దేవా ఊచుః దేవి ప్రసీద పరిపాహి సురాన్ప్రతప్తాన్ వృత్రాసురేణ సమరే పరిపీడితాంశ్చ । దీనార్తినాశనపరే పరమార్థతత్త్వే ప్రాప్తాంస్త్వదఙ్ఘ్రికమలం శరణం సదైవ
దేవతలు ఇలా అన్నారు: దేవీ! దయచూపి, వృత్రాసురుని చేత యుద్ధంలో బాధపడుతున్న మమ్మల్ని రక్షించు. బాధితుల దుఃఖాన్ని తొలగించడంలో నీవు నిపుణురాలు. నీ పదపద్మాలను ఆశ్రయించినవారు ఎప్పుడూ పరమార్థాన్ని పొందుతారు.
త్వం సర్వవిశ్వజననీ పరిపాలయాస్మాన్ పుత్రానివాతిపతితాన్ రిపుసఙ్కటేఽస్మిన్ । మాతర్న తేఽస్త్యవిదితం భువనత్రయేఽపి కస్మాదుపేక్షసి సురానసురప్రతప్తాన్
నీవే అన్నింటికీ జనని. శత్రువుల భయంకర పరిస్థితిలో చిక్కుకున్న పిల్లలను తల్లి ఎలా రక్షిస్తుందో, అలాగే మమ్మల్ని కాపాడు. మాతా! మూడు లోకాలలో నీకు తెలియని విషయం లేదు. మరి దేవతలు, అసురులు బాధపడుతున్నప్పుడు నీవు ఎందుకు పట్టించుకోవడం లేదు?
త్రైలోక్యమేతదఖిలం విహితం త్వయైవ బ్రహ్మా హరిః పశుపతిస్తవ వాసనోత్థాః । కుర్వన్తి కార్యమఖిలం స్వవశా న తే తే భ్రూభఙ్గచాలనవశాద్విహరన్తి కామమ్
ఈ మూడు లోకాలు అన్నీ నీ వల్లే ఏర్పడ్డాయి. బ్రహ్మ, హరి, పశుపతి నీ సంకల్పం వల్లే పుట్టారు. వారు తమ ఇష్టానుసారం ఏమీ చేయరు. నీ కనుబొమ్మ కదిలించడమే వారికి ఆజ్ఞ. వారు నీ సంకేతం ప్రకారమే నడుస్తారు.
మాతా సుతాన్పరిభవాత్పరిపాతి దీనాన్ రీతిస్త్వయైవ రచితా ప్రకటాపరాధాన్ । కస్మాన్న పాలయసి దేవి వినాపరాధా- నస్మాంస్త్వదఙ్ఘ్రిశరణాన్కరుణారసాబ్ధే
తల్లి తన బాధపడే పిల్లలను అపహాస్యం నుండి కాపాడుతుంది — ఈ నియమాన్ని నీవే పెట్టావు. స్పష్టమైన తప్పులు చేసినవారినీ కాపాడుతావు. మరి తప్పు లేని, నీ పాదాలను ఆశ్రయించిన మమ్మల్ని, దయాసాగరియైన నీవు ఎందుకు కాపాడడం లేదు?
నూనం మదఙ్ఘ్రిభజనాప్తపదాః కిలైతే భక్తిం విహాయ విభవే సుఖభోగలుబ్ధాః । నేమే కటాక్షవిషయా ఇతి చేన్న చైషా రీతిః సుతే జననకర్తరి చాపి దృష్టా
నీ పాదాలను భజించి చేరినవారు ఇప్పుడు భక్తిని విడిచిపెట్టి, ఐశ్వర్యంలో, సుఖాలలో మునిగిపోయారు. వారు నీ దృష్టికి అర్హులు కావని నీవు అనుకుంటే, అయినా తల్లి తన పిల్లలపై ఇలా ప్రవర్తించడాన్ని ఎక్కడా చూడలేదు.
దోషో న నోఽత్ర జనని ప్రతిభాతి చిత్తే యత్తే విహాయ భజనం విభవే నిమగ్నాః । మోహస్త్వయా విరచితః ప్రభవత్యసౌ న- స్తస్మాత్స్వభావకరుణే దయసే కథం న
జనని! ఇక్కడ మాకు ఎలాంటి తప్పు కనిపించదు. ఎందుకంటే, నీ మాయ వల్లే మేము నీ భజనాన్ని విడిచి, ఐశ్వర్యంలో మునిగిపోయాం. ఆ మోహం నీ వల్లే కలిగింది. సహజంగా దయగలవైన నీవు మాకు ఎందుకు కరుణ చూపడం లేదు?
