సర్వథైవ న కర్తవ్యౌ హర్షశోకౌ మహాత్మనా । పురా వై బహవో దైత్యా జితా దానవవైరిణా
కాబట్టి, మహాత్ముడు ఎప్పుడూ ఆనందం లేదా దుఃఖంలో మునిగిపోవద్దు. గతంలో ఎన్నో దైత్యులు దానవవైరిగా ఉన్నవాడిచేత ఓడిపోయారు.
అధునా చావయోః సార్ధం యుధ్యమానః పరాజితః । సూత ఉవాచ ఇత్యుక్త్వా తౌ మహాబాహూ యుద్ధాయ సముపస్థితౌ
ఇప్పుడు మాతో కలిసి యుద్ధం చేస్తూ నీవు ఓడిపోయావు. సూతుడు చెప్పాడు: ఇలా చెప్పి, ఆ ఇద్దరు మహాబాహువులు యుద్ధానికి సిద్ధమయ్యారు.
వీక్ష్య విష్ణుర్జఘానాశు ముష్టినాద్భుతకర్మణా । తావప్యతిబలోన్మత్తౌ జధ్నతుర్ముష్టినా హరిమ్
విష్ణువు వారిని చూసి, తన ముష్టితో అద్భుతమైన కార్యం చేసి వారిని గట్టిగా కొట్టాడు. కానీ, ఆ ఇద్దరు మహాబలవంతులు కూడా ముష్టితో విష్ణువును గట్టిగా కొట్టారు.
ఏవం పరస్పరం జాతం యుద్ధం పరమదారుణమ్ । యుధ్యమానౌ మహావీర్యౌ దృష్ట్వా నారాయణస్తదా
ఇలా పరస్పరం మధ్య భయంకరమైన యుద్ధం మొదలైంది. ఆ ఇద్దరు మహావీరులు యుద్ధం చేస్తుండగా, నారాయణుడు చూశాడు.
అపశ్యత్సమ్ముఖం దేవ్యాః కృత్వా దీనాం దృశం హరిః । సూత ఉవాచ తం వీక్ష్య తాదృశం విష్ణుం కరుణారససంయుతమ్
హరి దేవిని ఎదురుగా చూసి, బాధతో తన చూపును చూపించాడు. సూతుడు ఇలా చెప్పాడు — అప్పుడు విష్ణువు అంతటి దయతో ఉన్నాడని చూసి,
జహాసాతీవ తామ్రాక్షీ వీక్షమాణా తదాసురౌ । తౌ జఘాన కటాక్షైశ్చ కామబాణైరివాపరైః
అందులో తామ్రవర్ణమైన కన్నులతో ఉన్న ఆ దేవి, ఆ ఇద్దరు రాక్షసులను చూసి పెద్దగా నవ్వింది. ఆమె వక్రదృష్టితో వారిని చూస్తూ, ప్రేమబాణాల్లా వారిని గాయపరిచింది.
మన్దస్మితయుతైః కామం ప్రేమభావయుతైరను । దృష్ట్వా ముముహతుః పాపౌ దేవ్యా వక్రవిలోకనమ్
దేవి మృదువైన నవ్వుతో, ప్రేమతో కూడిన చూపుతో ఆ పాపులను చూసింది. ఆమె వక్రదృష్టి పడగానే వారు మత్తులో మునిగిపోయారు.
విశేషమితి మన్వానౌ కామబాణాతిపీడితౌ । వీక్షమాణౌ స్థితౌ తత్ర తాం దేవీం విశదప్రభామ్
ఇది ఏదో ప్రత్యేకమని భావించి, కామబాణాల బాధతో ఆ ఇద్దరూ అక్కడే నిలబడి, ప్రకాశవంతమైన ఆ దేవిని తటస్థంగా చూస్తూ ఉన్నారు.
హరిణాపి చ తద్దృష్టం దేవ్యాస్తత్ర చికీర్షితమ్ । మోహితౌ తౌ పరిజ్ఞాయ భగవాన్కార్యవిత్తమః
అక్కడ దేవి ఏం చేయాలనుకుంటుందో హరివు కూడా గమనించాడు. ఆ ఇద్దరూ మాయలో పడిపోయారని తెలుసుకుని, తన పని ఏంటో అర్థం చేసుకున్నాడు.
