ఇన్ద్రోఽథ స్వగృహం గత్వా హత్వా శత్రుం మహాబలమ్ । మేనే కృతార్థమాత్మానం బ్రహ్మహత్యామచిన్తయన్
తర్వాత ఇంద్రుడు శత్రువును సంహరించి తన ఇంటికి వెళ్ళి, తాను కార్యసిద్ధి సాధించానని భావించి, బ్రహ్మహత్యా పాపాన్ని ఆలోచించాడు.
తం శ్రుత్వా నిహతం త్వష్టా పుత్రం పరమధార్మికమ్ । చుకోపాతీవ మనసా వచనం చేదమబ్రవీత్
నా ధర్మాత్మ కుమారుడు చనిపోయాడని విని, త్వష్టా మనసారా చాలా కోపంతో ఈ మాటలు అన్నాడు.
అనాగసం మునిం యస్మాత్పుత్రం నిహతవాన్మమ । తస్మాదుత్పాదయిష్యామి తద్వధార్థం సుతం పునః
నీవు నా పాపరహిత మునిపుత్రుణ్ని చంపినందున, అతన్ని చంపడానికి నేను మళ్లీ ఒక కుమారుణ్ని పుట్టిస్తాను.
సురాః పశ్యన్తు మే వీర్యం తపసశ్చ బలం తథా । జానాతు సర్వం పాపాత్మా స్వకృతస్య ఫలం మహత్
దేవతలు నా శక్తిని, తపస్సు బలాన్ని చూడాలి. పాపాత్ముడు తన చేతుల పనికి ఎంత ఫలితం వస్తుందో తెలుసుకోవాలి.
ఇత్యుక్త్వాగ్నిం జుహావాథ మన్త్రైరాథర్వణోదితైః । పుత్రస్యోత్పాదనార్థాయ త్వష్టా క్రోధసమాకులః
ఇలా చెప్పి, త్వష్టా కోపంతో అథర్వణ వేద మంత్రాలతో అగ్నికి హోమం చేసి, కుమారుని పుట్టించేందుకు ప్రయత్నించాడు.
కృతే హోమేఽష్టరాత్రం తు సన్దీప్తాచ్చ విభావసోః । ప్రాదుర్బభూవ తరసా పురుషః పావకోపమః
ఎనిమిది రాత్రులు హోమం చేసిన తర్వాత, మండుతున్న అగ్నిలోంచి, అగ్నికి సమానమైన తేజస్సుతో ఒక పురుషుడు అకస్మాత్తుగా బయటపడ్డాడు.
తం దృష్ట్వాగ్రే సుతం త్వష్టా తేజోబలసమన్వితమ్ । వేగాత్ప్రకటితం వహ్నేర్దీప్యమానమివానలమ్
తన కుమారుడిని ఎదుట చూడగా, అతడు తేజస్సు, బలంతో నిండినవాడై, వేగంగా వెలిగే అగ్నిలా ప్రకాశిస్తూ, అగ్ని జ్వాల వలె మెరిసిపోతుండగా త్వష్టా అతనిని ఆశ్చర్యంగా చూశాడు.
ఉవాచ వచనం త్వష్టా సుతం వీక్ష్య పురఃస్థితమ్ । ఇన్ద్రశత్రో వివర్ధస్వ ప్రతాపాత్తపసో మమ
తన కుమారుడు ఎదురుగా నిలబడి ఉండగా త్వష్టా ఇలా అన్నాడు: "ఇంద్రునికి శత్రువైనవాడా, నా తపస్సు వల్ల నీ ప్రతాపం పెరుగుగాక."
ఇత్యుక్తే వచనే త్వష్ట్రా క్రోధప్రజ్వలితేన చ । సోఽవర్ధత దివం స్తబ్ధ్వా వైశ్వానరసమద్యుతిః
త్వష్టా కోపంతో ఈ మాటలు పలికిన వెంటనే, అతడు ఆకాశాన్ని తాకేలా నిలబడి, ప్రపంచాన్ని కాల్చే అగ్నిలా ప్రకాశిస్తూ పెరిగిపోయాడు.
జాతః స పర్వతాకారః కాలమృత్యుసమః స్వరాట్ । కిం కరోమీతి తం ప్రాహ పితరం పరమాతురమ్
అతడు పర్వతంలా మహత్తర రూపంతో, కాలమృత్యువుతో సమానంగా, స్వతంత్రుడిగా జన్మించి, తన తండ్రి పరమ బాధతో ఉన్నాడని చూసి, "నాన్నా, నేను ఏం చేయాలి?" అని అడిగాడు.
