అవశ్యం భగవన్తో మే మాననీయాస్తపస్వినః । భవన్తో మునయః క్వాపి న మిథ్యావాదినో భృశమ్
నిశ్చయంగా, భగవంతులైన మీరు తపస్సు చేసేవారు, నేను మిమ్మల్ని గౌరవించాలి. మీరు మునులు ఎప్పుడూ ఎక్కడా అసత్యం చెప్పరు.
సదాచారాః సుశాన్తాశ్చ న విదుశ్ఛలకారణమ్ । కృతవైరే శఠే స్తబ్ధే కాముకే చ గతత్విషి
మీరు మంచి ఆచారాన్ని పాటించే వారు, శాంతంగా ఉండే వారు, మోసం చేయడం మీకు తెలియదు. కానీ శత్రుత్వం ఉన్నవాడు, మోసగాడు, అహంకారంతో, కామంతో, తేజస్సు కోల్పోయినవాడితో మాత్రం...
నిర్లజ్జే నైవ కర్తవ్యం సఖ్యం మతిమతా సదా । నిర్లజ్జోఽయం దురాచారో బ్రహ్మహా లమ్పటః శఠః
నిర్లజ్జుడితో జ్ఞానులు ఎప్పుడూ స్నేహం చేయరాదు. ఇతడు నిర్లజ్జుడు, చెడ్డ ప్రవర్తన కలవాడు, బ్రాహ్మణ హంతకుడు, కాముకుడు, మోసగాడు.
న విశ్వాసస్తు కర్తవ్యః సర్వథైవేదృశే జనే । భవన్తో నిపుణాః సర్వే న ద్రోహమతయః సదా
ఇలాంటి మనిషిపై ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ నమ్మకం పెట్టుకోరాదు. మీరు అందరూ తెలివైనవారు, ఎప్పుడూ ద్రోహం చేయని వారు.
అనభిజ్ఞాస్తు శాన్తత్వాచ్చిత్తానామతివాదినామ్ । మునయ ఊచుః జన్తుః కృతస్య భోక్తా వై శుభస్య త్వశుభస్య చ
కానీ మీరు శాంత స్వభావం వల్ల, ఎక్కువగా మాట్లాడే వారి మనసు ఎలా ఉంటుందో తెలియదు. మునులు పలికారు: ప్రాణి చేసిన మంచి, చెడు ఫలితాన్ని అనుభవిస్తాడు.
ద్రోహం కృత్వా కుతః శాన్తిమాప్నుయాన్నష్టచేతనః । విశ్వాసఘాతకర్తారో నరకం యాన్తి నిశ్చయమ్
ద్రోహం చేసినవాడు ఎప్పుడూ శాంతిని పొందలేడు, అతని మనస్సు నశించిపోతుంది. నమ్మకాన్ని ద్రోహించినవారు తప్పక నరకంలో పడతారు.
దుఃఖం చ సమవాప్నోతి నూనం విశ్వాసఘాతకః । నిష్కృతిర్బ్రహ్మహన్తౄణాం సురాపానాం చ నిష్కృతిః
నిజంగా, నమ్మకాన్ని ద్రోహించినవాడు బాధను అనుభవిస్తాడు. బ్రాహ్మణ హంతకులకు, మద్యం తాగినవారికి ప్రాయశ్చిత్తం ఉంది.
విశ్వాసఘాతినాం నైవ మిత్రద్రోహకృతామపి । సమయం బ్రూహి సర్వజ్ఞ యథా తే చేతసి ధ్రువమ్
కానీ నమ్మకాన్ని ద్రోహించినవారికి, స్నేహాన్ని ద్రోహించినవారికి ప్రాయశ్చిత్తం లేదు. సర్వజ్ఞుడా, నీ మనసులో ఉన్న ఒప్పందాన్ని చెప్పు.
తేనైవ సమయేనాద్య సన్ధిః స్యాదుభయోః కిల । వృత్ర ఉవాచ న శుష్కేణ న చార్ద్రేణ నాశ్మనా న చ దారుణా
అదే ఒప్పందంతో ఈ రోజు మీ ఇద్దరి మధ్య స్నేహం ఏర్పడాలి. వృత్రుడు పలికాడు: ఎండినదానితో కాదు, తడిసినదానితో కాదు, రాయితో కాదు, కలపతో కాదు,
న వజ్రేణ మహాభాగ న దివా నిశి నైవ చ । వధ్యో భవేయం విప్రేన్ద్రాః శక్రస్య సహ దైవతైః
వజ్రాయుధంతో కాదు, దినంలో కాదు, రాత్రిలో కాదు, నేను ఇంద్రుడు మరియు దేవతల చేత చంపబడకూడదు.
