న ప్రాజ్ఞాయత దేవేన్ద్రస్త్వభిభూతశ్చ కల్మషైః । ప్రతిచ్ఛన్నో వసత్యప్సు చేష్టమాన ఇవోరగః
పాపాలతో నిండిపోయిన ఇంద్రుడిని ఎవరూ గుర్తించలేకపోయారు. అతడు నీటిలో దాగి, నాగుడు దాగినట్టు అక్కడే ఉండిపోయాడు.
అసహాయస్తురాషాడైచ్చిన్తార్తో వికలేన్ద్రియః । తతః ప్రనష్టే దేవేన్ద్రే బ్రహ్మహత్యాభయార్దితే
సహాయం లేక, ఆందోళనతో బాధపడుతూ, ఇంద్రుడు కనపడకుండా పోయాడు. బ్రాహ్మణ హత్య భయంతో అతడు మునిగిపోయాడు.
సురాశ్చిన్తాతురాశ్చాసన్నుత్పాతాశ్చాభవన్నథ । ఋషయః సిద్ధగన్ధర్వా భయార్తాశ్చాభవన్భృశమ్
దేవతలు అంతా ఆందోళనతో ఉండిపోయారు. అనర్థాలు వచ్చాయి. ఋషులు, సిద్ధులు, గంధర్వులు అందరూ చాలా భయపడ్డారు.
అరాజకం జగత్సర్వమభిభూతముపద్రవైః । అవర్షణం తదా జాతం పృథివీ క్షీణవైభవా
లోకానికి రాజు లేక, అన్ని అపాయాలు ముంచుకొచ్చాయి. అప్పటికి వర్షం పడలేదు. భూమికి ఐశ్వర్యం తగ్గిపోయింది.
విచ్ఛిన్నస్రోతసో నద్యః సరాంస్యనుదకాని వై । ఏవం త్వరాజకే జాతే దేవతా మునయస్తథా
నదులు ప్రవాహాలు కోల్పోయాయి. సరస్సులు నీరు లేక ఎండిపోయాయి. ఇలా రాజు లేని సమయంలో దేవతలు, మునులు—
విచార్య నహుషం చక్రుః శక్రం సర్వే దివౌకసః । సమ్ప్రాప్య నహుషో రాజా ధర్మిష్ఠోఽపి రజోబలాత్
—ఆలోచించి, అందరూ కలసి నహుషుడిని ఇంద్రునిగా నియమించారు. ధర్మబద్ధుడైన నహుషుడు, కామవశానికి లోనైపోయాడు.
బభూవ విషయాసక్తః పఞ్చబాణశరాహతః । అప్సరోభిర్వృతః క్రీడన్దేవోద్యానేషు భారత
మన్మథుని బాణాలకు గాయపడి, నహుషుడు విషయాలలో మునిగిపోయాడు. అప్సరసలతో కలిసి దేవతల తోటల్లో విహరిస్తూ ఆనందించాడు.
శక్రపత్నీగుణాఞ్ఛ్రుత్వా చకమే తాం స పార్థివః । ఋషీనాహ కిమిన్ద్రాణీ నోపగచ్ఛతి మాం కిల
ఇంద్రపత్ని గుణాలు విని, ఆ రాజు ఆమెను కోరాడు. ఋషులతో, 'ఇంద్రాణి ఎందుకు నా దగ్గరకు రాదు?' అని అడిగాడు.
భవద్భిశ్చామరైః సర్వైః కృతోఽహం వాసవస్త్విహ । ప్రేషయధ్వం సురాః కామం సేవార్థం మమ వై శచీమ్
'మీరు అందరూ, అమరులతో కలిసి, నన్ను ఇంద్రునిగా చేసారు. దేవతలారా! నా కోరిక మేరకు సేవ చేయడానికి శచిని పంపండి.'
ప్రియం చేన్మమ కర్తవ్యం సర్వథా మునయోఽమరాః । అహమిన్ద్రోఽద్య దేవానాం లోకానాం చ తథేశ్వరః
'ఋషులూ, దేవతలూ! మీరు నిజంగా నాకు ఇష్టం చేయాలనుకుంటే, ఈ రోజు నేను దేవతలకు, లోకాలకూ ఇంద్రుడిని, అధిపతిని.'