పూర్వం త్వయా జనని దైత్యపతిర్బలిష్ఠో వ్యాపాదితో మహిషరూపధరః కిలాజౌ । అస్మత్కృతే సకలలోకభయావహోఽసౌ వృత్రం కథం న భయదం విధునోషి మాతః
అమ్మా, నువ్వు ముందుగా యుద్ధంలో మహిషరూపం ధరించిన బలమైన దైత్యపతిని సంహరించావు. మా కోసం అన్ని లోకాలకూ భయాన్ని తొలగించావు. అలాంటప్పుడు, వృత్రుడు కలిగిస్తున్న భయాన్ని ఎందుకు పోగొట్టడం లేదు అమ్మా?
శుమ్భస్తథాతిబలవాననుజో నిశుమ్భ- స్తౌ భ్రాతరౌ తదనుగా నిహతా హతౌ చ । వృత్రం తథా జహి ఖలం ప్రబలం దయార్ద్రే మత్తం విమోహయ తథా న భవేద్యథాసౌ
శుంభుడు, అతని శక్తివంతమైన తమ్ముడు నిశుంభుడు, వాళ్ల అనుచరులు — వీళ్లందరినీ నువ్వే సంహరించావు. అలాగే, దయతో నిండినవాడవు కాబట్టి, ఈ దుష్టుడైన వృత్రుని కూడా నాశనం చేసి, అతడు వాళ్లలా భయంకరుడవకుండా మాయలో పడేయి.
త్వం పాలయాద్య విబుధానసురేణ మాతః సన్తాపితానతితరాం భయవిహ్వలాంశ్చ । నాన్యోఽస్తి కోఽపి భువనేషు సురార్తిహన్తా యః క్లేశజాలమఖిలం నిదహేత్స్వశక్త్యా
అమ్మా, ఈ అసురుని నుండి దేవతలను నువ్వే రక్షించు. వాళ్లు చాలా బాధతో, భయంతో వణికిపోతున్నారు. ఈ లోకాలలో ఎవ్వరూ నీలా తమ శక్తితో అన్ని బాధలను తొలగించగలరు కాదు; దేవతల కష్టాన్ని నాశనం చేయగలవాడు మరొకరు లేరు.
వృత్రే దయా తవ యది ప్రథితా తథాపి జహ్యేనమాశు జనదుఃఖకరం ఖలం చ । పాపాత్సముద్ధర భవాని శరైః పునానా నోచేత్ప్రయాస్యతి తమో నను దుష్టబుద్ధిః
వృత్రునిపై నీకు ఎంతటి దయ ఉన్నా, అతడు ప్రజలకు బాధ కలిగిస్తున్న దుష్టుడని తెలుసు కాబట్టి, త్వరగా అతడిని సంహరించు. భవానీ, నీ బాణాలతో మమ్మల్ని పవిత్రుల్ని చేసి, పాపాల నుండి పైకి లేపు. లేనిచో, అతని చెడు మనసు వల్ల అంధకారం విజయం సాధిస్తుంది.
తే ప్రాపితాః సురవనం విబుధారయో యే హత్వా రణేఽపి విశిఖైః కిల పావితాస్తే । త్రాతా న కిం నిరయపాతభయాద్దయార్ద్రే యచ్ఛత్రవోఽపి న హి కిం వినిహంసి వృత్రమ్
నువ్వు యుద్ధంలో శత్రువులను బాణాలతో సంహరించి, దేవతలను స్వర్గవనానికి చేర్చావు. వాళ్లను నరకానికి పడిపోవడం నుండి కాపాడావు, దయామయి. అలాంటప్పుడు, వృత్రుడు కూడా శత్రువే కదా, అతడిని ఎందుకు సంహరించటం లేదు?
జానీమహే రిపురసౌ తవ సేవకో న ప్రాయేణ పీడయతి నః కిల పాపబుద్ధిః । యస్తావకస్త్విహ భవేదమరానసౌ కిం త్వత్పాదపఙ్కజరతాన్నను పీడయేద్వా
ఈ శత్రువు నీ సేవకుడని మేము తెలుసు. అతడు ఎక్కువగా తన చెడు మనసుతో మమ్మల్ని బాధించడు. నీ పాదపద్మాలకు భక్తిగా ఉండేవాడు అయితే, అమరుడా, నీ భక్తులను ఎందుకు బాధించాలి?
కుర్మః కథం జనని పూజనమద్య తేఽమ్బ పుష్పాదికం తవ వినిర్మితమేవ యస్మాత్ । మన్త్రా వయం చ సకలం పరశక్తిరూపం తస్మాద్భవాని చరణే ప్రణతాః స్మ నూనమ్
అమ్మా, నేడు మేము నిన్ను పుష్పాలతో ఎలా పూజించగలం? ఎందుకంటే ఇవన్నీ నీ చేతనే సృష్టించబడ్డవి. మంత్రాలు, మేము, అన్నీ నీ శక్తిరూపాలే. అందుకే భవానీ, మేము ఖచ్చితంగా నీ పాదాలకు నమస్కరిస్తున్నాం.
