కటాక్షైరఙ్గభేదైశ్చ మోహయిత్వా మునిం విభో । లోలుపం వశమస్మాకం కరిష్యామో నియన్త్రితమ్
'కన్నుల చాటుగా చూసి, శరీర హావభావాలతో ఆ మునిని మాయలో పడేస్తాము ప్రభూ! అతని మనసును మాయలోకి తిప్పి, అతన్ని మన చేతిలో పెట్టుకుంటాము.'
వ్యాస ఉవాచ ఇత్యాభాష్య హరిం నార్యో యయుస్త్రిశిరసోఽన్తికమ్ । కుర్వన్త్యో వివిధాన్భావాన్కామశాస్త్రోచితానపి
వ్యాసుడు ఇలా అన్నాడు: ఆ స్త్రీలు హరివైపు ఇలా చెప్పి, త్రిశిరసుని దగ్గరకు వెళ్లారు. వారు కామశాస్త్రంలో చెప్పిన విధంగా色色మైన హావభావాలు ప్రదర్శించారు.
గాయన్త్యస్తాలభేదైస్తా నృత్యన్త్యః పురతో మునేః । తం ప్రలోభయితుం చక్రుర్నానాభావాన్వరాఙ్గనాః
వారు ముని ఎదుట వివిధ తాళాలతో పాటలు పాడుతూ, నాట్యం చేస్తూ, ఆ మునిని మోహింపజేయడానికి అనేక రకాల హావభావాలు ప్రదర్శించారు.
నాపశ్యత్స తపోరాశిరఙ్గనానాం విడమ్బనమ్ । ఇన్ద్రియాణి వశే కృత్వా మూకాన్ధబధిరః స్థితః
కానీ తపస్సులో నిమగ్నమైన ఆ ముని, ఆ స్త్రీల ప్రదర్శనను ఏమాత్రం గమనించలేదు. తన ఇంద్రియాలను వశపరచుకుని, మూగుడు, అంధుడు, చెవిటివాడిలా నిలబడ్డాడు.
దినాని కతిచిత్తస్థుర్నార్యస్తస్యాశ్రమే వరే । కుర్వన్త్యో గాననృత్యాదిప్రపఞ్చానతిమోహదాన్
కొన్ని రోజులు ఆ స్త్రీలు ఆ ముని ఆశ్రమంలో ఉండి, పాటలు, నాట్యాలు, ఇతర మోహింపజేసే వినోదాలు చేశారు.
న చచాల యదా కామం ధ్యానాచ్చ త్రిశిరా మునిః । పరావృత్య తదా దేవ్యః పునః శక్రముపస్థితాః
త్రిశిర ముని ధ్యానం నుండి కదలకపోయి, కామానికి లోనుకాకపోయినప్పుడు, ఆ దేవతలు తిరిగి వెనక్కు తిరిగి, శక్రుని వద్దకు వచ్చారు.
కృతాఞ్జలిపుటాః సర్వా దేవరాజమథాబ్రువన్ । శ్రాన్తా దీనా భయత్రస్తా వివర్ణవదనా భృశమ్
అందరూ చేతులు జోడించి, దేవేంద్రుని ఎదుట నిలబడి, అలసిపోయి, నిరుత్సాహంగా, భయంతో, ముఖాలు వాడిపోయి ఇలా అన్నారు.
దేవదేవ మహారాజ యత్నశ్చ పరమః కృతః । న స శక్యో దురాధర్షో ధైర్యాచ్చాలయితుం విభో
'దేవదేవా! మహారాజా! మేము ఎంతగానో ప్రయత్నించాము. కానీ ఆ దుర్జేయుడు తన ధైర్యాన్ని వదలకుండా, మేము అతన్ని కదిలించలేకపోయాము ప్రభూ!'
ఉపాయోఽన్యః ప్రకర్తవ్యః సర్వథా పాకశాసన । నాస్మాకం బలమేతస్మింస్తాపసే విజితేన్ద్రియే
'పాకశాసన! ఇంకో మార్గం తప్పక ప్రయత్నించాలి. మన శక్తి, ఇంద్రియాలను జయించిన ఆ తపస్వి మీద పనికిరాదు.'
దిష్ట్యా వయం న శప్తాః స్మ యదనేన మహాత్మనా । మునినా వహ్నితుల్యేన తపసా ద్యోతితేన హి
'అదృష్టవశాత్తు, ఆ మహాత్ముడు — అగ్నిలా తపస్సుతో ప్రకాశిస్తూ ఉన్న ఆ ముని — మమ్మల్ని శపించలేదు.'
విసృజ్యాప్సరసః శక్రశ్చిన్తయామాస మన్దధీః । తస్యైవ చ వధోపాయం పాపబుద్ధిరసామ్ప్రతమ్
అప్సరసులను పంపివేసిన తరువాత, ఇంద్రుడు మూర్ఖత్వంతో ఆలోచించసాగాడు. అతని మనసులో పాపబుద్ధితో అతన్ని ఎలా చంపాలి అనే దుష్ట ఆలోచన కలిగింది.
