పాదౌ ప్రణమ్య శిరసా ప్రణయాద్విధాతు- ర్బద్ధాఞ్జలిః పురత ఏవ సమాససాద । ప్రోవాచ తం సువరదం తపసా ప్రసన్నం ప్రేమ్ణాతిగద్గదగిరా వినయేన నమ్రః
తలవంచి బ్రహ్మా పాదాలకు నమస్కరించి, చేతులు జోడించి, ప్రేమతో గొంతు కంపించేటట్లు, వినయంగా, వరదాత అయిన బ్రహ్మా ఎదుటకు వచ్చి నిలబడి మాట్లాడాడు.
ప్రాప్తం మయా సకలదేవపదం ప్రభోఽద్య యద్దర్శనం తవ సుదుర్లభమాశు జాతమ్ । వాఞ్ఛాస్తి నాథ మనసి ప్రవణే దురాపా తాం ప్రబ్రవీమి కమలాసన వేత్సి భావమ్
'ప్రభూ! ఈ రోజు మీ దర్శనం లభించడం వల్ల నేను అన్ని దేవతల స్థాయిని పొందాను. ఓ కమలాసనుడా! నా మనసులో ఉన్న కోరికను మీకు చెబుతాను. మీరు నా భావాన్ని తెలుసు.'
మృత్యుశ్చ మా భవతు మే కిల లోహకాష్ఠ- శుష్కార్ద్రవంశనిచయైరపరైశ్చ శస్త్రైః । వృద్ధి ప్రయాతు మమ వీర్యమతీవ యుద్ధే యస్మాద్భవామి సబలైరమరైరజేయః
'ఇనుప, కలప, ఎండిన లేదా తడి బాంబూ, లేదా ఇతర ఆయుధాల వల్ల నాకు మరణం రాకూడదు. యుద్ధంలో నా శక్తి ఎంతో పెరగాలి. అందువల్ల నేను దేవతల సైన్యాలతో కూడిన వారికీ అజేయుడిగా మారాలి.'
వ్యాస ఉవాచ ఇత్థం సమ్ప్రార్థితో బ్రహ్మా తమాహ ప్రహసన్నివ । ఉత్తిష్ఠ గచ్ఛ భద్రం తే వాఞ్ఛితం సఫలం సదా
వ్యాసుడు చెప్పాడు: వృత్రుడు ఇలా వరం అడిగినప్పుడు, బ్రహ్మా చిరునవ్వుతో, 'లేచి వెళ్ళు, ఓ భాగ్యవంతుడా! నీ కోరిక ఎప్పుడూ నెరవేరుతుంది,' అని అన్నాడు.
న శుష్కేణ న చార్ద్రేణ న పాషాణేన దారుణా । భవిష్యతి చ తే మృత్యురితి సత్యం బ్రవీమ్యహమ్
'ఎండినదానితో కాదు, తడిగా కూడా కాదు, రాయితో కాదు, కలపతో కూడా కాదు — ఇవి నీకు మరణాన్ని కలిగించవు. ఇది నిజమని నేను చెబుతున్నాను.'
ఇతి దత్త్వా వరం బ్రహ్మా జగామ భువనం పరమ్ । వృత్రస్తు తం వరం లబ్ధా ముదితః స్వగృహం యయౌ
అలా వరం ఇచ్చి బ్రహ్మా తన లోకానికి వెళ్ళిపోయాడు. వృత్రుడు ఆ వరాన్ని పొంది, ఆనందంతో తన ఇంటికి తిరిగి వెళ్ళాడు.
శశంస పితురగ్రే తద్వరదానం మహామతిః । త్వష్టా తు ముదితః ప్రాప్తం పుత్రం ప్రాప్తవరం తదా
ఆ తెలివైనవాడు తన తండ్రి ముందు ఆ వరప్రదానాన్ని తెలిపాడు. అప్పుడే త్వష్టా ఎంతో ఆనందంతో, వరం పొందిన కుమారుడిని పొందాడు.
స్వస్తి తేఽస్తు మహాభాగ జహి శక్రం రిపుం మమ । హత్వాగచ్ఛ త్రిశిరసో హన్తారం పాపసంయుతమ్
నీవు మహాభాగ్యవంతుడవు, నీకు మంగళం కలగాలి! నా శత్రువైన ఇంద్రుణ్ని సంహరించు. అతన్ని చంపిన తరువాత, త్రిశిరసును హత్య చేసిన పాపాత్ముడిని కూడా నాశనం చేయి.
భవ త్వం త్రిదశాధీశః సమ్ప్రాప్య విజయం రణే । మమాధిం ఛిన్ధి విపులం పుత్రనాశసముద్భవమ్
పోరాటంలో విజయాన్ని సాధించి, దేవతల అధిపతిగా మారు. నా కుమారుని మృతితో కలిగిన ఈ గొప్ప దుఃఖాన్ని తొలగించు.
