యువయోర్దుఃఖదం కామం చిన్తావృద్ధికరం పరమ్ । న త్వం స్వపిషి సన్తుష్టో న చాపి మఘవా తథా
మీ ఇద్దరికి ఈ శత్రుత్వం బాధను, ఆందోళనను పెంచుతుంది. నీవు సంతోషంగా నిద్రపోవడం లేదు, మఘవానూ (ఇంద్రుడు) కూడా అలాగే.
సుఖం స్వపితి చిన్తార్తో ద్వయోర్యద్వైరిజం భయమ్ । యువయోర్యుధ్యతోః కాలో వ్యతీతస్తు మహానిహ
ఆందోళనతో ఉన్నవాడు నిద్రపోతాడు గాని, సుఖంగా కాదు. మీ ఇద్దరి మధ్య ఉన్న భయం ఇంకా ఉంది. మీ యుద్ధానికి సమయం గడిచిపోయింది.
పీడ్యన్తే చ ప్రజాః సర్వాః సదేవాసురమానవాః । సంసారేఽత్ర సుఖం గ్రాహ్యం దుఃఖం హేయమితి స్థితిః
దేవతలు, అసురులు, మనుషులు సహా అన్ని ప్రజలు బాధపడుతున్నారు. ఈ లోకంలో సుఖాన్ని స్వీకరించాలి, దుఃఖాన్ని వదిలేయాలి — ఇదే ధర్మం.
న సుఖం కృతవైరస్య భవతీతి వినిర్ణయః । సంగ్రామరసికాః శూరాః ప్రశంసన్తి న పణ్డితాః
శత్రుత్వం పెట్టుకున్నవాడికి సుఖం ఉండదని తేలింది. యుద్ధాన్ని ఇష్టపడే వీరులు దాన్ని ప్రశంసిస్తారు, కానీ జ్ఞానులు కాదు.
యుద్ధం శృఙ్గారచతురా ఇన్ద్రియార్థవిఘాతకమ్ । పుష్పైరపి న యోద్ధవ్యం కిం పునర్నిశితైః శరైః
యుద్ధం, కోరికలకు అడ్డుగా నిలుస్తుంది. పువ్వులతో కూడా యుద్ధం చేయకూడదు, మరి పదునైన బాణాలతో ఎలా?
యుద్ధే విజయసన్దేహో నిశ్చయం బాణతాడనమ్ । దైవాధీనమిదం విశ్వం తథా జయపరాజయౌ
యుద్ధంలో విజయం అనిశ్చితం, కాని బాణాల దెబ్బ మాత్రం ఖచ్చితం. ఈ లోకం మొత్తం దైవాధీనమే, అలాగే విజయ పరాజయాలు కూడా.
దైవాధీనావితి జ్ఞాత్వా న యోద్ధవ్యం కదాచన । కాలేఽథ భోజనం స్నానం శయ్యాయాం శయనం తథా
విజయం, పరాజయం రెండూ దైవాధీనమని తెలుసుకొని ఎప్పుడూ యుద్ధం చేయకూడదు. సమయానికి తినాలి, స్నానం చేయాలి, మంచంలో విశ్రాంతి తీసుకోవాలి.
పరిచర్యాపరా భార్యా సంసారే సుఖసాధనమ్ । కిం సుఖం యుధ్యతః సంఖ్యే బాణవృష్టిభయఙ్కరే
భర్త సేవలో నిమగ్నమైన భార్య ఈ లోకంలో సుఖానికి కారణం. బాణాల వర్షంలో భయంతో యుద్ధం చేసే వాడికి ఏ సుఖం ఉంటుంది?
ఖడ్గపాతాతిరౌద్రే చ తథారాతిసుఖప్రదే । సంగ్రామే మరణాత్స్వర్గసుఖప్రాప్తిరితి స్ఫుటమ్
ఖడ్గపు ఘాతానికి, శత్రువు ఆనందానికి, యుద్ధంలో మరణిస్తే స్వర్గసుఖం లభిస్తుందని అంటారు.
ప్రలోభనపరం వాక్యం నోదనార్థం నిరర్థకమ్ । ఛిత్త్వా దేహం వ్యథాం ప్రాప్య శృగాలకరటాదిభిః
ఇలాంటి మాటలు మాయకు మాత్రమే, ప్రయోజనం లేదు. శరీరం చీలిపోతే బాధ అనుభవించి, చివరికి నక్కలు, గద్దలు తింటాయి.
పశ్చాత్స్వర్గసుఖావాప్తిం కో వా వాఞ్ఛతి మన్దధీః । సఖ్యం భవతు తే వృత్ర శక్రేణ సహ నిత్యదా
ఇంత బాధ అనుభవించిన తర్వాత స్వర్గసుఖం కోరేది ఎవరు? వృత్రా, శక్రుడితో నీకు ఎప్పుడూ స్నేహం ఉండాలి.