విసృజ్య లోకలజ్జాం స తథా పాపభయం భృశమ్ । చకార పాపబుద్ధిం తు తద్వధాయ మహీపతే
ఇంద్రుడు లోకంలో అపఖ్యాతి, పాపభయాన్ని పూర్తిగా పక్కన పెట్టి, దుష్టబుద్ధితో అతన్ని చంపాలని నిశ్చయించాడు, ఓ రాజా!
త్రిశిరవధానన్తరం వృత్రోత్పత్తివర్ణనమ్ వ్యాస ఉవాచ అథ స లోభముపేత్య సురాధిపః సమధిగమ్య గజాసనసంస్థితః । త్రిశిరసం ప్రతి దుష్టమతిస్తదా మునిమపశ్యదమేయపరాక్రమమ్
వ్యాసుడు చెప్పాడు: ఆ సమయంలో, లోభానికి లోనైన దేవేంద్రుడు, గజాసనంపై కూర్చొని, త్రిశిరసుని పట్ల దుష్టమనస్సుతో వెళ్లి, అపారమైన పరాక్రమం ఉన్న ఆ మునిని చూశాడు.
తమభివీక్ష్య దృఢాసనసంస్థితం జితగిరం సుసమాధివశం గతమ్ । రవివిభావసుసన్నిభమోజసా సురపతిః పరమాపదమభ్యగాత్
ఆ ముని దృఢంగా ఆసనంలో కూర్చొని, మాటల్లో విజయం సాధించి, లోతైన ధ్యానంలో లీనమై, సూర్యుడు, అగ్ని వంటి ప్రకాశంతో మెరిసిపోతుండగా, దేవేంద్రుడు అతన్ని చూసి తీవ్రమైన బాధకు లోనయ్యాడు.
కథమసౌ వినిహన్తుమహో మయా మునిరపాపమతిః కిల సమ్మతః । రిపురయం సుసమిద్ధతపోబలః కథముపేక్ష్య ఇహాసనకాముకః
ఈ ముని నిర్దోషుడూ, అందరికీ గౌరవనీయుడూ. నేను ఇతన్ని ఎలా చంపగలను? ఇతడు నా శత్రువు, గొప్ప తపస్సుతో కాంతివంతంగా ఉన్నాడు. నా ఆసనం మీద కన్నేసినవాడిని నేను ఎలా నిర్లక్ష్యం చేయగలను?
ఇతి విచిన్త్య పవిం పరమాయుధం ప్రతి ముమోచ మునిం తపసి స్థితమ్ । శశిదివాకరసన్నిభమాశుగం త్రిశిరసం సురసఙ్ఘపతిః స్వయమ్
ఇలా ఆలోచిస్తూ, దేవేంద్రుడు తపస్సులో లీనమైన త్రిశిరసునిపై, చంద్రుడు, సూర్యుడు లాంటి ప్రకాశంతో మెరిసే, అత్యంత శక్తివంతమైన వజ్రాయుధాన్ని స్వయంగా ప్రయోగించాడు.
తదభిఘాతహతః స ధరాతలే కిల పపాత మమార చ తాపసః । శిఖరిణః శిఖరం కులిశార్దితం నిపతితం భువి చాద్భుతదర్శనమ్
ఆ ఘాతానికి గురై, ఆ తపస్వి భూమిపై పడిపోయి మరణించాడు. అది వజ్రాయుధంతో కొట్టబడిన పర్వత శిఖరంలా భూమిపై పడిపోవడం, చూసేవారికి ఆశ్చర్యంగా కనిపించింది.
తం నిహత్య ముదమాప సురేశ- శ్చుక్రుశుశ్చ మునయస్తు సంస్థితాః । హా హతేతి భృశమార్తనిఃస్వనాః కిం కృతం శతమఖేన పాపినా
అతన్ని చంపిన తరువాత, ఇంద్రుడు ఆనందించాడు. కానీ అక్కడ ఉన్న మునులు తీవ్రంగా విలపిస్తూ, 'అయ్యో! చంపేశాడు! ఈ పాపి ఇంద్రుడు ఏమి చేశాడు?' అని బాధతో అరవసాగారు.
వినాపరాధం తపసాం నిధిర్హతః శచీపతిః పాపమతిర్దురాత్మా । ఫలం కిలాయం తరసా కృతస్య ప్రాప్నోతు పాపీ హననోద్భవస్య
'ఏ తప్పూ చేయని తపస్సు సంపదను చంపేశాడు. శచీదేవి భర్త పాపబుద్ధితో దుర్మార్గంగా వ్యవహరించాడు. ఈ హత్య వల్ల వచ్చిన పాపఫలితాన్ని త్వరగా అనుభవించాలి.' అని మునులు అన్నారు.
తం నిహత్య తరసా సురరాజో నిర్జగామ నిజమన్దిరమాశు । స హతోఽపి విరరాజ మహాత్మా జీవమాన ఇవ తేజసాం నిధిః
అతన్ని వేగంగా చంపిన తరువాత, దేవేంద్రుడు తన ఇంటికి తిరిగి వెళ్లాడు. అయినా, చనిపోయిన ఆ మహాత్ముడు, జీవించి ఉన్నట్టుగా ప్రకాశిస్తూ మెరిసిపోతున్నాడు.
