రక్తామ్బరపరీధానా రక్తచన్దనచర్చితా । ప్రసాదసుముఖీ దేవీ కరుణారససాగరా
ఆమె ఎర్ర వస్త్రాలు ధరించి, ఎర్ర చందనం పూసుకుంది. ఆ దేవి ప్రసన్నమైన ముఖంతో, కరుణతో నిండిన సముద్రంలా ఉంది.
సర్వశృఙ్గారవేషాఢ్యా సర్వద్వైతారణిః పరా । సర్వజ్ఞా సర్వకర్త్రీ చ సర్వాధిష్ఠానరూపిణీ
ఆమె అన్ని అలంకారాలతో శృంగారంగా ఉంది. అన్ని ద్వంద్వాలను నాశనం చేసే పరాశక్తి. ఆమె సర్వజ్ఞ, సర్వకర్త, అన్ని లోకాల ఆధారం.
సర్వవేదాన్తసంసిద్ధా సచ్చిదానన్దరూపిణీ । ప్రణేముస్తాం సమాలోక్య సురా దేవీం పురఃస్థితామ్
ఆమె అన్ని వేదాంతాలలో నిపుణురాలు, సచ్చిదానందరూపిణి. ఆ దేవిని ఎదుట నిలబడి చూసిన దేవతలు ఆమెకు నమస్కరించారు.
తానాహ ప్రణతానమ్బా కిం వః కార్యం బ్రువన్తు మామ్ । దేవా ఊచుః మోహయైనం రిపుం వృత్రం దేవానామతిదుఃఖదమ్
వందించిన వారికి అమ్మ ఇలా అడిగింది: 'మీరు కోరింది ఏమిటి? చెప్పండి.' దేవతలు చెప్పారు: 'దేవతలకు గొప్ప బాధ కలిగిస్తున్న శత్రువు వృత్రుణ్ని మాయలో పడేయండి.'
యథా విశ్వసతే దేవాంస్తథా కురు విమోహితమ్ । ఆయుధే చ బలం దేహి హతః స్యాద్యేన వా రిపుః
నీవు దేవతలపై ఎంత నమ్మకం ఉంచావో, అలాగే మాయ కలిగించు. ఆయుధానికి బలాన్ని ప్రసాదించు, అప్పుడు శత్రువు దానివల్ల సంహరించబడతాడు.
వ్యాస ఉవాచ తథేత్యుక్త్వా భగవతీ తత్రైవాన్తరధీయత । స్వాని స్వాని నికేతాని జగ్ముర్దేవా ముదాన్వితాః
వ్యాసుడు ఇలా అన్నాడు: అలా చెప్పిన వెంటనే ఆ దేవీ అక్కడే అంతర్ధానమైంది. దేవతలు ఆనందంతో తమ తమ లోకాలకు వెళ్ళిపోయారు.
ఛద్మేనేన్ద్రేణ ఫేనద్వారా పరాశక్తిస్మరణపూర్వకం వృత్రహననవర్ణనమ్ వ్యాస ఉవాచ ఏవం ప్రాప్తవరా దేవా ఋషయశ్చ తపోధనాః । (జగ్ముః సర్వే చ సమ్మన్త్ర్య వృత్రస్యాశ్రమముత్తమమ్ ।) దదృశుస్తత్ర తం వృత్రం జ్వలన్తమివ తేజసా
వ్యాసుడు ఇలా అన్నాడు: వరాలు పొందిన దేవతలు, తపస్సు చేసిన ఋషులు అందరూ కలిసి ఆలోచించి వృత్రుని అశ్రమానికి వెళ్లారు. అక్కడ వారు వృత్రుని అగ్ని లా ప్రకాశిస్తూ చూశారు.
ధక్ష్యన్తమివ లోకాంస్త్రీన్గ్రసన్తమివ చామరాన్ । ఋషయోఽథ తతోఽభ్యేత్య వృత్రమూచుః ప్రియం వచః
వాడు మూడు లోకాలను కాల్చేస్తాడేమో, అన్ని జీవులను మింగేస్తాడేమో అనిపించేది. అప్పుడు ఋషులు దగ్గరకు వచ్చి వృత్రునికి మృదువైన మాటలు చెప్పారు.
దేవకార్యార్థసిద్ధ్యర్థం సామయుక్తం రసాత్మకమ్ । ఋషయ ఊచుః వృత్ర వృత్ర మహాభాగ సర్వలోకభయఙ్కర
దేవతల కార్యం నెరవేర్చేందుకు, స్నేహభావంతో ఋషులు ఇలా అన్నారు: వృత్రా, వృత్రా, మహాభాగ, అన్ని లోకాలకూ భయంకరుడవు.
వ్యాప్తం త్వయైతత్సకలం బ్రహ్మాణ్డమఖిలం కిల । శక్రేణ తవ వైరం యత్తత్తు సౌఖ్యవిఘాతకమ్
ఈ బ్రహ్మాండమంతా నీవు వ్యాపించావు. శక్రుడితో నీ శత్రుత్వమే అందరికీ బాధను, సుఖానికి అడ్డంకిని కలిగిస్తోంది.
