నిర్భిద్య హైహయా ద్రవ్యం దదృశుర్ధనలిప్సయా । బ్రాహ్మణాశ్చుకుశః సర్వే భీతాశ్చ శరణం గతాః
హైహయులు ధనపిపాసతో ఇళ్ళను పగలగొట్టి, ధనం కనుగొన్నారు. బ్రాహ్మణులందరూ భయంతో పారిపోతూ ఆశ్రయం పొందారు.
అతిచిన్వత్సు విప్రాణాం భవనాన్నిఃసృతం బహు । నిజఘ్నుస్తాఞ్ఛరైః కోపాద్వాడవాఞ్ఛరణాగతాన్
వారు బ్రాహ్మణుల ఇళ్ళలో ఎంత ధనం దొరికిందో అంతా తీసుకుంటూ, కోపంతో, ఆశ్రయం పొందినవారిని గుర్రాల వలె బాణాలతో చంపారు.
యయుస్తే గిరిదుర్గాంశ్చ యత్ర వై భృగవః స్థితాః । ఆగర్భాదనుకృన్తన్తశ్చేరుశ్చైవ మహీమిమామ్
వారు భృగువులు ఉన్న పర్వత కోటలకు వెళ్లి, గర్భంలో ఉన్నవారినీ చంపుతూ, ఈ భూమంతటా సంచరించారు.
ప్రాప్తాన్ప్రాప్తాన్భృగూన్సర్వాన్నిజఘ్నుర్నిశితైః శరైః । ఆబాలవృద్ధానపరానవమన్య చ పాతకమ్
ఎవరెవరు భృగువులను కనుగొన్నారు, వారు చిన్నా పెద్దా అని చూడకుండా, పదునైన బాణాలతో చంపారు. దాన్ని పాపంగా కూడా భావించలేదు.
ఏవముత్పాట్యమానేషు భార్గవేషు యతస్తతః । హన్యుర్గర్భాంశ్చ నారీణాం గృహీత్వా హైహయా భృశమ్
ఇలా భృగువులను అన్ని చోట్ల నుండి తరిమి, హైహయులు ఆడవారిని పట్టుకుని, వారి గర్భాల్లో ఉన్న పిల్లలను కూడా చంపారు.
రురుదుస్తాః స్త్రియః కామం కురర్య ఇవ దుఃఖితాః । గర్భాశ్చ కృన్తితా యాసాం క్షత్రియైః పాపనిశ్చయైః
ఆ ఆడవారు బాధతో, కురర్య పక్షులు ఏడ్చినట్టు ఏడ్చారు. వారి గర్భాలను దుష్ట సంకల్పంతో క్షత్రియులు కోసేశారు.
అన్యేఽప్యాహుశ్చ తాన్దృప్తాన్మునయస్తీర్థవాసినః । ముఞ్చన్తు క్షత్రియాః క్రోధం బ్రాహ్మణేషు భయావహమ్
తీర్థాలలో నివసించే ఇతర మునులు, ఆ అహంకారుల గురించి ఇలా అన్నారు: 'క్షత్రియులు బ్రాహ్మణులపై ఉన్న కోపాన్ని వదిలేయాలి, అది భయాన్ని కలిగిస్తుంది.'
అయుక్తమేతదారబ్ధం భవద్భిః కర్మ గర్హితమ్ । యద్గర్భాన్భృగుపత్నీనాం నిహన్యుః క్షత్రియర్షభాః
'మీరు మొదలుపెట్టిన ఈ కార్యం తగినది కాదు, నిందించదగినది. క్షత్రియులలో శ్రేష్ఠులు భృగుపత్నుల గర్భాలను చంపడం ఎంత దారుణమో.'
అత్యుగ్రపుణ్యపాపానామిహైవ ఫలమాప్నుయాత్ । తస్మాజ్జుగుప్సితం కర్మ త్యక్తవ్యం భూతిమిచ్ఛతా
'ఇక్కడ, ఎంతటి పుణ్యమో, ఎంతటి పాపమో ఉన్నవారు వెంటనే ఫలితాన్ని పొందుతారు. అందువల్ల, శుభాన్ని కోరేవాడు ఇలాంటి హేయమైన పనిని వదిలేయాలి.'
తానాహుర్హైహయాః క్రుద్ధా మునీనథ దయాపరాన్ । భవన్తః సాధవః సర్వే నార్థజ్ఞాః పాపకర్మణామ్
అప్పుడు కోపంతో ఉన్న హైహయులు, ఆ కరుణగల మునులకు ఇలా అన్నారు: 'మీరు అందరూ మంచి వారు, కానీ పాపకార్యాల గురించి తెలియని వారు.'