తం దృష్ట్వా పతితం భూమౌ జీవన్తమివ వృత్రహా । చిన్తామాపాతిఖిన్నాఙ్గః కిం వా జీవేదయం పునః
భూమిపై పడిపోయిన అతన్ని, ఇంకా జీవించి ఉన్నట్టుగా చూసిన వృత్రహంతకుడు, మనసులో కలవరపడి, 'ఇతడు మళ్లీ బ్రతికిపోతాడేమో?' అని ఆందోళన చెందాడు.
విమృశ్య మనసాతీవ తక్షాణం పురతః స్థితమ్ । మఘవా వీక్ష్య తం ప్రాహ స్వకార్యసదృశం వచః
మనసులో లోతుగా ఆలోచించిన ఇంద్రుడు, తన ముందున్న తక్షణిని చూసి, తన అవసరానికి తగిన మాటలు చెప్పాడు.
తక్షంశ్ఛిన్ధి శిరాంస్యస్య కురుష్వ వచనం మమ । మా జీవతు మహాతేజా భాతి జీవన్నివ స్వయమ్
'తక్షణీ! ఇతని తలలను నరికిపో. నా మాట విను. ఈ మహాత్ముడు మరణించినా, ఇంకా జీవించి ఉన్నట్టు ప్రకాశిస్తున్నాడు. ఇతడు బ్రతకనీయకూడదు.' అని ఇంద్రుడు ఆజ్ఞాపించాడు.
ఇత్యాకర్ణ్య వచస్తస్య తక్షోవాచ విగర్హయన్ । తక్షోవాచ మహాస్కన్ధో భృశం భాతి పరశుర్న తరిష్యతి
ఆ మాటలు విని, తక్షణి విమర్శిస్తూ ఇలా అన్నాడు: 'ఇతని భుజాలు ఎంతో బలంగా మెరిసిపోతున్నాయి. నా గొడ్డలి దీన్ని నరకలేను.'
తతో నాహం కరిష్యామి కార్యమేతద్విగర్హితమ్ । త్వయా వై నిన్దితం కర్మ కృతం సద్భిర్విగర్హితమ్
'అందుకే, నేను ఈ నిందితమైన పనిని చేయను. నీ చేతిలో ఇప్పటికే సద్భావన కలిగినవారు తప్పుబట్టే పని జరిగింది.'
అహం బిభేమి పాపాద్వై మృతస్యైవ చ మారణే । మృతోఽయం మునిరస్త్యేవ శిరసః కృన్తనేన కిమ్
'ఇప్పటికే చనిపోయినవాడిని మళ్లీ చంపడంలో నాకు పాపభయం ఉంది. ఈ ముని మరణించాడు. అతని తలలను నరికడంలో ప్రయోజనం ఏముంది?'
భయం కిం తేఽత్ర సఞ్జాతం పాకశాసన కథ్యతామ్ । ఇన్ద్ర ఉవాచ సజీవ ఇవ దేహోఽయమాభాతి విశదాకృతిః
'నీకు ఇక్కడ భయం ఎందుకు కలిగింది, పాకాసురుడిని సంహరించినవాడా? చెప్పు.' ఇంద్రుడు ఇలా అన్నాడు: 'ఇతని శరీరం ఇంకా స్పష్టంగా, జీవించి ఉన్నట్టు కనిపిస్తోంది.'
తస్మాద్బిభేమి మా జీవేన్మునిః శత్రురయం మమ । తక్షోవాచ నాత్ర కిం త్రపసే విద్వన్ క్రూరేణానేన కర్మణా
'అందుకే నాకు భయం. నా శత్రువైన ఈ ముని మళ్లీ బ్రతికిపోతాడేమో అని భయపడుతున్నాను.' తక్షణి ఇలా అన్నాడు: 'ఓ జ్ఞానీ! ఇంత క్రూరమైన పనికి నీవు ఏమాత్రం సిగ్గుపడట్లేదా?'
ఋషిపుత్రమిమం హత్వా బ్రహ్మహత్యాభయం న కిమ్ । ఇన్ద్ర ఉవాచ ప్రాయశ్చిత్తం కరిష్యామి పశ్చాత్పాపక్షయాయ వై
ఋషిపుత్రుణ్ని చంపితే బ్రహ్మహత్యా పాపం భయం ఉండదా? ఇంద్రుడు ఇలా అన్నాడు: పాపం పోవడానికి నేను తర్వాత ప్రాయశ్చిత్తం చేస్తాను.
శత్రుస్తు సర్వథా వధ్యశ్ఛలేనాపి మహామతే । తక్షోవాచ త్వం లోభాభిహతః పాపం కరోషి మఘవన్నిహ
శత్రువు ఎలాగైనా, మోసంతోనైనా, తప్పక చంపాలి, ఓ మహామతి! తక్షుడు ఇలా అన్నాడు: మఘవంతా, నీవు లోభానికి లోనై ఇక్కడ పాపం చేస్తున్నావు.