కురు మే నామకం నాథ కార్యం కథయ సువ్రత । చిన్తాతురోఽసి కస్మాత్త్వం బ్రూహి మే శోకకారణమ్
"ప్రభూ, నాకు ఒక పేరు పెట్టండి, నేను చేయవలసిన పని చెప్పండి. మీరు ఎందుకు ఇంతగా ఆందోళన చెందుతున్నారు? మీకు శోకానికి కారణం ఏమిటో చెప్పండి."
నాశయామ్యద్య తే శోకమితి మే వ్రతమాహితమ్ । తేన జాతేన కిం భూయః పితా భవతి దుఃఖితః
"మీ శోకాన్ని ఈ రోజు తొలగించడమే నా వ్రతం. నేను జన్మించినా, నాన్నగారు ఇంకా బాధపడటానికి కారణం ఏమిటి?"
పిబామి సాగరం సద్యశ్చూర్ణయామి ధరాధరాన్ । ఉద్యన్తం వారయామ్యద్య తరణిం తిగ్మతేజసమ్
"నేను సముద్రాన్ని ఒక్కసారిగా త్రాగగలను, పర్వతాలను పొడి చేసి వేయగలను, లేక ఈ రోజు ఉదయించే సూర్యుడిని అతని తీవ్రమైన కిరణాలతో ఆపగలను."
హన్మీన్ద్రం ససురం సద్యో యమం వా దేవతాన్తరమ్ । క్షిపామి సాగరే సర్వాన్సముత్పాట్య చ మేదినీమ్
"నేను ఇంద్రుడిని దేవతలతో సహా, లేక యముడిని, లేక మరే ఇతర దేవతను వెంటనే సంహరించగలను; భూమిని పీకి అందరినీ సముద్రంలో వేసేయగలను."
ఇత్యాకర్ణ్య వచస్తస్య త్వష్టా పుత్రస్య పేశలమ్ । ప్రత్యువాచాతిముదితస్తం సుతం పర్వతోపమమ్
తన కుమారుడు పలికిన ఈ శక్తివంతమైన మాటలు విని, త్వష్టా ఎంతో ఆనందంతో, పర్వతంలాంటి తన కుమారునికి ఇలా సమాధానం చెప్పాడు.
వృజినాత్త్రాతుమధునా యస్మాచ్ఛక్తోఽసి పుత్రక । తస్మాద్వృత్ర ఇతి ఖ్యాతం తవ నామ భవిష్యతి
"పుత్రుడా, నీవు ఇప్పుడు కష్టాలనుండి రక్షించగలవాడవు కాబట్టి, నీ పేరు వృత్రుడు అని ప్రసిద్ధి చెందుతుంది."
భ్రాతా తవ మహాభాగ త్రిశిరా నామ తాపసః । త్రీణి తస్య చ శీర్షాణి హ్యభవన్వీర్యవన్తి చ
"నీకు త్రిశిరా అనే తపస్సు చేసిన గొప్ప సహోదరుడు ఉన్నాడు. అతనికి మూడు తలలు ఉండేవి, అవన్నీ గొప్ప శక్తితో నిండినవే."
వేదవేదాఙ్గతత్త్వజ్ఞః సర్వవిద్యావిశారదః । సంస్థితస్తపసి ప్రాయస్త్రిలోకీవిస్మయప్రదే
"అతడు వేదాలు, వేదాంగాలు, తత్త్వాలను బాగా తెలిసినవాడు, అన్ని విద్యల్లో నిపుణుడు, తపస్సులో స్థిరంగా ఉండి, మూడు లోకాలకు ఆశ్చర్యంగా ఉండేవాడు."
శక్రేణ తు హతః సోఽద్య వజ్రఘాతేన సామ్ప్రతమ్ । వినాపరాధం సహసా ఛిన్నాని మస్తకాని చ
"కానీ ఈ రోజు అతడిని ఇంద్రుడు వజ్రాయుధంతో సంహరించాడు; అతని తలలు ఏ కారణం లేకుండా ఒక్కసారిగా తెగిపోయాయి."
తస్మాత్త్వం పురుషవ్యాఘ్ర జహి శక్రం కృతాగసమ్ । బ్రహ్మహత్యాయుతం పాపం నిస్త్రపం దుర్మతిం శఠమ్
"కాబట్టి, నరశార్దూలా, పాపమైన, బ్రహ్మహత్య దోషంతో నిండిన, నిర్లజ్జుడైన, దుర్మార్గుడైన, మోసగాడైన ఇంద్రుడిని సంహరించు."