అవాప్స్యసి సుఖం త్వం చ శక్రశ్చాపి నిరన్తరమ్ । వయం చ తాపసాః సర్వే గన్ధర్వాశ్చ నిజాశ్రమే
నీవు కూడా, శక్రుడూ ఎప్పుడూ సుఖంగా ఉండగలరు. మేము తపస్వులు, గంధర్వులు కూడా మన మన ఆశ్రమాల్లో సుఖంగా ఉంటాము.
సుఖవాసం గమిష్యామః శాన్తే వైరేఽధునైవ వామ్ । సంగ్రామే యువయోర్ధీర వర్తమానే దివానిశమ్
ఇప్పుడే మీ ఇద్దరి మధ్య ఉన్న వైరం శాంతించిందని భావించి, మనం సుఖంగా ఉండే స్థలానికి వెళ్ళుదాం. ఎందుకంటే మీరు ఇద్దరూ యుద్ధం చేస్తూ, పగతో రాత్రింబవళ్ళు అలసిపోతున్నారు.
పీడ్యన్తే మునయః సర్వే గన్ధర్వాః కిన్నరా నరాః । సర్వేషాం శాన్తికామానాం సఖ్యమిచ్ఛామహే వయమ్
ఈ యుద్ధం వల్ల మునులు, గంధర్వులు, కిన్నరులు, మనుష్యులు అందరూ బాధపడుతున్నారు. అందరికీ శాంతి కావాలని మనం స్నేహాన్ని కోరుకుంటున్నాం.
మునయస్త్వం చ శక్రశ్చ ప్రాప్నువన్తు సుఖం కిల । మధ్యస్థాశ్చ వయం వృత్ర యువయోః సఖ్యకారణే
మునులు, నీవు, ఇంద్రుడు — అందరూ నిజంగా సుఖంగా ఉండాలని కోరుకుంటున్నాం. వృత్రా, మేము మధ్యవర్తులుగా ఉండి, మీ ఇద్దరి మధ్య స్నేహం ఏర్పడాలని ఆశిస్తున్నాం.
శపథం కారయిత్వాత్ర యోజయామో మిథః ప్రియమ్ । శక్రస్తు శపథాన్కృత్వా యథోక్తాంశ్చ తవాగ్రతః
ఇక్కడ మీరు ఇద్దరూ ప్రమాణం చేసి, స్నేహంగా కలిసిపోవాలని మనం కోరుకుంటున్నాం. నీ ముందే ఇంద్రుడు చెప్పినట్లుగా ప్రమాణాలు చేయాలి.
చిత్తం తే ప్రీతిసంయుక్తం కరిష్యతి తు సామ్ప్రతమ్ । సత్యాధారా ధరా నూనం సత్యేన చ దివాకరః
అప్పుడు నీ మనసు ప్రేమతో నిండిపోతుంది, అలాగే నీవు కూడా ఆ ప్రకారం ప్రవర్తిస్తావు. నిజంగా ఈ భూమి సత్యంపై నిలబడింది, సూర్యుడు కూడా సత్యంతోనే ప్రకాశిస్తాడు.
తపత్యయం యథాకాలం వాయుః సత్యేన వాత్యథ । ఉదన్వానపి మర్యాదాం సత్యేనైవ న ముఞ్చతి
ఈ సూర్యుడు సమయానికి తగినట్లుగా సత్యంతోనే వేడిగా తాపాన్ని ఇస్తాడు. గాలి కూడా సత్యంతోనే వీస్తుంది. సముద్రం కూడా తన హద్దు దాటి పోదీదు, అది సత్యంతోనే నిలబడింది.
తస్మాత్సత్యేన సఖ్యం వా భవత్వద్య యథాసుఖమ్ । ఏకత్ర శయనం క్రీడా జలకేలిం సుఖాసనమ్
కాబట్టి, ఈ రోజు మీరు ఇష్టపడినట్లు సత్యంతో స్నేహం ఏర్పడాలి. ఒకే మంచంలో నిద్రపోవడం, ఆటలు ఆడడం, నీటిలో వినోదం, సుఖంగా కూర్చోవడం — ఇవన్నీ కలిసి చేయాలి.
యువాభ్యాం సర్వథా కార్యం కర్తవ్యం సఖ్యమేత్య చ । వ్యాస ఉవాచ మహర్షివచనం శ్రుత్వా తానువాచ మహామతిః
మీ ఇద్దరూ ఎప్పుడూ ఇలా స్నేహంగా ఉండాలి, స్నేహాన్ని పాటించాలి. వ్యాసుడు పలికాడు: మహర్షుల మాటలు విని, ఆ జ్ఞానవంతుడు వారికి ఇలా సమాధానం ఇచ్చాడు.