ఉవాచ తౌ హసన్ శ్లక్ష్ణం మేఘగమ్భీరయా గిరా । వరం వరయతాం వీరౌ యువయోర్యోఽభివాచ్ఛితః
విష్ణువు మేఘంలా గంభీరమైన స్వరంతో, మృదువుగా నవ్వుతూ, 'వీరులారా, మీరు కోరుకున్న వరాన్ని అడగండి,' అని ఆ ఇద్దరితో అన్నాడు.
దదామి పరమప్రీతో యుద్ధేన యువయోః కిల । దానవా బహవో దృష్టా యుధ్యమానా మయా పురా
మీరు యుద్ధంలో కోరుకున్నది ఎంతో ఆనందంతో ఇస్తాను. ఎన్నో రాక్షసులు నాతో యుద్ధం చేశారు.
యువయోః సదృశః కోఽపి న దృష్టో న చ వై శ్రుతః । తస్మాత్తుష్టోఽస్మి కామం వై నిస్తులేన బలేన చ
కానీ మీ ఇద్దరికి సమానంగా ఎవరూ కనిపించలేదు, వినిపించలేదు కూడా. అందుకే మీ అమోఘమైన బలాన్ని చూసి నేను సంతోషించాను.
భ్రాత్రోశ్చ వాఞ్ఛితం కామం ప్రయచ్ఛామి మహాబలౌ । సూత ఉవాచ తచ్ఛ్రుత్వా వచనం విష్ణోః సాభిమానౌ స్మరాతురౌ
బలవంతులైన సోదరులారా, మీరు కోరుకున్నది ఇస్తాను. సూతుడు ఇలా చెప్పాడు — విష్ణువు మాటలు విని, గర్వంతో, మనసు ప్రేమతో నిండిన వారు—
వీక్షమాణౌ మహామాయాం జగదానన్దకారిణీమ్ । తమూచతుశ్చ కామార్తౌ విష్ణుం కమలలోచనౌ
ప్రపంచానికి ఆనందాన్ని ఇచ్చే మహామాయను చూస్తూ, కామంతో మత్తులో ఉన్న ఆ ఇద్దరు, పద్మనయనుడైన విష్ణువుతో ఇలా మాట్లాడారు.
హరే న యాచకావావాం త్వం కిం దాతుమిహేచ్ఛసి । దదావ తుల్యం దేవేశ దాతారౌ నౌ న యాచకౌ
'హరీ, మేము యాచకులు కాదము. నీవు ఎందుకు ఇవ్వాలనుకుంటున్నావు? దేవతల అధిపతీ, సమానంగా ఇవ్వు; మేము దాతలు, యాచకులు కాదు.'
ప్రార్థయ త్వం హృషీకేశ మనోఽభిలషితం వరమ్ । తుష్టౌ స్వస్తవ యుద్ధేన వాసుదేవాద్భుతేన చ
'హృషీకేశా, నీవు కోరుకున్న వరాన్ని నీవే అడుగు. వాసుదేవునితో జరిగిన అద్భుతమైన యుద్ధంతో సంతోషించు.'
తయోస్తద్వచనం శ్రుత్వా ప్రత్యువాచ జనార్దనః । భవేతామద్య మే తుష్టౌ మమ వధ్యావుభావపి
వారిమాటలు విని జనార్దనుడు ఇలా అన్నాడు: 'ఈ రోజు మీరు నాతో సంతోషంగా ఉండండి; ఇద్దరూ నా చేతిలో చనిపోతారు.'
సూత ఉవాచ తచ్ఛ్రుత్వా వచనం విష్ణోర్దానవౌ చాతివిస్మితౌ । వఞ్చితావితి మన్వానౌ తస్థతుః శోకసంయుతౌ
సూతుడు ఇలా చెప్పాడు — విష్ణువు మాటలు విని ఆ ఇద్దరు రాక్షసులు చాలా ఆశ్చర్యపోయారు. మేము మోసపోయామేమో అని భావించి, దుఃఖంతో నిలబడ్డారు.
విచార్య మనసా తౌ తు దానవౌ విష్ణుమూచతుః । ప్రేక్ష్య సర్వం జలమయం భూమిం స్థలవివర్జితామ్
మనసులో ఆలోచించి, ఆ ఇద్దరు రాక్షసులు విష్ణువుతో మాట్లాడారు. భూమంతా నీటితో నిండిపోయి, ఎక్కడా పొడి భూమి లేదని చూశారు.