ధన్యాస్త ఏవ మనుజా హి భజన్తి భక్త్యా పాదామ్బుజం తవ భవాబ్ధిజలేషు పోతమ్ । యం యోగినోఽపి మనసా సతతం స్మరన్తి మోక్షార్థినో విగతరాగవికారమోహాః
నీ పాదపద్మాలను భక్తితో పూజించే మనుషులు నిజంగా ధన్యులు. అవే భవసాగరాన్ని దాటి పోవడానికి పడవలా ఉంటాయి. మోక్షాన్ని కోరే, రాగద్వేషములు లేని యోగులు కూడా ఎప్పుడూ మనసులో వాటిని ధ్యానిస్తారు.
యే యాజ్ఞికాః సకలవేదవిదోఽపి నూనం త్వాం సంస్మరన్తి సతతం కిల హోమకాలే । స్వాహాం తు తృప్తిజననీమమరేశ్వరాణాం భూయః స్వధాం పితృగణస్య చ తృప్తిహేతుమ్
అన్ని వేదాలు తెలిసిన యాజ్ఞికులు కూడా, హోమ సమయంలో నిన్ను ఎప్పుడూ స్మరిస్తారు. నువ్వే అమరేశ్వరులకు తృప్తిని కలిగించే స్వాహా, పితృదేవతలకు తృప్తి కలిగించే స్వధా.
మేధాసి కాన్తిరసి శాన్తిరపి ప్రసిద్ధా బుద్ధిస్త్వమేవ విశదార్థకరీ నరాణామ్ । సర్వం త్వమేవ విభవం భువనత్రయేఽస్మి- న్కృత్వా దదాసి భజతాం కృపయా సదైవ
నీవే జ్ఞానం, నీవే అందం, నీవే శాంతి. నీవే మనుషులకు స్పష్టమైన బుద్ధిని ప్రసాదించేవారు. మూడు లోకాలలోని సర్వ సంపద నీవే, నీ భక్తులకు దయతో ఎప్పుడూ దానిని ప్రసాదిస్తావు.
వ్యాస ఉవాచ ఏవం స్తుతా సురైర్దేవీ ప్రత్యక్షా సాభవత్తదా । చారురూపధరా తన్వీ సర్వాభరణభూషితా
వ్యాసుడు చెప్పాడు: ఇలా దేవతలు స్తుతించగా, ఆ దేవి అందరి ముందు ప్రత్యక్షమయ్యింది. ఆమె అందమైన రూపంతో, సర్వాభరణాలతో అలంకరించబడి, సన్నగా కనిపించింది.
పాశాంకుశవరాభీతిలసద్బాహుచతుష్టయా । రణత్కిఙ్కిణికాజాలరసనాబద్ధసత్కటిః
పాశం, అంకుశం, వరం, అభయములను ధరించిన నాలుగు చేతులతో ఆమె మెరిసిపోతుండగా, ఆమె నడుము మణిపూసలతో కూడిన గంటల కట్టుతో అలంకరించబడి ఉంది.
కలకణ్ఠీరవా కాన్తా క్వణత్కఙ్కణనూపురా । చన్ద్రఖణ్డసమాబద్ధరత్నమౌలివిరాజితా
ఆమె స్వరం కోయిలలా మధురంగా ఉంది. ఆమె చేతికడులు, పాదనుపురాలు మ్రోగుతున్నాయి. చంద్రఖండంలా మెరిసే రత్నమకుటంతో ఆమె తల అలంకరించబడి ఉంది.
మన్దస్మితారవిన్దాస్యా నేత్రత్రయవిభూషితా । పారిజాతప్రసూనాచ్ఛనాలవర్ణసమప్రభా
ఆమె ముఖం కమలంలా, మృదుస్మితంతో ప్రకాశిస్తోంది. మూడు కన్నులతో అలంకరించబడి ఉంది. ఆమె కాంతి తాజా పారిజాతపువ్వుల వర్ణంతో సమానంగా ఉంది.
రక్తామ్బరపరీధానా రక్తచన్దనచర్చితా । ప్రసాదసుముఖీ దేవీ కరుణారససాగరా
ఆమె ఎర్ర వస్త్రాలు ధరించి, ఎర్ర చందనం పూసుకుంది. ఆ దేవి ప్రసన్నమైన ముఖంతో, కరుణతో నిండిన సముద్రంలా ఉంది.