ఆగచ్ఛతు శచీ మహ్యం క్షిప్రమద్య నివేశనమ్ । ఇతి తస్య వచః శ్రుత్వా దేవా దేవర్షయస్తథా
ఈ రోజు వెంటనే శచీ నా ఇంటికి రావాలని ఆయన చెప్పిన మాటలు విని, దేవతలు, ఋషులు కూడా అలాగే—
గత్వా చిన్తాతురాః ప్రోచుః పౌలోమీం ప్రణతాస్తతః । ఇన్ద్రపత్ని దురాచారో నహుషస్త్వామిహేచ్ఛతి
వాళ్లు ఆందోళనతో పాలోమిని దగ్గరకు వెళ్లి, ఆమెకు నమస్కరించి ఇలా చెప్పారు: ఇంద్రపత్నీ, నహుషుడు చెడ్డ మనసుతో నిన్ను ఇక్కడికి కోరుతున్నాడు.
కుపితోఽస్మానువాచేదం ప్రేషయధ్వం శచీమిహ । కిం కుర్మస్తదధీనాః స్మో యేనేన్ద్రోఽయం కృతః కిల
అతను కోపంతో మమ్మల్ని ఇలా అన్నాడు: శచీని ఇక్కడికి పంపండి. మేమేం చేయగలం? ఇప్పుడు అతడే ఇంద్రుడు, మేము అతడి ఆధీనంలో ఉన్నాం.
తచ్ఛ్రుత్వా దుర్మనా దేవీ బృహస్పతిమువాచ హ । రక్ష మాం నహుషాద్బ్రహ్మంస్తవాస్మి శరణం గతా
అది విని ఆ దేవీ మనసు బాధతో బ్రహస్పతిని ఇలా అడిగింది: నహుషుని నుండి నన్ను కాపాడు బ్రహ్మన్, నేను నీ ఆశ్రయానికి వచ్చాను.
బృహస్పతిరువాచ న భేతవ్యం త్వయా దేవి నహుషాత్పాపమోహితాత్ । న త్వాం దాస్యామ్యహం వత్సే త్యక్త్వా ధర్మం సనాతనమ్
బ్రహస్పతి ఇలా అన్నాడు: దేవీ, పాపానికి లోనైన నహుషుని వల్ల నువ్వు భయపడాల్సిన అవసరం లేదు. వత్సే, శాశ్వత ధర్మాన్ని వదిలి నిన్ను నేను అప్పగించను.
శరణాగతమార్తం చ యో దదాతి నరాధమః । స ఏవ నరకం యాతి యావదాభూతసంప్లవమ్ । స్వస్థా భవ పృథుశ్రోణి న త్యక్ష్యే త్వాం కదాచన
ఎవరైనా ఆశ్రయానికి వచ్చిన బాధితుడిని వదిలేస్తే, ఆ దుష్టుడు సృష్టి అంతమయ్యే వరకు నరకంలో పడతాడు. విస్తారమైన నడుము కలదానీ, నీవు నిశ్చింతగా ఉండు; నేను నిన్ను ఎప్పుడూ వదిలిపెట్టను.
ఇన్ద్రాణ్యా శక్రదర్శనమ్ వ్యాస ఉవాచ నహుషస్త్వథ తాం శ్రుత్వా గురోస్తు శరణం గతామ్ । చుక్రోధ స్మరబాణార్తస్తమాఙ్గిరసమాశు వై
వ్యాసుడు ఇలా చెప్పాడు: అప్పుడు నహుషుడు ఆమె తన గురువు వద్ద ఆశ్రయం పొందిందని విని, మనసులో కామబాణాలతో బాధపడి, కోపంతో ఆంగిరసుని వద్దకు వేగంగా వెళ్లాడు.
దేవానాహాఙ్గిరాసూనుర్హన్తవ్యోఽయం మయా కిల । ఇతీన్ద్రాణీం గృహే మూఢో రక్షతీతి మయా శ్రుతమ్
ఆంగిరసుని కుమారుడు దేవతలకు ఇలా అన్నాడు: ఇతడిని నేను తప్పక సంహరించాలి. ఇంద్రాణీ తన ఇంట్లో కాపాడబడుతోంది అని నేను విన్నాను.
ఇతి తం కుపితం దృష్ట్వా దేవాః సర్షిపురోగమాః । అబ్రువన్నహుషం ఘోరం సామపూర్వం వచస్తదా
అతడు కోపంతో ఉన్నాడని చూసి, ఋషులతో కూడిన దేవతలు ఆ సమయంలో నహుషుని దగ్గరికి వెళ్లి, మృదువుగా ఇలా అన్నారు.
క్రోధం సంహర రాజేన్ద్ర త్యజ పాపమతిం ప్రభో । నిన్దన్తి ధర్మశాస్త్రేషు పరదారాభిమర్శనమ్
రాజేంద్రా, నీ కోపాన్ని అదుపులో పెట్టు; ప్రభూ, పాపమైన ఆలోచనను వదిలిపెట్టు. పరస్త్రీని ఆశించడం ధర్మశాస్త్రాలలో నిందించబడింది.