జీవతో వాక్యకరణాత్క్షయాహే భూరిభోజనాత్ । గయాయాం పిణ్డదానాచ్చ త్రిభిః పుత్రస్య పుత్రతా
జీవించి ఉన్నవారి మాట వినడం, సంవత్సరానికి ఒకసారి విస్తారంగా భోజనం పెట్టడం, గయలో పిండప్రదానం చేయడం — ఈ మూడింటి ద్వారా కుమారుడు తన కుమారునిగా ఉన్న బాధ్యతను నెరవేర్చుతాడు.
తస్మాత్పుత్ర మమాత్యర్థం దుఃఖం నాశితుమర్హసి । త్రిశిరా మమ చిత్తాత్తు నాపసర్పతి కర్హిచిత్
కాబట్టి నా కుమారా, నీవు నా లోతైన దుఃఖాన్ని పూర్తిగా తొలగించాలి. త్రిశిరా నా మనసులో ఎప్పుడూ విడిచిపెట్టడు.
సుశీలః సత్యవాదీ చ తాపసో వేదవిత్తమః । అపరాధం వినా తేన నిహతః పాపబుద్ధినా
అతడు మంచి స్వభావం కలవాడు, సత్యవాది, తపస్సు చేసేవాడు, వేదాల్లో నిపుణుడు. అయినా, అతనికి ఎలాంటి తప్పు లేకపోయినా, పాపబుద్ధి కలవాడిచేత చంపబడ్డాడు.
వ్యాస ఉవాచ ఇతి తస్య వచః శ్రుత్వా వృత్రః పరమదుర్జయః । రథమారుహ్య తరసా నిర్జగామ పితుర్గృహాత్
వ్యాసుడు చెప్పాడు: ఈ మాటలు విని, జయించలేని వృత్రుడు వేగంగా తన రథంపై ఎక్కి తండ్రి ఇంటి నుండి బయలుదేరాడు.
రణదున్దుభినిర్ఘోషం శఙ్ఖనాదం మహాబలమ్ । కారయిత్వా ప్రయాణం స చకార మదగర్వితః
పోరుబేరాలు, శంఖనాదాలు మ్రోగించించి, అతడు గర్వంతో మదమెక్కి యుద్ధానికి బయలుదేరాడు.
నిర్యయౌ నయసంయుక్తః సేవకానితి సంవదన్ । హత్వా శక్రం గ్రహీష్యామి సురరాజ్యమకణ్టకమ్
వివేకం కలిగిన మంత్రులతో కలిసి, సేవకులతో ఇలా అన్నాడు: 'ఇంద్రుణ్ని సంహరించి, అడ్డంకులు లేని దేవతల రాజ్యాన్ని స్వాధీనం చేసుకుంటాను' అని చెప్పాడు.
ఇత్యుక్త్వా నిర్జగామాశు స్వసైన్యపరివారితః । మహతా సైన్యనాదేన భీషయన్నమరావతీమ్
అలా చెప్పి, తన గొప్ప సైన్యంతో చుట్టుముట్టబడి, సైనికుల గర్జనతో అమరావతిని భయపెట్టుతూ వేగంగా బయలుదేరాడు.
తమాగచ్ఛన్తమాజ్ఞాయ తురాషాడపి సత్వరః । సేనోద్యోగం భయత్రస్తః కారయామాస భారత
వాడు దగ్గరకి వస్తున్నాడని తెలుసుకొని, తురాషాడుడు భయంతో వెంటనే సైన్యాన్ని సిద్ధం చేయించాడు.
సర్వానాహూయ తరసా లోకపాలానరిన్దమః । యుద్ధార్థం ప్రేరయన్సర్వాన్వ్యరోచత మహాద్యుతిః
అందరిని వేగంగా పిలిపించి, లోకపాలులను యుద్ధానికి పంపించాడు. ఆ మహాతేజస్వి రాజు ప్రకాశిస్తూ కనిపించాడు.
గృధ్రన్వ్యూహం తతః కృత్వా సంస్థితః పాకశాసనః । తత్రాజగామ వేగాత్తు వృత్రః పరబలార్దనః
అప్పుడే పాకశాసనుడు సైన్యాన్ని గద్దరాజు ఆకారంలో అమర్చాడు. అక్కడ శత్రు సంహారకుడు వృత్రుడు వేగంగా వచ్చాడు.
దేవదానవయోస్తావత్సంగ్రామస్తుములోఽభవత్ । వృత్రవాసవయోః సంఖ్యే మనసా విజయైషిణోః
అప్పుడు దేవతలు, దానవుల మధ్య ఘోరమైన యుద్ధం జరిగింది. వృత్రుడు, వాసవుడు ఇద్దరూ గెలుపు కోసం మనసులో తపనపడ్డారు.