అవశ్యం భగవన్తో మే మాననీయాస్తపస్వినః । భవన్తో మునయః క్వాపి న మిథ్యావాదినో భృశమ్
నిశ్చయంగా, భగవంతులైన మీరు తపస్సు చేసేవారు, నేను మిమ్మల్ని గౌరవించాలి. మీరు మునులు ఎప్పుడూ ఎక్కడా అసత్యం చెప్పరు.
సదాచారాః సుశాన్తాశ్చ న విదుశ్ఛలకారణమ్ । కృతవైరే శఠే స్తబ్ధే కాముకే చ గతత్విషి
మీరు మంచి ఆచారాన్ని పాటించే వారు, శాంతంగా ఉండే వారు, మోసం చేయడం మీకు తెలియదు. కానీ శత్రుత్వం ఉన్నవాడు, మోసగాడు, అహంకారంతో, కామంతో, తేజస్సు కోల్పోయినవాడితో మాత్రం...
నిర్లజ్జే నైవ కర్తవ్యం సఖ్యం మతిమతా సదా । నిర్లజ్జోఽయం దురాచారో బ్రహ్మహా లమ్పటః శఠః
నిర్లజ్జుడితో జ్ఞానులు ఎప్పుడూ స్నేహం చేయరాదు. ఇతడు నిర్లజ్జుడు, చెడ్డ ప్రవర్తన కలవాడు, బ్రాహ్మణ హంతకుడు, కాముకుడు, మోసగాడు.
న విశ్వాసస్తు కర్తవ్యః సర్వథైవేదృశే జనే । భవన్తో నిపుణాః సర్వే న ద్రోహమతయః సదా
ఇలాంటి మనిషిపై ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ నమ్మకం పెట్టుకోరాదు. మీరు అందరూ తెలివైనవారు, ఎప్పుడూ ద్రోహం చేయని వారు.
అనభిజ్ఞాస్తు శాన్తత్వాచ్చిత్తానామతివాదినామ్ । మునయ ఊచుః జన్తుః కృతస్య భోక్తా వై శుభస్య త్వశుభస్య చ
కానీ మీరు శాంత స్వభావం వల్ల, ఎక్కువగా మాట్లాడే వారి మనసు ఎలా ఉంటుందో తెలియదు. మునులు పలికారు: ప్రాణి చేసిన మంచి, చెడు ఫలితాన్ని అనుభవిస్తాడు.
ద్రోహం కృత్వా కుతః శాన్తిమాప్నుయాన్నష్టచేతనః । విశ్వాసఘాతకర్తారో నరకం యాన్తి నిశ్చయమ్
ద్రోహం చేసినవాడు ఎప్పుడూ శాంతిని పొందలేడు, అతని మనస్సు నశించిపోతుంది. నమ్మకాన్ని ద్రోహించినవారు తప్పక నరకంలో పడతారు.
దుఃఖం చ సమవాప్నోతి నూనం విశ్వాసఘాతకః । నిష్కృతిర్బ్రహ్మహన్తౄణాం సురాపానాం చ నిష్కృతిః
నిజంగా, నమ్మకాన్ని ద్రోహించినవాడు బాధను అనుభవిస్తాడు. బ్రాహ్మణ హంతకులకు, మద్యం తాగినవారికి ప్రాయశ్చిత్తం ఉంది.
విశ్వాసఘాతినాం నైవ మిత్రద్రోహకృతామపి । సమయం బ్రూహి సర్వజ్ఞ యథా తే చేతసి ధ్రువమ్
కానీ నమ్మకాన్ని ద్రోహించినవారికి, స్నేహాన్ని ద్రోహించినవారికి ప్రాయశ్చిత్తం లేదు. సర్వజ్ఞుడా, నీ మనసులో ఉన్న ఒప్పందాన్ని చెప్పు.
తేనైవ సమయేనాద్య సన్ధిః స్యాదుభయోః కిల । వృత్ర ఉవాచ న శుష్కేణ న చార్ద్రేణ నాశ్మనా న చ దారుణా
అదే ఒప్పందంతో ఈ రోజు మీ ఇద్దరి మధ్య స్నేహం ఏర్పడాలి. వృత్రుడు పలికాడు: ఎండినదానితో కాదు, తడిసినదానితో కాదు, రాయితో కాదు, కలపతో కాదు,
న వజ్రేణ మహాభాగ న దివా నిశి నైవ చ । వధ్యో భవేయం విప్రేన్ద్రాః శక్రస్య సహ దైవతైః
వజ్రాయుధంతో కాదు, దినంలో కాదు, రాత్రిలో కాదు, నేను ఇంద్రుడు మరియు దేవతల చేత చంపబడకూడదు.