తం దృష్ట్వా పతితం భూమౌ జీవన్తమివ వృత్రహా । చిన్తామాపాతిఖిన్నాఙ్గః కిం వా జీవేదయం పునః
భూమిపై పడిపోయిన అతన్ని, ఇంకా జీవించి ఉన్నట్టుగా చూసిన వృత్రహంతకుడు, మనసులో కలవరపడి, 'ఇతడు మళ్లీ బ్రతికిపోతాడేమో?' అని ఆందోళన చెందాడు.
విమృశ్య మనసాతీవ తక్షాణం పురతః స్థితమ్ । మఘవా వీక్ష్య తం ప్రాహ స్వకార్యసదృశం వచః
మనసులో లోతుగా ఆలోచించిన ఇంద్రుడు, తన ముందున్న తక్షణిని చూసి, తన అవసరానికి తగిన మాటలు చెప్పాడు.
తక్షంశ్ఛిన్ధి శిరాంస్యస్య కురుష్వ వచనం మమ । మా జీవతు మహాతేజా భాతి జీవన్నివ స్వయమ్
'తక్షణీ! ఇతని తలలను నరికిపో. నా మాట విను. ఈ మహాత్ముడు మరణించినా, ఇంకా జీవించి ఉన్నట్టు ప్రకాశిస్తున్నాడు. ఇతడు బ్రతకనీయకూడదు.' అని ఇంద్రుడు ఆజ్ఞాపించాడు.
ఇత్యాకర్ణ్య వచస్తస్య తక్షోవాచ విగర్హయన్ । తక్షోవాచ మహాస్కన్ధో భృశం భాతి పరశుర్న తరిష్యతి
ఆ మాటలు విని, తక్షణి విమర్శిస్తూ ఇలా అన్నాడు: 'ఇతని భుజాలు ఎంతో బలంగా మెరిసిపోతున్నాయి. నా గొడ్డలి దీన్ని నరకలేను.'
తతో నాహం కరిష్యామి కార్యమేతద్విగర్హితమ్ । త్వయా వై నిన్దితం కర్మ కృతం సద్భిర్విగర్హితమ్
'అందుకే, నేను ఈ నిందితమైన పనిని చేయను. నీ చేతిలో ఇప్పటికే సద్భావన కలిగినవారు తప్పుబట్టే పని జరిగింది.'
అహం బిభేమి పాపాద్వై మృతస్యైవ చ మారణే । మృతోఽయం మునిరస్త్యేవ శిరసః కృన్తనేన కిమ్
'ఇప్పటికే చనిపోయినవాడిని మళ్లీ చంపడంలో నాకు పాపభయం ఉంది. ఈ ముని మరణించాడు. అతని తలలను నరికడంలో ప్రయోజనం ఏముంది?'
భయం కిం తేఽత్ర సఞ్జాతం పాకశాసన కథ్యతామ్ । ఇన్ద్ర ఉవాచ సజీవ ఇవ దేహోఽయమాభాతి విశదాకృతిః
'నీకు ఇక్కడ భయం ఎందుకు కలిగింది, పాకాసురుడిని సంహరించినవాడా? చెప్పు.' ఇంద్రుడు ఇలా అన్నాడు: 'ఇతని శరీరం ఇంకా స్పష్టంగా, జీవించి ఉన్నట్టు కనిపిస్తోంది.'
తస్మాద్బిభేమి మా జీవేన్మునిః శత్రురయం మమ । తక్షోవాచ నాత్ర కిం త్రపసే విద్వన్ క్రూరేణానేన కర్మణా
'అందుకే నాకు భయం. నా శత్రువైన ఈ ముని మళ్లీ బ్రతికిపోతాడేమో అని భయపడుతున్నాను.' తక్షణి ఇలా అన్నాడు: 'ఓ జ్ఞానీ! ఇంత క్రూరమైన పనికి నీవు ఏమాత్రం సిగ్గుపడట్లేదా?'
ఋషిపుత్రమిమం హత్వా బ్రహ్మహత్యాభయం న కిమ్ । ఇన్ద్ర ఉవాచ ప్రాయశ్చిత్తం కరిష్యామి పశ్చాత్పాపక్షయాయ వై
ఋషిపుత్రుణ్ని చంపితే బ్రహ్మహత్యా పాపం భయం ఉండదా? ఇంద్రుడు ఇలా అన్నాడు: పాపం పోవడానికి నేను తర్వాత ప్రాయశ్చిత్తం చేస్తాను.
