తస్మాత్పుత్ర మమాత్యర్థం దుఃఖం నాశితుమర్హసి । త్రిశిరా మమ చిత్తాత్తు నాపసర్పతి కర్హిచిత్
కాబట్టి నా కుమారా, నీవు నా లోతైన దుఃఖాన్ని పూర్తిగా తొలగించాలి. త్రిశిరా నా మనసులో ఎప్పుడూ విడిచిపెట్టడు.
సుశీలః సత్యవాదీ చ తాపసో వేదవిత్తమః । అపరాధం వినా తేన నిహతః పాపబుద్ధినా
అతడు మంచి స్వభావం కలవాడు, సత్యవాది, తపస్సు చేసేవాడు, వేదాల్లో నిపుణుడు. అయినా, అతనికి ఎలాంటి తప్పు లేకపోయినా, పాపబుద్ధి కలవాడిచేత చంపబడ్డాడు.
వ్యాస ఉవాచ ఇతి తస్య వచః శ్రుత్వా వృత్రః పరమదుర్జయః । రథమారుహ్య తరసా నిర్జగామ పితుర్గృహాత్
వ్యాసుడు చెప్పాడు: ఈ మాటలు విని, జయించలేని వృత్రుడు వేగంగా తన రథంపై ఎక్కి తండ్రి ఇంటి నుండి బయలుదేరాడు.
రణదున్దుభినిర్ఘోషం శఙ్ఖనాదం మహాబలమ్ । కారయిత్వా ప్రయాణం స చకార మదగర్వితః
పోరుబేరాలు, శంఖనాదాలు మ్రోగించించి, అతడు గర్వంతో మదమెక్కి యుద్ధానికి బయలుదేరాడు.
నిర్యయౌ నయసంయుక్తః సేవకానితి సంవదన్ । హత్వా శక్రం గ్రహీష్యామి సురరాజ్యమకణ్టకమ్
వివేకం కలిగిన మంత్రులతో కలిసి, సేవకులతో ఇలా అన్నాడు: 'ఇంద్రుణ్ని సంహరించి, అడ్డంకులు లేని దేవతల రాజ్యాన్ని స్వాధీనం చేసుకుంటాను' అని చెప్పాడు.
ఇత్యుక్త్వా నిర్జగామాశు స్వసైన్యపరివారితః । మహతా సైన్యనాదేన భీషయన్నమరావతీమ్
అలా చెప్పి, తన గొప్ప సైన్యంతో చుట్టుముట్టబడి, సైనికుల గర్జనతో అమరావతిని భయపెట్టుతూ వేగంగా బయలుదేరాడు.
తమాగచ్ఛన్తమాజ్ఞాయ తురాషాడపి సత్వరః । సేనోద్యోగం భయత్రస్తః కారయామాస భారత
వాడు దగ్గరకి వస్తున్నాడని తెలుసుకొని, తురాషాడుడు భయంతో వెంటనే సైన్యాన్ని సిద్ధం చేయించాడు.
సర్వానాహూయ తరసా లోకపాలానరిన్దమః । యుద్ధార్థం ప్రేరయన్సర్వాన్వ్యరోచత మహాద్యుతిః
అందరిని వేగంగా పిలిపించి, లోకపాలులను యుద్ధానికి పంపించాడు. ఆ మహాతేజస్వి రాజు ప్రకాశిస్తూ కనిపించాడు.
గృధ్రన్వ్యూహం తతః కృత్వా సంస్థితః పాకశాసనః । తత్రాజగామ వేగాత్తు వృత్రః పరబలార్దనః
అప్పుడే పాకశాసనుడు సైన్యాన్ని గద్దరాజు ఆకారంలో అమర్చాడు. అక్కడ శత్రు సంహారకుడు వృత్రుడు వేగంగా వచ్చాడు.
దేవదానవయోస్తావత్సంగ్రామస్తుములోఽభవత్ । వృత్రవాసవయోః సంఖ్యే మనసా విజయైషిణోః
అప్పుడు దేవతలు, దానవుల మధ్య ఘోరమైన యుద్ధం జరిగింది. వృత్రుడు, వాసవుడు ఇద్దరూ గెలుపు కోసం మనసులో తపనపడ్డారు.