యువయోర్దుఃఖదం కామం చిన్తావృద్ధికరం పరమ్ । న త్వం స్వపిషి సన్తుష్టో న చాపి మఘవా తథా
మీ ఇద్దరికి ఈ శత్రుత్వం బాధను, ఆందోళనను పెంచుతుంది. నీవు సంతోషంగా నిద్రపోవడం లేదు, మఘవానూ (ఇంద్రుడు) కూడా అలాగే.
సుఖం స్వపితి చిన్తార్తో ద్వయోర్యద్వైరిజం భయమ్ । యువయోర్యుధ్యతోః కాలో వ్యతీతస్తు మహానిహ
ఆందోళనతో ఉన్నవాడు నిద్రపోతాడు గాని, సుఖంగా కాదు. మీ ఇద్దరి మధ్య ఉన్న భయం ఇంకా ఉంది. మీ యుద్ధానికి సమయం గడిచిపోయింది.
పీడ్యన్తే చ ప్రజాః సర్వాః సదేవాసురమానవాః । సంసారేఽత్ర సుఖం గ్రాహ్యం దుఃఖం హేయమితి స్థితిః
దేవతలు, అసురులు, మనుషులు సహా అన్ని ప్రజలు బాధపడుతున్నారు. ఈ లోకంలో సుఖాన్ని స్వీకరించాలి, దుఃఖాన్ని వదిలేయాలి — ఇదే ధర్మం.
న సుఖం కృతవైరస్య భవతీతి వినిర్ణయః । సంగ్రామరసికాః శూరాః ప్రశంసన్తి న పణ్డితాః
శత్రుత్వం పెట్టుకున్నవాడికి సుఖం ఉండదని తేలింది. యుద్ధాన్ని ఇష్టపడే వీరులు దాన్ని ప్రశంసిస్తారు, కానీ జ్ఞానులు కాదు.
యుద్ధం శృఙ్గారచతురా ఇన్ద్రియార్థవిఘాతకమ్ । పుష్పైరపి న యోద్ధవ్యం కిం పునర్నిశితైః శరైః
యుద్ధం, కోరికలకు అడ్డుగా నిలుస్తుంది. పువ్వులతో కూడా యుద్ధం చేయకూడదు, మరి పదునైన బాణాలతో ఎలా?
యుద్ధే విజయసన్దేహో నిశ్చయం బాణతాడనమ్ । దైవాధీనమిదం విశ్వం తథా జయపరాజయౌ
యుద్ధంలో విజయం అనిశ్చితం, కాని బాణాల దెబ్బ మాత్రం ఖచ్చితం. ఈ లోకం మొత్తం దైవాధీనమే, అలాగే విజయ పరాజయాలు కూడా.
దైవాధీనావితి జ్ఞాత్వా న యోద్ధవ్యం కదాచన । కాలేఽథ భోజనం స్నానం శయ్యాయాం శయనం తథా
విజయం, పరాజయం రెండూ దైవాధీనమని తెలుసుకొని ఎప్పుడూ యుద్ధం చేయకూడదు. సమయానికి తినాలి, స్నానం చేయాలి, మంచంలో విశ్రాంతి తీసుకోవాలి.
పరిచర్యాపరా భార్యా సంసారే సుఖసాధనమ్ । కిం సుఖం యుధ్యతః సంఖ్యే బాణవృష్టిభయఙ్కరే
భర్త సేవలో నిమగ్నమైన భార్య ఈ లోకంలో సుఖానికి కారణం. బాణాల వర్షంలో భయంతో యుద్ధం చేసే వాడికి ఏ సుఖం ఉంటుంది?
ఖడ్గపాతాతిరౌద్రే చ తథారాతిసుఖప్రదే । సంగ్రామే మరణాత్స్వర్గసుఖప్రాప్తిరితి స్ఫుటమ్
ఖడ్గపు ఘాతానికి, శత్రువు ఆనందానికి, యుద్ధంలో మరణిస్తే స్వర్గసుఖం లభిస్తుందని అంటారు.
ప్రలోభనపరం వాక్యం నోదనార్థం నిరర్థకమ్ । ఛిత్త్వా దేహం వ్యథాం ప్రాప్య శృగాలకరటాదిభిః
ఇలాంటి మాటలు మాయకు మాత్రమే, ప్రయోజనం లేదు. శరీరం చీలిపోతే బాధ అనుభవించి, చివరికి నక్కలు, గద్దలు తింటాయి.
పశ్చాత్స్వర్గసుఖావాప్తిం కో వా వాఞ్ఛతి మన్దధీః । సఖ్యం భవతు తే వృత్ర శక్రేణ సహ నిత్యదా
ఇంత బాధ అనుభవించిన తర్వాత స్వర్గసుఖం కోరేది ఎవరు? వృత్రా, శక్రుడితో నీకు ఎప్పుడూ స్నేహం ఉండాలి.