శత్రుస్తు సర్వథా వధ్యశ్ఛలేనాపి మహామతే । తక్షోవాచ త్వం లోభాభిహతః పాపం కరోషి మఘవన్నిహ
శత్రువు ఎలాగైనా, మోసంతోనైనా, తప్పక చంపాలి, ఓ మహామతి! తక్షుడు ఇలా అన్నాడు: మఘవంతా, నీవు లోభానికి లోనై ఇక్కడ పాపం చేస్తున్నావు.
తం వినాహం కథం పాపం కరోమి వద మే విభో । ఇన్ద్ర ఉవాచ మఖేషు ఖలు భాగం తే కరిష్యామి సదైవ హి
నీతో లేకుండా నేను ఈ పాపం ఎలా చేయగలను? చెప్పు ప్రభూ! ఇంద్రుడు ఇలా అన్నాడు: యజ్ఞాల్లో నీకు ఎప్పుడూ భాగం ఇస్తాను.
శిరః పశోస్తు తే భాగం యజ్ఞే దాస్యన్తి మానవాః । శుల్కేనానేన ఛిన్ధి త్వం శిరాంస్యస్య కురు ప్రియమ్
యజ్ఞంలో మానవులు పశువు తలని నీకు భాగంగా ఇస్తారు. ఈ దక్షిణ తీసుకుని అతని తలలు కోయి, నాకు ఇష్టం కలిగించు.
వ్యాస ఉవాచ ఏతచ్ఛ్రుత్వా మహేన్ద్రస్య వచస్తక్షా ముదాన్వితః । కుఠారేణ శిరాంస్యస్య చకర్త సుదృఢేన హి
వ్యాసుడు ఇలా అన్నాడు: మహేంద్రుని మాటలు విని తక్షుడు ఆనందంతో బలమైన గొడ్డలితో అతని తలలు కోశాడు.
ఛిన్నాని త్రీణి శీర్షాణి పతితాని యదా భువి । తేభ్యస్తు పక్షిణః క్షిప్రం వినిష్పేతుః సహస్రశః
మూడు తలలు కోసి భూమిపై పడినప్పుడు, వాటి నుండి వేలాది పక్షులు వెంటనే బయటకు వచ్చాయి.
కలవిఙ్కాస్తిత్తిరయస్తథైవ చ కపిఞ్జలాః । పృథక్పృథగ్వినిష్పేతుర్ముఖతస్తరసా తదా
అప్పుడు కలవింకలు, టిట్టిరిపక్షులు, అలాగే కపింజలాలు ఒక్కొక్కటి వేర్వేరుగా, త్వరగా ఆ నోళ్ల నుండి బయటపడ్డాయి.
యేన వేదానధీతే స్మ సోమం చ పిబతే తథా । తస్మాద్వక్త్రాత్కిలోత్పేతుః సద్య ఏవ కపిఞ్జలాః
వేదాలు చదివిన నోటి ద్వారా, సోమపానం చేసిన నోటినుండి, అక్కడే కపింజలాలు వెంటనే పుట్టాయని చెబుతారు.
యేన సర్వా దిశః కామం పిబన్నివ నిరీక్షతే । తస్మాత్తు తిత్తిరాస్తత్ర నిఃసృతాస్తిగ్మతేజసః
అన్ని దిశలను తాగుతున్నట్టు చూసిన నోటినుండి, అక్కడ తేజస్సుతో కూడిన టిట్టిరిపక్షులు బయటపడ్డాయి.
యత్సురాపం తు తద్వక్త్రం తస్మాత్తు చటకాః కిల । వినిష్పేతుస్త్రిశిరస ఏవం తే విహగా నృప
మద్యం తాగిన నోటినుండి చటకపక్షులు పుట్టాయని అంటారు. రాజా, ఇలా మూడు తలల నుండి ఆ పక్షులు పుట్టాయి.
ఏవంవినిఃసృతాన్దృష్ట్వా తేభ్యః శక్రస్తదాణ్డజాన్ । ముమోద మనసా రాజన్ జగామ త్రిదివం పునః
అలా పక్షులు బయటకు వచ్చినదాన్ని చూసి, శక్రుడు ఆ అండజ పక్షులను చూసి హర్షించి, తిరిగి స్వర్గానికి వెళ్ళాడు.
గతే శక్రే తు తక్షాపి స్వగృహం తరసా యయౌ । యజ్ఞభాగం పరం లబ్ధ్వా ముదమాప మహీపతే
శక్రుడు వెళ్ళాక, తక్షుడు కూడా త్వరగా తన ఇంటికి వెళ్ళి, యజ్ఞంలో ఉత్తమ భాగం పొందాడని ఆనందించాడు, ఓ రాజా!