ఏవం పరస్పరం యుద్ధే సన్దీప్తే భయదే భృశమ్ । ఆకూతం దేవతాః ప్రాపుర్దైత్యాశ్చ పరమాం ముదమ్
అలా ఇద్దరి మధ్య భయంకరంగా, ఉత్కంఠగా యుద్ధం జరుగుతుండగా, దేవతలు ఆందోళన చెందారు, దైత్యులు మాత్రం పరమానందంగా ఉన్నారు.
తోమరైర్భిన్దిపాలైశ్చ ఖడ్గైః పరశుపట్టిశైః । జఘ్నుః పరస్పరం దేవదైత్యా స్వస్వవరాయుధైః
కోడాళ్లు, ముద్గరాలు, ఖడ్గాలు, పరశువులు, పటిషాలు — ఇలా తమ ఇష్టాయుధాలతో దేవతలు, దానవులు పరస్పరం యుద్ధం చేశారు.
ఏవం యుద్ధే వర్తమానే దారుణే లోమహర్షణే । శక్రం జగ్రాహ సహసా వృత్రః క్రోధసమన్వితః
అలా భయంకరమైన, రోమాంచకరమైన యుద్ధం జరుగుతుండగా, కోపంతో ఉన్న వృత్రుడు అకస్మాత్తుగా ఇంద్రుణ్ని పట్టుకున్నాడు.
అపావృత్య ముఖే క్షిప్త్వా స్థితో వృత్రః శతక్రతుమ్ । ముదితోఽభూన్మహారాజ పూర్వవైరమనుస్మరన్
తన నోరు విప్పి, శతక్రతువును లోపల వేసి, వృత్రుడు అక్కడ నిలబడి, పూర్వ వైరం గుర్తు చేసుకుంటూ ఆనందించాడు.
శక్రే గ్రస్తేఽథ వృత్రేణ సంభ్రాన్తా నిర్జరాస్తదా । చుక్రుశః పరమార్తాస్తే హా శక్రేతి ముహుర్ముహుః
ఇంద్రుడు వృత్రాసురుని చేతిలో పడిపోయినప్పుడు, ఆ అమరులు భయంతో కలవరపడి, తీవ్రమైన బాధతో, 'హాయ్ ఇంద్రా!' అని మళ్లీ మళ్లీ అరవడం మొదలుపెట్టారు.
అపావృతం ముఖే శక్రం జ్ఞాత్వా సర్వే దివౌకసః । బృహస్పతిం ప్రణమ్యోచుర్దీనా వ్యథితచేతసః
అందరూ దేవతలు ఇంద్రుడు ఆ తెరిచిన నోటిలో ఉన్నాడని చూసి, బృహస్పతిని నమస్కరించి, మనసు కలవరంతో, విచారంతో ఆయనతో ఇలా అన్నారు.
కిం కర్తవ్యం ద్విజశ్రేష్ఠ త్వమస్మాకం గురుః పరః । శక్రో గ్రస్తస్తు వృత్రేణ రక్షితో దేవతాన్తరైః
మహర్షీ! మనకు ఇప్పుడు ఏం చేయాలో చెప్పండి. మీరు మా గురువు. వృత్రుడు ఇతర దేవతలు కాపాడుతున్నా కూడా ఇంద్రుణ్ని మింగేశాడు.
వినా శక్రేణ కిం కుర్మః సర్వే హీనపరాక్రమాః । అభిచారం కురు విభో సత్వరః శక్రముక్తయే
ఇంద్రుడు లేకుండా మనం ఏం చేయగలం? అందరం బలహీనులమయ్యాం. ప్రభూ! త్వరగా ఇంద్రుని విడుదల కోసం ఏదైనా ఉపాయం చేయండి.
బృహస్పతిరువాచ కిం కర్తవ్యం సురాః క్షిప్తో ముఖమధ్యేఽస్తి వాసవః । వృత్రేణోత్సాదితో జీవన్నస్తి కోష్ఠాన్తరే రిపోః
బృహస్పతి ఇలా అన్నాడు: దేవతలారా! ఇప్పుడు ఏం చేయాలి? వాసవుడు వృత్రుడు నోటిలో బతికే ఉన్నాడు, శత్రువు పొట్టలో చిక్కుకున్నాడు.
వ్యాస ఉవాచ దేవాశ్చిన్తాతురాః సర్వే తురాసాహం తథాకృతమ్ । దృష్ట్వా విమృశ్య తరసా చక్రుర్యత్నం విముక్తయే
వ్యాసుడు ఇలా అన్నాడు: అందరు దేవతలు ఆందోళనతో బాధపడుతూ, తురాసాహుడు అలా చిక్కుకున్నాడని చూసి, త్వరగా ఆ ఇంద్రుని విడుదల కోసం యత్నాలు చేశారు.