హరే యోఽయం వరో దత్తస్త్వయా పూర్వం జనార్దన । సత్యవాగసి దేవేశ దేహి తం వాఞ్ఛితం వరమ్
'హరీ, నీవు ముందే ఇచ్చిన వరాన్ని, జనార్దనా, నీవు సత్యవంతుడవు, దేవతల అధిపతీ, మేము కోరుకున్న ఆ వరాన్ని మాకు ఇవ్వు.'
నిర్జలే విపులే దేశే హనస్వ మధుసూదన । వధ్యావావాం తు భవతః సత్యవాగ్భవ మాధవ
'విపులమైన పొడి ప్రదేశంలో మమ్మల్ని సంహరించు, మధుసూదనా. మేము నీ చేతిలో చనిపోవాలని కోరుతున్నాము, మాధవా, మాట తప్పకుండి నిలబడు.'
స్మృత్వా చక్రం తదా విష్ణుస్తావువాచ హసన్హరిః । హన్మ్యద్య వాం మహాభాగౌ నిర్జలే విపులే స్థలే
అప్పుడు విష్ణువు తన చక్రాన్ని గుర్తు చేసుకుని, నవ్వుతూ ఇలా అన్నాడు: 'ఈ రోజు, బలవంతులారా, విస్తారమైన పొడి ప్రదేశంలో మిమ్మల్ని ఇద్దరినీ సంహరిస్తాను.'
ఇత్యుక్త్యా దేవదేవేశ ఊరూ కృత్వాతివిస్తరౌ । దర్శయామాస తౌ తత్ర నిర్జలం చ జలోపరి
అలా చెప్పిన తరువాత దేవతాధిపతి తన తొడలను విస్తారంగా చేసి, వాటిని నీటిమీద పొడిగా చూపించాడు.
నాస్త్యత్ర దానవౌ వారి శిరసీ ముఞ్చతామిహ । సత్యవాగహమద్యైవ భవిష్యామి చ వాం తథా
ఇక్కడ నీరు లేదు దానవులారా, మీ తలలను నా తొడలపై పెట్టండి. నేను నిజాయితీగా ఉన్నాను, ఈ రోజు మీకూ అలాగే ఉంటాను.
తదాకర్ణ్య వచస్తథ్యం విచిన్త్య మనసా చ తౌ । వర్ధయామాసతుర్దేహం యోజనానాం సహస్రకమ్
ఆ నిజమైన మాటలు విని, మనసులో ఆలోచించి, ఆ ఇద్దరు దానవులు తమ శరీరాలను వెయ్యి యోజనల వరకు పెంచుకున్నారు.
భగవాన్ద్విగుణం చక్రే జఘనం విస్మితౌ తదా । శీర్షే సన్దధతాం తత్ర జఘనే పరమాద్భుతే
అప్పుడు భగవంతుడు తన తొడలను రెండింతలు పెద్దవిగా చేశాడు. వారు ఆశ్చర్యపడి, తమ అద్భుతమైన తలలను ఆ తొడలపై పెట్టారు.
రథాంగేన తదా ఛిన్నే విష్ణునా ప్రభవిష్ణునా । జఘనోపరి వేగేన ప్రకృష్టే శిరసీ తయోః
అప్పుడు పరాక్రమశాలి విష్ణువు రథం అక్షంతో వేగంగా ఆ తొడలపై ఉన్న వారి తలలను తెగతెంపులు చేశాడు.
గతప్రాణౌ తదా జాతౌ దానవౌ మధుకైటభౌ । సాగరః సకలో వ్యాప్తస్తదా వై మేదసా తయోః
ఆ సమయంలో మధు, కైటభ అనే దానవులు ప్రాణాలు విడిచారు. వారి కొవ్వుతో సముద్రం అంతా నిండిపోయింది.
మేదినీతి తతో జాతం నామ పృథ్వ్యాః సమన్తతః । అభక్ష్యా మృత్తికా తేన కారణేన మునీశ్వరాః
ఆ కొవ్వు వల్ల భూమికి 'మేదిని' అనే పేరు వచ్చింది. అందుకే మునులు మట్టి తినకూడదని చెప్పారు.
ఇతి వః కథితం సర్వం యత్పృష్టోఽస్మి సునిశ్చితమ్ । మహావిద్యా మహామాయా సేవనీయా సదా బుధైః
మీరు అడిగిన ప్రతిదీ నేను పూర్తిగా చెప్పాను. మహావిద్య, మహామాయలను జ్ఞానులు ఎప్పుడూ పూజించాలి.