ఏభిర్హృతం ధనం సర్వం పూర్వజానాం మహాత్మనామ్ । వఞ్చయిత్వా ఛలాభిజ్ఞైర్మార్గే పాటచ్చరైరివ
ఈ మాయగాళ్లు, తమ చతురతతో మోసం చేసి, మన పెద్దలు సంపాదించిన ధనాన్ని మొత్తం దోచుకున్నారు. ఇది రహదారిలో ప్రయాణికులను దొంగలు మోసం చేసినట్టే.
ఏతే ప్రతారకా దమ్భాస్తాదృశా బకవృత్తయః । ఉత్పన్నే చ మహాకార్యే ప్రార్థితా వినయేన తే
ఈ మోసగాళ్లు, దంభంతో నిండిన వారు, బకపక్షుల్లా ప్రవర్తించే వారు. పెద్ద అవసరం వచ్చినప్పుడు, వినయంగా వేడుకున్నా వారు పట్టించుకోలేదు.
న దదుః ప్రార్థితం విప్రాః పాదవృద్ధ్యాపి యాచితాః । నాస్తీతివాదినః స్తబ్ధాః దుఃఖితాన్వీక్ష్య యాజ్యకాన్
మేము చేతులు జోడించి ఎంత వినయంగా అడిగినా, ఆ బ్రాహ్మణులు ఇవ్వలేదు. వారు దురహంకారంతో, 'ఇది లేదు' అని చెప్పి, బాధపడుతున్న యజ్ఞకర్తలను చూస్తూ కూడా కరుణ చూపలేదు.
ధనం ప్రాప్తం కార్తవీర్యాద్రక్షితం కేన హేతునా । న కృతాః క్రతవః కిం తైర్దానం చార్థిషు భూరిశః
కార్తవీర్యుని వద్ద నుంచి వచ్చిన ఆ ధనాన్ని ఎందుకు కాపాడారు? దానితో యజ్ఞాలు చేయలేదు, అవసరమైనవారికి దానం కూడా చేయలేదు.
న సఞ్చితవ్యం విప్రైస్తు ధనం చాపి కదాచన । యష్టవ్యం విధివద్దేయం భోక్తవ్యం చ యథాసుఖమ్
బ్రాహ్మణులు ఎప్పుడూ ధనాన్ని పోగు చేసుకోవద్దు. అది యజ్ఞాలకు, దానానికి, అవసరమైనంత తినడానికి మాత్రమే ఉపయోగించాలి.
ద్రవ్యే చౌరభయం ప్రోక్తం తథా రాజభయం ద్విజాః । వహ్నేర్భయం మహాఘోరం తథా ధూర్తభయం మహత్
ధనంలో దొంగల భయం, రాజు భయం, భయంకరమైన అగ్ని భయం, అలాగే మోసగాళ్ల భయం కూడా ఉంటుంది, ద్విజులారా.
యేన కేనాప్యుపాయేన ధనం త్యజతి రక్షకమ్ । అథవాసౌ మృతో యాతి ద్రవ్యం త్యక్త్వా హ్యసద్గతిమ్
ఎలా అయినా ఆ ధనాన్ని కాపాడే వాడు వదిలిపెడతాడు. లేకపోతే, అతను చనిపోతే, ఆ ధనాన్ని వదిలేసి చెడు స్థితికి వెళ్తాడు.
పాదవృద్ధ్యా తథాస్మాభిః ప్రార్థితం వినయాన్వితైః । తథాపి లోభసన్దిగ్ధైర్న దత్తం నః పురోహితైః
మేము కూడా చేతులు జోడించి వినయంగా అడిగాం. అయినా, మా పురోహితులు లోభంతో మాకు ఇవ్వలేదు.
దానం భోగస్తథా నాశో ధనస్య గతిరీదృశీ । దానభోగౌ కృతీనాం చ నాశః పాపాత్మనాం కిల
ధనానికి మూడు మార్గాలు ఉన్నాయి: దానం, అనుభవం, నాశనం. మంచివారికి దానం, అనుభవం; పాపిష్టులకు మాత్రం నాశనం మాత్రమే.
న దాతా న చ యో భోక్తా కృపణో గుప్తితత్పరః । రాజ్ఞాసౌ సర్వథా దణ్డ్యో వఞ్చకో దుఃఖభాఙ్నరః
ఇవ్వని, తినని, కేవలం దాచుకోవడానికే ఉన్న కంజుషుడు, మోసగాడు, బాధపడే వాడు. అలాంటి వాడిని రాజు తప్పకుండా శిక్షించాలి.