సర్వశృఙ్గారవేషాఢ్యా సర్వద్వైతారణిః పరా । సర్వజ్ఞా సర్వకర్త్రీ చ సర్వాధిష్ఠానరూపిణీ
ఆమె అన్ని అలంకారాలతో శృంగారంగా ఉంది. అన్ని ద్వంద్వాలను నాశనం చేసే పరాశక్తి. ఆమె సర్వజ్ఞ, సర్వకర్త, అన్ని లోకాల ఆధారం.
సర్వవేదాన్తసంసిద్ధా సచ్చిదానన్దరూపిణీ । ప్రణేముస్తాం సమాలోక్య సురా దేవీం పురఃస్థితామ్
ఆమె అన్ని వేదాంతాలలో నిపుణురాలు, సచ్చిదానందరూపిణి. ఆ దేవిని ఎదుట నిలబడి చూసిన దేవతలు ఆమెకు నమస్కరించారు.
తానాహ ప్రణతానమ్బా కిం వః కార్యం బ్రువన్తు మామ్ । దేవా ఊచుః మోహయైనం రిపుం వృత్రం దేవానామతిదుఃఖదమ్
వందించిన వారికి అమ్మ ఇలా అడిగింది: 'మీరు కోరింది ఏమిటి? చెప్పండి.' దేవతలు చెప్పారు: 'దేవతలకు గొప్ప బాధ కలిగిస్తున్న శత్రువు వృత్రుణ్ని మాయలో పడేయండి.'
యథా విశ్వసతే దేవాంస్తథా కురు విమోహితమ్ । ఆయుధే చ బలం దేహి హతః స్యాద్యేన వా రిపుః
నీవు దేవతలపై ఎంత నమ్మకం ఉంచావో, అలాగే మాయ కలిగించు. ఆయుధానికి బలాన్ని ప్రసాదించు, అప్పుడు శత్రువు దానివల్ల సంహరించబడతాడు.
వ్యాస ఉవాచ తథేత్యుక్త్వా భగవతీ తత్రైవాన్తరధీయత । స్వాని స్వాని నికేతాని జగ్ముర్దేవా ముదాన్వితాః
వ్యాసుడు ఇలా అన్నాడు: అలా చెప్పిన వెంటనే ఆ దేవీ అక్కడే అంతర్ధానమైంది. దేవతలు ఆనందంతో తమ తమ లోకాలకు వెళ్ళిపోయారు.
ఛద్మేనేన్ద్రేణ ఫేనద్వారా పరాశక్తిస్మరణపూర్వకం వృత్రహననవర్ణనమ్ వ్యాస ఉవాచ ఏవం ప్రాప్తవరా దేవా ఋషయశ్చ తపోధనాః । (జగ్ముః సర్వే చ సమ్మన్త్ర్య వృత్రస్యాశ్రమముత్తమమ్ ।) దదృశుస్తత్ర తం వృత్రం జ్వలన్తమివ తేజసా
వ్యాసుడు ఇలా అన్నాడు: వరాలు పొందిన దేవతలు, తపస్సు చేసిన ఋషులు అందరూ కలిసి ఆలోచించి వృత్రుని అశ్రమానికి వెళ్లారు. అక్కడ వారు వృత్రుని అగ్ని లా ప్రకాశిస్తూ చూశారు.
ధక్ష్యన్తమివ లోకాంస్త్రీన్గ్రసన్తమివ చామరాన్ । ఋషయోఽథ తతోఽభ్యేత్య వృత్రమూచుః ప్రియం వచః
వాడు మూడు లోకాలను కాల్చేస్తాడేమో, అన్ని జీవులను మింగేస్తాడేమో అనిపించేది. అప్పుడు ఋషులు దగ్గరకు వచ్చి వృత్రునికి మృదువైన మాటలు చెప్పారు.
దేవకార్యార్థసిద్ధ్యర్థం సామయుక్తం రసాత్మకమ్ । ఋషయ ఊచుః వృత్ర వృత్ర మహాభాగ సర్వలోకభయఙ్కర
దేవతల కార్యం నెరవేర్చేందుకు, స్నేహభావంతో ఋషులు ఇలా అన్నారు: వృత్రా, వృత్రా, మహాభాగ, అన్ని లోకాలకూ భయంకరుడవు.
వ్యాప్తం త్వయైతత్సకలం బ్రహ్మాణ్డమఖిలం కిల । శక్రేణ తవ వైరం యత్తత్తు సౌఖ్యవిఘాతకమ్
ఈ బ్రహ్మాండమంతా నీవు వ్యాపించావు. శక్రుడితో నీ శత్రుత్వమే అందరికీ బాధను, సుఖానికి అడ్డంకిని కలిగిస్తోంది.