అసృజన్త మహాసత్త్వాం జృమ్భికాం రిపునాశినీమ్ । తతో విజృమ్భమాణః స వ్యావృతాస్యో బభూవ హ
వారు శత్రువులను నాశనం చేసే గొప్ప శక్తిగల జంభిక అనే ప్రాణిని సృష్టించారు. అప్పుడు వృత్రుడు జంభించగా, అతని నోరు విప్పింది.
విజృమ్భమాణస్య తతో వృత్రస్యాస్యాదవాపతత్ । స్వాన్యఙ్గాన్యపి సంక్షిప్య నిష్క్రాన్తో బలసూదనః
వృత్రుడు జంభిస్తున్నప్పుడు, బలాసురుని సంహారకుడు తన అవయవాలను మడిచుకుని, ఆ శత్రువు నోటిలోంచి బయటపడ్డాడు.
తతః ప్రభృతి లోకేషు జృమ్భికా ప్రాణిసంస్థితా । జహృషుశ్చ సురాః సర్వే శక్రం దృష్ట్వా వినిర్గతమ్
అప్పటి నుంచి లోకాల్లోని ప్రాణులందరిలో జంభిక ఉండిపోయింది. ఇంద్రుడు బయటకు వచ్చినప్పుడు అందరు దేవతలు ఆనందించారు.
తతః ప్రవవృతే యుద్ధం తయోర్లోకభయప్రదమ్ । వర్షాణామయుతం యావద్దారుణం లోమహర్షణమ్
ఆ తరువాత ఇద్దరి మధ్య భయంకరమైన, లోకాలను భయపెట్టే, పది వేల సంవత్సరాలు కొనసాగిన, రోమాలు నిక్కబొడిచే యుద్ధం మొదలైంది.
ఏకతశ్చ సురాః సర్వే యుద్ధాయ సముపస్థితాః । ఏకతో బలవాంస్త్వాష్ట్రః సంగ్రామే సమవర్తత
ఒకవైపు అందరు దేవతలు యుద్ధానికి చేరారు. మరోవైపు బలవంతుడైన త్వష్టృ కుమారుడు యుద్ధానికి సిద్ధమయ్యాడు.
యదా వ్యవర్ధత రణే వృత్రో వరమదావృతః । పరాజితస్తదా శక్రస్తేజసా తస్య ధర్షితః
వృత్రుడు వరదానంతో రణంలో బలవంతుడవగా, ఇంద్రుడు అతని తేజస్సుతో ఓడిపోయాడు.
వివ్యథే మఘవా యుద్ధే తతః ప్రాప్య పరాజయమ్ । విషాదమగమన్దేవా దృష్ట్వా శక్రం పరాజితమ్
మఘవంతుడు యుద్ధంలో ఓడిపోయి బాధపడ్డాడు. ఇంద్రుడు ఓడిపోయినదాన్ని చూసి దేవతలు నిరాశలో పడిపోయారు.
జగ్ముస్త్యక్త్వా రణం సర్వే దేవా ఇన్ద్రపురోగమాః । గృహీతం దేవసదనం వృత్రేణాగత్య రంహసా
అందరు దేవతలు, ఇంద్రుడు ముందుండగా, యుద్ధాన్ని వదిలేసి వెళ్లిపోయారు. వృత్రుడు వేగంగా వచ్చి దేవతల లోకాన్ని ఆక్రమించాడు.
దేవోద్యానానిసర్వాణి భుఙ్క్తేఽసౌ దానవో బలాత్ । ఐరావతోఽపి దైత్యేన గృహీతోఽసౌ గజోత్తమః
ఆ దానవుడు బలవంతంగా అన్ని దేవతల ఉద్యానవనాలను అనుభవించాడు. గొప్ప ఏనుగు అయిన ఐరావతుడిని కూడా ఆ దైత్యుడు పట్టుకున్నాడు.
విమానాని చ సర్వాణి గృహీతాని విశామ్పతే । ఉచ్చైఃశ్రవా హయవరో జాతస్తస్య వశే తదా
అన్ని విమానాలను కూడా అతడు స్వాధీనం చేసుకున్నాడు, నరేంద్రా! ఉత్తమమైన గుర్రమైన ఉచ్చైశ్రవ కూడా అప్పటికి అతని వశంలోకి వెళ్లింది.