ఇత్యుక్త్వా చ తదా త్వష్టా పుత్రశోకసమాకులః । ఆయుధాని చ దివ్యాని చకార వివిధాని చ
అలా చెప్పి, తన కుమారుని శోకంతో బాధపడుతున్న త్వష్టా, అనేక విధాలైన దివ్య ఆయుధాలను తయారు చేశాడు.
దదావస్మై సహస్రాక్షవధాయ ప్రబలాని చ । ఖడ్గశూలగదాశక్తితోమరప్రముఖాని వై
అతడికి సహస్రాక్షుని సంహారానికి బలమైన ఖడ్గం, శూలం, గద, శక్తి, తుమ్మెద మొదలైన ఆయుధాలను ఇచ్చాడు.
శార్ఙ్గ ధనుస్తథా బాణం పరిఘం పట్టిశం తథా । చక్రం దివ్యం సహస్రారం సుదర్శనసమప్రభమ్
శారంగం ధనుస్సు, బాణం, గొడ్డలి, పట్టీశం, ఇంకా సహస్రారాలుతో కూడిన సుదర్శన చక్రానికి సమానంగా ప్రకాశించే దివ్య చక్రాన్ని ఇచ్చాడు.
తూణీరౌ చాక్షయౌ దివ్యౌ కవచం చాతిసున్దరమ్ । రథం మేఘప్రతీకాశం దృఢం భారసహం జవమ్
రెండు అక్షయ తుణీరులు, అతి అందమైన కవచం, మేఘాన్ని పోలిన బలమైన, వేగవంతమైన, భారాన్ని మోయగల రథాన్ని ఇచ్చాడు.
యుద్ధోపకరణం సర్వం కృత్వా పుత్రాయ పార్థివ । దత్త్వాసౌ ప్రేరయామాస త్వష్టా క్రోధసమన్వితః
రాజా! యుద్ధానికి కావలసిన అన్ని ఆయుధాలు సిద్ధం చేసి, త్వష్టా కోపంతో తన కుమారుడికి ఇచ్చి, అతన్ని యుద్ధానికి పంపాడు.
బ్రహ్మణః సమారాధనాయ త్వష్ట్రా వృత్రోపదేశవర్ణనమ్ వ్యాస ఉవాచ కృతస్వస్త్యయనో వృత్రో బ్రాహ్మణైర్వేదపారగైః । నిర్జగామ రథారూఢో హన్తుం శక్రం మహాబలః
వ్యాసుడు చెప్పెను: వేదాలు బాగా తెలిసిన బ్రాహ్మణులతో శుభకార్యాలు చేసి, విరాటుడు తన రథంపై ఎక్కి, మహాబలుడు అయి, ఇంద్రుడిని సంహరించేందుకు బయలుదేరాడు.
తదైవ రాక్షసాః క్రూరాః పురా దేవపరాజితాః । సమాజగ్ముశ్చ సేవార్థం వృత్రం జ్ఞాత్వా మహాబలమ్
అదే సమయంలో, దేవతల చేత ఓడిపోయిన క్రూరమైన రాక్షసులు, విరాటుని గొప్ప శక్తిని తెలుసుకొని, అతనికి సేవ చేయడానికి అక్కడికి వచ్చారు.
ఇన్ద్రదూతాస్తు తం దృష్ట్వా యుద్ధాయ తు సమాగతమ్ । వేగాదాగత్య వృత్తాన్తం శశంసుస్తస్య చేష్టితమ్
ఇంద్రుని దూతలు అతడు యుద్ధానికి వస్తున్నాడని చూసి, వెంటనే వెళ్లి జరిగిన సంగతులన్నీ, అతని చర్యలను తెలియజేశారు.
దూతా ఊచుః స్వామిఞ్ఛీఘ్రమిహాయాతి వృత్రో నామ రిపుస్తవ । బలవాన్స్యన్దనే రూఢస్త్వష్ట్రా చోత్పాదితః కిల
దూతలు పలికిరి: ప్రభూ! మీ శత్రువు అయిన విరాటు అనే వాడు, త్వష్టా సృష్టించిన రథంపై ఎక్కి, గొప్ప బలంతో త్వరగా ఇక్కడికి వస్తున్నాడు.
అవిచారేణ నాశార్థం తవ క్రోధాన్వితేన వై । పుత్రఘాతాభితప్తేన దుఃసహో రాక్షసైర్యుతః
ఆయన ఏమి ఆలోచించకుండా, కోపంతో, తన కుమారుడు చనిపోయిన బాధతో, నాశనం చేయాలని రాక్షసులతో కూడి, భరించలేని విధంగా వస్తున్నాడు.