ఏవం మే రోచతే సన్ధిః శక్రేణ సహ నాన్యథా । వ్యాస ఉవాచ ఋషయస్తం తదా ప్రాహుర్బాఢమిత్యేవ చాదృతాః
ఇలా శక్రుడితో కలిసిపోవడమే నాకు ఇష్టం, వేరే విధంగా కాదు. వ్యాసుడు చెప్పాడు — అప్పుడా ఋషులు గౌరవంగా, 'అలాగే కావాలి' అని సమాధానం ఇచ్చారు.
సమయం శ్రావయామాసుస్తత్రానీయ సురేశ్వరమ్ । ఇన్ద్రోఽపి శపథాంస్తత్ర చకార విగతజ్వరః
వారు దేవేంద్రుడిని అక్కడికి పిలిపించి, ఆ ఒప్పందాన్ని వినిపించారు. ఇంద్రుడు కూడా ఆందోళన లేకుండా అక్కడే ప్రమాణాలు చేశాడు.
సాక్షిణం పావకం కృత్వా మునీనాం సన్నిధౌ కిల । వృత్రస్తు వచనైస్తస్య విశ్వాసమగమత్తదా
అక్కడ మునుల సమక్షంలో అగ్నిని సాక్షిగా పెట్టి, వృత్రుడు అతని మాటలపై నమ్మకం కలిగి విశ్వాసం పొందాడు.
బభూవ మిత్రవచ్ఛక్రే సహచర్యాపరాయణః । కదాచిన్నన్దనే చోభౌ కదాచిద్గన్ధమాదనే
వృత్రుడు శక్రుడితో స్నేహంగా, సదా తోడుగా ఉండేవాడయ్యాడు. ఇద్దరూ కొన్నిసార్లు నందనవనంలో, మరికొన్నిసార్లు గంధమాదనంలో సంచరించేవారు.
కదాచిదుదధేస్తీరే మోదమానౌ విచేరతుః । ఏవం కృతే చ సన్ధానే వృత్రః ప్రముదితోఽభవత్
కొన్నిసార్లు సముద్రతీరంలో ఆనందంగా తిరిగేవారు. ఇలా ఒప్పందం జరిగిన తరువాత వృత్రుడు ఎంతో సంతోషంగా మారాడు.
శక్రోఽపి వధకామస్తు తదుపాయానచిన్తయత్ । రన్ధ్రాన్వేషీ సముద్విగ్నస్తదాసీన్మఘవా భృశమ్
కానీ శక్రుడు వధించాలనే కోరికతో దానికి మార్గాలు ఆలోచించసాగాడు. మఘవంతుడు లోపం వెతుకుతూ, చాలా కలవరపడ్డాడు.
ఏవం చిన్తయతస్తస్య కాలః సమభివర్తత । విశ్వాసం పరమం ప్రాప వృత్రః శక్రేఽతిదారుణే
అతడు ఇలా ఆలోచిస్తూ ఉండగా కాలం గడిచిపోయింది. వృత్రుడు అత్యంత క్రూరుడైన శక్రుడిపై పూర్తిగా విశ్వాసం పెట్టాడు.
ఏవం కతిచిదబ్దాని గతాని సమయే కృతే । వృత్రస్య మరణోపాయాన్మనసీన్ద్రోఽప్యచిన్తయత్
ఇలా ఒప్పందం జరిగిన తరువాత కొన్ని సంవత్సరాలు గడిచిపోయాయి. ఇంద్రుడు కూడా వృత్రుని చంపడానికి మార్గాలు మనసులో ఆలోచించేవాడు.
త్వష్టైకదా సుతం ప్రాహ విశ్వస్తం పాకశాసనే । పుత్ర వృత్ర మహాభాగ శృణు మే వచనం హితమ్
ఒకసారి త్వష్టృ, దేవేంద్రుడిపై నమ్మకంతో ఉన్న తన కుమారుడిని ఇలా పలికాడు — 'వృత్ర కుమారా, మహాభాగుడా, నా మంచిమాట విను.'
న విశ్వాసస్తు కర్తవ్యః కృతవైరే కథఞ్చన । మఘవా కృతవైరస్తే సదాసూయాపరః పరైః
'శత్రువుతో ఎప్పుడూ, ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ నమ్మకం పెట్టుకోకూడదు. మఘవంతుడు శత్రుత్వంతో ఎప్పుడూ ఇతరులపై అసూయగలవాడు.'