తస్మాద్వయం గురూనేతాన్వఞ్చకాన్బ్రాహ్మణాధమాన్ । హన్తుం సముద్యతాః సర్వే న క్రోధవ్యం మహాత్మభిః
అందుకే, మేమంతా ఈ మోసపూరితమైన, నీచమైన బ్రాహ్మణ గురువులను సంహరించడానికి సిద్ధమయ్యాం. మహాత్ములు దీనికి కోపపడవద్దు.
వ్యాస ఉవాచ ఇత్యుక్త్వా హేతుమద్వాక్యం తానాశ్వాస్య మునీనథ । విచేరుశ్చ విచిన్వానా భృగుదారాననేకశః
వ్యాసుడు ఇలా అన్నాడు: వారు కారణంతో కూడిన మాటలు చెప్పి, ఆ మునులను ఓదార్చి, భృగువంశస్త్రీలను వెతుకుతూ చుట్టూ తిరిగారు.
భయార్తా భృగుపత్న్యస్తు హిమవన్తం ధరాధరమ్ । ప్రపేదిరే రుదన్త్యశ్చ వేపమానాః కృశా భృశమ్
భయంతో వణికిపోతూ, బాగా క్షీణించిపోయిన భృగుపత్నులు, ఏడుస్తూ, హిమవంత పర్వతానికి పారిపోయారు.
ఏవం తే హైహయైర్విప్రాః పీడితా ధనకాముకైః । నిహతాశ్చ యథాకామం సంరబ్ధైః పాపకర్మభిః
అలా, హైహయులు ధనానికి ఆశపడి, బ్రాహ్మణులను బాధించి, కోపంతో, దుష్కర్మలు చేస్తూ, వాళ్లను తమ ఇష్టానుసారం చంపేశారు.
లోభ ఏవ మనుష్యాణాం దేహసంస్థో మహారిపుః । సర్వదుఃఖాకరః ప్రోక్తో దుఃఖదః ప్రాణనాశకః
లోభమే మనుషులలో ఉన్న గొప్ప శత్రువు. అది అన్ని బాధలకు మూలం, బాధను కలిగించేది, ప్రాణాలను నాశనం చేయేది.
సర్వపాపస్య మూలం హి సర్వదా తృష్ణయాన్వితః । విరోధకృత్త్రివర్ణానాం సర్వార్తేః కారణం తథా
అన్ని పాపాలకు మూలం తృష్ణ. అది మూడు వర్ణాల మధ్య కలహానికి, అన్ని బాధలకు కారణం.
లోభాత్త్యజన్తి ధర్మం వై కులధర్మం తథైవ హి । మాతరం భ్రాతరం హన్తి పితరం బాన్ధవం తథా
లోభం వల్ల ధర్మాన్ని, కుటుంబ ధర్మాన్ని వదిలేస్తారు. తల్లి, అన్న, తండ్రి, బంధువులను కూడా చంపుతారు.
గురుం మిత్రం తథా భార్యాం పుత్రం చ భగినీం తథా । లోభావిష్టో న కిం కుర్యాదకృత్యం పాపమోహితః
లోభంతో మత్తులో ఉన్నవాడు గురువు, మిత్రుడు, భార్య, కుమారుడు, అక్కను కూడా చంపగలడు. లోభం వల్ల ఏ తప్పు, పాపం చేయడు?
క్రోధాత్కామాదహఙ్కారాల్లోభ ఏవ మహారిపుః । ప్రాణాంస్త్యజతి లోభేన కిం పునః స్యాదనావృతమ్
కోపం, కామం, అహంకారం అన్నిటిలోను లోభమే పెద్ద శత్రువు. లోభం కోసం మనిషి ప్రాణాలే వదిలేస్తాడు. మరి దాని వల్ల ఏది దాచిపెట్టలేము?
పూర్వజాస్తే మహారాజ ధర్మజ్ఞాః సత్పథే స్థితాః । పాణ్డవాః కౌరవాశ్చైవ లోభేన నిధనం గతాః
మహారాజా! నీ పూర్వీకులు అయిన పాండవులు, కౌరవులు ధర్మాన్ని బాగా తెలిసినవారు, మంచి మార్గంలో నిలిచినవారు. అయినా వాళ్లు లోభం వల్లే నాశనం అయ్యారు.