలా చెప్పిన తర్వాత, హైహయులు చూపును తిరిగి పొందారు. ఔర్వునికి వీడ్కోలు చెప్పి, తమ ఇళ్లకు వెళ్లిపోయారు.
బ్రాహ్మణీ తం సుతం దివ్యం గృహీత్వా స్వాశ్రమం గతా । పాలయామాస భూపాల తేజస్వినమతన్ద్రితా
బ్రాహ్మణి తన దివ్యమైన కొడుకును తీసుకొని తన ఆశ్రమానికి వెళ్లింది. రాజా! ఆమె అతని తపన లేకుండా జాగ్రత్తగా పెంచింది.
ఏవం తే కథితం రాజన్ భృగూణాం తు వినాశనమ్ । లోభావిష్టైః క్షత్రియైశ్చ యత్కృతం పాతకం కిల
రాజా! ఈ విధంగా భృగువంశం నాశనం అయిన కథను, లోభంతో క్షత్రియులు చేసిన పాపాన్ని నీకు చెప్పాను.
జనమేజయ ఉవాచ శ్రుతం మయా మహత్కర్మ క్షత్రియాణాఞ్చ దారుణమ్ । కారణం లోభ ఏవాత్ర దుఃఖదశ్చోభయోస్తు సః
జనమేజయుడు అన్నాడు: నేను క్షత్రియుల గొప్ప కార్యాన్ని, భయంకరమైన పనిని విన్నాను. ఇక్కడ లోభమే కారణం, అది ఇద్దరికీ దుఃఖాన్ని తెచ్చింది.
కిఞ్చిత్ప్రష్టుమిహేచ్ఛామి సంశయం వాసవీసుత । హైహయాస్తే కథం నామ్నా ఖ్యాతా భువి నృపాత్మజాః
వాసవీసుతా! నాకు ఒక సందేహం ఉంది, అడగాలనుకుంటున్నాను. హైహయులు, ఆ రాజుల కుమారులు, భూమిపై ఆ పేరుతో ఎలా ప్రసిద్ధి చెందారు?