శక్రపత్నీ సదా సాధ్వీ జీవమానే పతౌ పునః । కథమన్యే పతిం కుర్యాత్సుభగాతిపతివ్రతా
శక్రుని భార్య ఎప్పుడూ పతివ్రత. తన భర్త బ్రతికుండగా, అంత అదృష్టవంతురాలు, పతివ్రత అయిన ఆమె ఇంకొకరిని భర్తగా ఎలా చేసుకుంటుంది?
త్రిలోకీశస్త్వమధునా శాస్తా ధర్మస్య వై విభో । త్వాదృశోఽధర్మమాతిష్ఠేత్తదా నశ్యేత్ప్రజా ధ్రువమ్
ప్రభూ, ఇప్పుడు నువ్వే మూడు లోకాలకు అధిపతి, ధర్మానికి పాలకుడవు. నువ్వు తప్పుదారి పట్టితే ప్రజలు నశించిపోతారు.
సర్వథా ప్రభుణా కార్యం శిష్టాచారస్య రక్షణమ్ । వారముఖ్యాశ్చ శతశో వర్తన్తేఽత్ర శచీసమాః
ప్రభువు ఎల్లప్పుడూ మంచి ఆచారాన్ని కాపాడాలి. ఇక్కడ శచీతో సమానమైన వందలాది గొప్ప స్త్రీలు ఉన్నారు.
రతిస్తు కారణం ప్రోక్తం శృఙ్గారస్య మహాత్మభిః । రసహానిర్బలాత్కారే కృతే సతి తు జాయతే
మహాత్ములు చెప్పిన ప్రకారం, ఆనందమే శృంగారానికి కారణం. బలవంతంగా ఆనందాన్ని పొందితే, దాని రుచి పోతుంది.
ఉభయోః సదృశం ప్రేమ యది పార్థివసత్తమ । తదా వై సుఖసమ్పత్తిరుభయోరుపజాయతే
రాజులలో శ్రేష్ఠుడా, ఇద్దరికి ప్రేమ సమానంగా ఉంటే, ఇద్దరికీ సుఖసంపదలు కలుగుతాయి.
తస్మాద్భావమిమం ముఞ్చ పరదారాభిమర్శనే । సద్భావం కురు దేవేన్ద్ర పదం ప్రాప్తోఽస్యనుత్తమమ్
కాబట్టి పరస్త్రీపై ఈ ఆలోచనను వదిలిపెట్టు. దేవేంద్రా, మంచి మనసుతో ఉండు; నువ్వు ఈ అత్యున్నత స్థానం పొందావు.
ఋద్ధిక్షయస్తు పాపేన పుణ్యేనాతివివర్ధనమ్ । తస్మాత్పాపం పరిత్యజ్య సన్మతిం కురు పార్థివ
పాపం వల్ల ఐశ్వర్యం తగ్గిపోతుంది, పుణ్యం వల్ల ఎంతో పెరుగుతుంది. అందుకే పాపాన్ని వదిలి, మంచి ఆలోచనను పెంచుకో రాజా.
నహుష ఉవాచ గౌతమస్య యదా భుక్తా దారాః శక్రేణ దేవతాః । వాచస్పతేస్తు సోమేన క్వ యూయం సంస్థితాస్తదా
నహుషుడు ఇలా అన్నాడు: గౌతముని భార్యను శక్రుడు అనుభవించినప్పుడు, వాచస్పతికి సొముడు భార్యను పొందినప్పుడు, మీరు ఎక్కడ ఉన్నారు?
పరోపదేశే కుశలా ప్రభవన్తి నరాః కిల । కర్తా చైవోపదేష్టా చ దుర్లభః పురుషో భవేత్
ఇతరులకు బోధించడంలో చాలామంది నిపుణులు ఉంటారు. కానీ, తానే చేయడమూ, ఇతరులకు బోధించడమూ చేసే వ్యక్తి చాలా అరుదుగా ఉంటాడు.
మామాగచ్ఛతు సా దేవీ హితం స్యాదద్భుతం హి వః । ఏతస్యాః పరమం దేవాః సుఖమేవ భవిష్యతి
ఆ దేవిని నా వద్దకు తీసుకురావాలి. అది మీకో మంచి, నిజంగా అద్భుతమైనది. ఆ అమ్మవారికి, దేవతలారా, అత్యున్నతమైన ఆనందమే కలుగుతుంది.