ఇన్ద్రోఽథ స్వగృహం గత్వా హత్వా శత్రుం మహాబలమ్ । మేనే కృతార్థమాత్మానం బ్రహ్మహత్యామచిన్తయన్
తర్వాత ఇంద్రుడు శత్రువును సంహరించి తన ఇంటికి వెళ్ళి, తాను కార్యసిద్ధి సాధించానని భావించి, బ్రహ్మహత్యా పాపాన్ని ఆలోచించాడు.
తం శ్రుత్వా నిహతం త్వష్టా పుత్రం పరమధార్మికమ్ । చుకోపాతీవ మనసా వచనం చేదమబ్రవీత్
నా ధర్మాత్మ కుమారుడు చనిపోయాడని విని, త్వష్టా మనసారా చాలా కోపంతో ఈ మాటలు అన్నాడు.
అనాగసం మునిం యస్మాత్పుత్రం నిహతవాన్మమ । తస్మాదుత్పాదయిష్యామి తద్వధార్థం సుతం పునః
నీవు నా పాపరహిత మునిపుత్రుణ్ని చంపినందున, అతన్ని చంపడానికి నేను మళ్లీ ఒక కుమారుణ్ని పుట్టిస్తాను.
సురాః పశ్యన్తు మే వీర్యం తపసశ్చ బలం తథా । జానాతు సర్వం పాపాత్మా స్వకృతస్య ఫలం మహత్
దేవతలు నా శక్తిని, తపస్సు బలాన్ని చూడాలి. పాపాత్ముడు తన చేతుల పనికి ఎంత ఫలితం వస్తుందో తెలుసుకోవాలి.
ఇత్యుక్త్వాగ్నిం జుహావాథ మన్త్రైరాథర్వణోదితైః । పుత్రస్యోత్పాదనార్థాయ త్వష్టా క్రోధసమాకులః
ఇలా చెప్పి, త్వష్టా కోపంతో అథర్వణ వేద మంత్రాలతో అగ్నికి హోమం చేసి, కుమారుని పుట్టించేందుకు ప్రయత్నించాడు.
కృతే హోమేఽష్టరాత్రం తు సన్దీప్తాచ్చ విభావసోః । ప్రాదుర్బభూవ తరసా పురుషః పావకోపమః
ఎనిమిది రాత్రులు హోమం చేసిన తర్వాత, మండుతున్న అగ్నిలోంచి, అగ్నికి సమానమైన తేజస్సుతో ఒక పురుషుడు అకస్మాత్తుగా బయటపడ్డాడు.
తం దృష్ట్వాగ్రే సుతం త్వష్టా తేజోబలసమన్వితమ్ । వేగాత్ప్రకటితం వహ్నేర్దీప్యమానమివానలమ్
తన కుమారుడిని ఎదుట చూడగా, అతడు తేజస్సు, బలంతో నిండినవాడై, వేగంగా వెలిగే అగ్నిలా ప్రకాశిస్తూ, అగ్ని జ్వాల వలె మెరిసిపోతుండగా త్వష్టా అతనిని ఆశ్చర్యంగా చూశాడు.
ఉవాచ వచనం త్వష్టా సుతం వీక్ష్య పురఃస్థితమ్ । ఇన్ద్రశత్రో వివర్ధస్వ ప్రతాపాత్తపసో మమ
తన కుమారుడు ఎదురుగా నిలబడి ఉండగా త్వష్టా ఇలా అన్నాడు: "ఇంద్రునికి శత్రువైనవాడా, నా తపస్సు వల్ల నీ ప్రతాపం పెరుగుగాక."
ఇత్యుక్తే వచనే త్వష్ట్రా క్రోధప్రజ్వలితేన చ । సోఽవర్ధత దివం స్తబ్ధ్వా వైశ్వానరసమద్యుతిః
త్వష్టా కోపంతో ఈ మాటలు పలికిన వెంటనే, అతడు ఆకాశాన్ని తాకేలా నిలబడి, ప్రపంచాన్ని కాల్చే అగ్నిలా ప్రకాశిస్తూ పెరిగిపోయాడు.
జాతః స పర్వతాకారః కాలమృత్యుసమః స్వరాట్ । కిం కరోమీతి తం ప్రాహ పితరం పరమాతురమ్
అతడు పర్వతంలా మహత్తర రూపంతో, కాలమృత్యువుతో సమానంగా, స్వతంత్రుడిగా జన్మించి, తన తండ్రి పరమ బాధతో ఉన్నాడని చూసి, "నాన్నా, నేను ఏం చేయాలి?" అని అడిగాడు.