లోభాన్మత్తో ద్వేషరతః పరదుఃఖోత్సవాన్వితః । పరదారలమ్పటః స పాపబుద్ధిః ప్రతారకః
'అతడు లోభంతో, మదంతో, ద్వేషంలో ఆనందించేవాడు; ఇతరుల బాధలో సంతోషించేవాడు; పరస్త్రీలో ఆసక్తిగలవాడు; పాపబుద్ధి కలిగి మోసగాడు.'
రన్ధ్రాన్వేషీ ద్రోహపరో మాయావీ మదగర్వితః । యః ప్రవిశ్యోదరే మాతుర్గర్భచ్ఛేదం చకార హ
'లోపం వెతుకుతూ, ద్రోహానికి సిద్ధంగా, మాయగాడు, మదంతో గర్వించేవాడు — తల్లి గర్భంలోకి వెళ్లి గర్భాన్ని చీల్చినవాడు.'
సప్తకృత్వః సప్తకృత్వః క్రన్దమానమనాతురః । తస్మాత్పుత్ర న కర్తవ్యో విశ్వాసస్తు కథఞ్చన
'ఏడు సార్లు, ఏడు సార్లు, బాధ లేకపోయినా అరవినవాడు. అందువల్ల కుమారా, ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ నమ్మకం పెట్టకూడదు.'
కృతపాపస్య కా లజ్జా పునః పుత్ర ప్రకుర్వతః । వ్యాస ఉవాచ ఏవం ప్రబోధితః పిత్రా వచనైర్హేతుసంయుతైః
'పాపం చేసినవాడు మళ్లీ చేస్తూ ఉండగా అతనికి ఎలాంటి లజ్జ ఉండదు, కుమారా.' వ్యాసుడు చెప్పాడు — ఇలా తండ్రి కారణాలతో కూడిన మాటలతో బోధించాడు.
న బుబోధ తదా వృత్ర ఆసన్నమరణః కిల । స కదాచిత్సముద్రాన్తే తమపశ్యన్మహాసురమ్
అయితే వృత్రుడు అప్పుడు అర్థం చేసుకోలేదు, ఎందుకంటే అతని మరణం దగ్గరలోనే ఉంది. ఒకసారి సముద్రతీరంలో ఆ మహాసురుణ్ని చూశాడు.
సన్ధ్యాకాల ఉపావృత్తే ముహూర్తేఽతీవ దారుణే । తతః సఞ్చిన్త్య మఘవా వరదానం మహాత్మనామ్
సాయంకాలం దగ్గరపడినప్పుడు, అత్యంత భయంకరమైన సమయంలో, అప్పుడు మఘవంతుడు ఆ మహాత్ముడికి ఇచ్చిన వరాన్ని గుర్తు చేసుకుని ఆలోచించాడు.
సన్ధ్యేయం వర్తతే రౌద్రా న రాత్రిర్దివసో న చ । హన్తవ్యోఽయం మయా చాద్య బలేనైవ న సంశయః
'ఇప్పుడు ఈ క్రూరమైన సంధ్య సమయం వచ్చింది; ఇది రాత్రి కాదు, పగలు కాదు. నేడు నేనే అతన్ని బలవంతంగా చంపాలి — ఇందులో సందేహం లేదు.'
ఏకాకీ విజనే చాత్ర సమ్ప్రాప్తః సమయోచితః । ఏవం విచార్య మనసా సస్మార హరిమవ్యయమ్
'ఇక్కడ ఒంటరిగా, ఎవరూ లేని ప్రదేశంలో, సరైన సమయంలో వచ్చాడు.' ఇలా మనసులో ఆలోచించి, అవినాశి హరిని స్మరించాడు.
తత్రాజగామ భగవానదృశ్యః పురుషోత్తమః । వజ్రమధ్యే ప్రవిశ్యాసౌ సంస్థితో భగవాన్హరిః
అక్కడ, పరమపురుషుడు, భగవంతుడు ఎవరికీ కనబడకుండా వచ్చి, ఆ వజ్రాయుధంలో ప్రవేశించి, దానిలో స్థిరంగా నిలిచాడు.
ఇన్ద్రో బుద్ధిం చకారాశు తదా వృత్రవధం ప్రతి । ఇతి సఞ్చిన్త్య మనసా కథం హన్యాం రిపుం రణే
అప్పుడు ఇంద్రుడు వెంటనే వృత్రుని సంహరించాలనే ఆలోచనతో, 'యుద్ధంలో నేను నా శత్రువును ఎలా చంపగలను?' అని మనసులో తలంచాడు.