ఏవం పరస్పరం యుద్ధే సన్దీప్తే భయదే భృశమ్ । ఆకూతం దేవతాః ప్రాపుర్దైత్యాశ్చ పరమాం ముదమ్
అలా ఇద్దరి మధ్య భయంకరంగా, ఉత్కంఠగా యుద్ధం జరుగుతుండగా, దేవతలు ఆందోళన చెందారు, దైత్యులు మాత్రం పరమానందంగా ఉన్నారు.
తోమరైర్భిన్దిపాలైశ్చ ఖడ్గైః పరశుపట్టిశైః । జఘ్నుః పరస్పరం దేవదైత్యా స్వస్వవరాయుధైః
కోడాళ్లు, ముద్గరాలు, ఖడ్గాలు, పరశువులు, పటిషాలు — ఇలా తమ ఇష్టాయుధాలతో దేవతలు, దానవులు పరస్పరం యుద్ధం చేశారు.
ఏవం యుద్ధే వర్తమానే దారుణే లోమహర్షణే । శక్రం జగ్రాహ సహసా వృత్రః క్రోధసమన్వితః
అలా భయంకరమైన, రోమాంచకరమైన యుద్ధం జరుగుతుండగా, కోపంతో ఉన్న వృత్రుడు అకస్మాత్తుగా ఇంద్రుణ్ని పట్టుకున్నాడు.
అపావృత్య ముఖే క్షిప్త్వా స్థితో వృత్రః శతక్రతుమ్ । ముదితోఽభూన్మహారాజ పూర్వవైరమనుస్మరన్
తన నోరు విప్పి, శతక్రతువును లోపల వేసి, వృత్రుడు అక్కడ నిలబడి, పూర్వ వైరం గుర్తు చేసుకుంటూ ఆనందించాడు.
శక్రే గ్రస్తేఽథ వృత్రేణ సంభ్రాన్తా నిర్జరాస్తదా । చుక్రుశః పరమార్తాస్తే హా శక్రేతి ముహుర్ముహుః
ఇంద్రుడు వృత్రాసురుని చేతిలో పడిపోయినప్పుడు, ఆ అమరులు భయంతో కలవరపడి, తీవ్రమైన బాధతో, 'హాయ్ ఇంద్రా!' అని మళ్లీ మళ్లీ అరవడం మొదలుపెట్టారు.
అపావృతం ముఖే శక్రం జ్ఞాత్వా సర్వే దివౌకసః । బృహస్పతిం ప్రణమ్యోచుర్దీనా వ్యథితచేతసః
అందరూ దేవతలు ఇంద్రుడు ఆ తెరిచిన నోటిలో ఉన్నాడని చూసి, బృహస్పతిని నమస్కరించి, మనసు కలవరంతో, విచారంతో ఆయనతో ఇలా అన్నారు.
కిం కర్తవ్యం ద్విజశ్రేష్ఠ త్వమస్మాకం గురుః పరః । శక్రో గ్రస్తస్తు వృత్రేణ రక్షితో దేవతాన్తరైః
మహర్షీ! మనకు ఇప్పుడు ఏం చేయాలో చెప్పండి. మీరు మా గురువు. వృత్రుడు ఇతర దేవతలు కాపాడుతున్నా కూడా ఇంద్రుణ్ని మింగేశాడు.
వినా శక్రేణ కిం కుర్మః సర్వే హీనపరాక్రమాః । అభిచారం కురు విభో సత్వరః శక్రముక్తయే
ఇంద్రుడు లేకుండా మనం ఏం చేయగలం? అందరం బలహీనులమయ్యాం. ప్రభూ! త్వరగా ఇంద్రుని విడుదల కోసం ఏదైనా ఉపాయం చేయండి.
బృహస్పతిరువాచ కిం కర్తవ్యం సురాః క్షిప్తో ముఖమధ్యేఽస్తి వాసవః । వృత్రేణోత్సాదితో జీవన్నస్తి కోష్ఠాన్తరే రిపోః
బృహస్పతి ఇలా అన్నాడు: దేవతలారా! ఇప్పుడు ఏం చేయాలి? వాసవుడు వృత్రుడు నోటిలో బతికే ఉన్నాడు, శత్రువు పొట్టలో చిక్కుకున్నాడు.
వ్యాస ఉవాచ దేవాశ్చిన్తాతురాః సర్వే తురాసాహం తథాకృతమ్ । దృష్ట్వా విమృశ్య తరసా చక్రుర్యత్నం విముక్తయే
వ్యాసుడు ఇలా అన్నాడు: అందరు దేవతలు ఆందోళనతో బాధపడుతూ, తురాసాహుడు అలా చిక్కుకున్నాడని చూసి, త్వరగా ఆ ఇంద్రుని విడుదల కోసం యత్నాలు చేశారు.