అవాప్స్యసి సుఖం త్వం చ శక్రశ్చాపి నిరన్తరమ్ । వయం చ తాపసాః సర్వే గన్ధర్వాశ్చ నిజాశ్రమే
నీవు కూడా, శక్రుడూ ఎప్పుడూ సుఖంగా ఉండగలరు. మేము తపస్వులు, గంధర్వులు కూడా మన మన ఆశ్రమాల్లో సుఖంగా ఉంటాము.
సుఖవాసం గమిష్యామః శాన్తే వైరేఽధునైవ వామ్ । సంగ్రామే యువయోర్ధీర వర్తమానే దివానిశమ్
ఇప్పుడే మీ ఇద్దరి మధ్య ఉన్న వైరం శాంతించిందని భావించి, మనం సుఖంగా ఉండే స్థలానికి వెళ్ళుదాం. ఎందుకంటే మీరు ఇద్దరూ యుద్ధం చేస్తూ, పగతో రాత్రింబవళ్ళు అలసిపోతున్నారు.
పీడ్యన్తే మునయః సర్వే గన్ధర్వాః కిన్నరా నరాః । సర్వేషాం శాన్తికామానాం సఖ్యమిచ్ఛామహే వయమ్
ఈ యుద్ధం వల్ల మునులు, గంధర్వులు, కిన్నరులు, మనుష్యులు అందరూ బాధపడుతున్నారు. అందరికీ శాంతి కావాలని మనం స్నేహాన్ని కోరుకుంటున్నాం.
మునయస్త్వం చ శక్రశ్చ ప్రాప్నువన్తు సుఖం కిల । మధ్యస్థాశ్చ వయం వృత్ర యువయోః సఖ్యకారణే
మునులు, నీవు, ఇంద్రుడు — అందరూ నిజంగా సుఖంగా ఉండాలని కోరుకుంటున్నాం. వృత్రా, మేము మధ్యవర్తులుగా ఉండి, మీ ఇద్దరి మధ్య స్నేహం ఏర్పడాలని ఆశిస్తున్నాం.
శపథం కారయిత్వాత్ర యోజయామో మిథః ప్రియమ్ । శక్రస్తు శపథాన్కృత్వా యథోక్తాంశ్చ తవాగ్రతః
ఇక్కడ మీరు ఇద్దరూ ప్రమాణం చేసి, స్నేహంగా కలిసిపోవాలని మనం కోరుకుంటున్నాం. నీ ముందే ఇంద్రుడు చెప్పినట్లుగా ప్రమాణాలు చేయాలి.
చిత్తం తే ప్రీతిసంయుక్తం కరిష్యతి తు సామ్ప్రతమ్ । సత్యాధారా ధరా నూనం సత్యేన చ దివాకరః
అప్పుడు నీ మనసు ప్రేమతో నిండిపోతుంది, అలాగే నీవు కూడా ఆ ప్రకారం ప్రవర్తిస్తావు. నిజంగా ఈ భూమి సత్యంపై నిలబడింది, సూర్యుడు కూడా సత్యంతోనే ప్రకాశిస్తాడు.
తపత్యయం యథాకాలం వాయుః సత్యేన వాత్యథ । ఉదన్వానపి మర్యాదాం సత్యేనైవ న ముఞ్చతి
ఈ సూర్యుడు సమయానికి తగినట్లుగా సత్యంతోనే వేడిగా తాపాన్ని ఇస్తాడు. గాలి కూడా సత్యంతోనే వీస్తుంది. సముద్రం కూడా తన హద్దు దాటి పోదీదు, అది సత్యంతోనే నిలబడింది.
తస్మాత్సత్యేన సఖ్యం వా భవత్వద్య యథాసుఖమ్ । ఏకత్ర శయనం క్రీడా జలకేలిం సుఖాసనమ్
కాబట్టి, ఈ రోజు మీరు ఇష్టపడినట్లు సత్యంతో స్నేహం ఏర్పడాలి. ఒకే మంచంలో నిద్రపోవడం, ఆటలు ఆడడం, నీటిలో వినోదం, సుఖంగా కూర్చోవడం — ఇవన్నీ కలిసి చేయాలి.
యువాభ్యాం సర్వథా కార్యం కర్తవ్యం సఖ్యమేత్య చ । వ్యాస ఉవాచ మహర్షివచనం శ్రుత్వా తానువాచ మహామతిః
మీ ఇద్దరూ ఎప్పుడూ ఇలా స్నేహంగా ఉండాలి, స్నేహాన్ని పాటించాలి. వ్యాసుడు పలికాడు: మహర్షుల మాటలు విని, ఆ జ్ఞానవంతుడు వారికి ఇలా సమాధానం ఇచ్చాడు.