తస్మాదుపాయః కర్తవ్యస్తపోనాశాయ సామ్ప్రతమ్ । కామస్తు తపసాం శత్రుః కామాన్నశ్యతి వై తపః
'కాబట్టి ఇప్పుడు అతని తపస్సును భంగం చేయడానికి ఏదైనా మార్గం చూడాలి. కామమే తపస్సుకు శత్రువు; కామవశుడైతే తపస్సు నశిస్తుంది' అని నిర్ణయించుకున్నాడు.
తథైవాద్య ప్రకర్తవ్యం భోగాసక్తో భవేద్యథా । ఇతి సఞ్చిన్త్య మనసా బుద్ధిమాన్బలమర్దనః
'అందుకే, ఈ రోజు అతడు భోగాలకు ఆకర్షితుడయ్యేలా ఏదైనా చేయాలి' అని మనసులో నిర్ణయించుకుని, శత్రువులను జయించే తెలివైన ఇంద్రుడు...
ఆజ్ఞాపయత్సోఽప్సరసస్త్వాష్ట్రపుత్రప్రలోభనే । ఉర్వశీం మేనకాం రమ్భాం ఘృతాచీం చ తిలోత్తమామ్
ఆజ్ఞతో ఆ అప్సరసలు — ఉర్వశి, మేనక, రంభ, ఘృతాచీ, తిలోత్తమ — త్వష్ట్రుని కుమారుడిని మోహింపజేయడానికి పిలిపించబడ్డారు.
సమాహూయాబ్రవీచ్ఛక్రస్తాస్తదా రూపగర్వితాః । ప్రియం కురుధ్వం మే సర్వాః కార్యేఽద్య సముపస్థితే
వారు అందరూ వచ్చాక, శక్రుడు ఆ అందానికి గర్వపడే స్త్రీలకు ఇలా అన్నాడు: 'మీరు అందరూ, ఈ రోజు ఉన్న పనిలో నా కోరికను నెరవేర్చండి.'
యత్తో మేఽద్య మహాఞ్ఛత్రుస్తపస్తపతి దుర్జయః । కార్యం కురుత గచ్ఛధ్వం ప్రలోభయత మాచిరమ్
'ఈ రోజు నా గొప్ప శత్రువు, గెలవలేని వాడు, కఠినమైన తపస్సు చేస్తున్నాడు. మీరు త్వరగా వెళ్లి, అతన్ని మోహింపజేసి, నా పనిని పూర్తిచేయండి.'
శృఙ్గారవేషైర్వివిధైర్హావైర్దేహసముద్భవైః । ప్రలోభయత భద్రం వః శమయధ్వం జ్వరం మమ
'మీ అందమైన వస్త్రాలు, శరీర భంగిమలు, హావభావాలతో అతన్ని ఆకర్షించండి. మీకు మంగళం కలగాలి. నా బాధను తొలగించండి.'
అస్వస్థోఽహం మహాభాగాస్తస్య జ్ఞాత్వా తపోబలమ్ । బలవానాసనం మేఽద్య గ్రహీష్యత్యవిలమ్బితః
'మహాభాగ్యవంతులారా! అతని తపస్సు శక్తిని తెలుసుకుని నేను చాలా కలవరపడుతున్నాను. ఈ రోజు అతను నా స్థానం దక్కించుకుంటాడేమో అని భయపడుతున్నాను.'
భయం మే సముపాయాతం క్షిప్రం నాశయతాబలాః । ఉపకుర్వన్తు సహితాః కార్యేఽద్య సముపస్థితే
'నాకు భయం వచ్చేసింది. మీరు శక్తివంతులుగా ఉన్నందున, దయచేసి త్వరగా దాన్ని పోగొట్టండి. ఈ అత్యవసర సమయంలో అందరూ కలసి నాకు సహాయం చేయండి.'
తచ్ఛ్రుత్వా వచనం నార్య ఊచుస్తం ప్రణతాః పురః । మా భయం కురు దేవేశ యతిష్యామః ప్రలోభనే
ఆ మాటలు విని, ఆ స్త్రీలు శక్రుని ఎదుట నమస్కరించి ఇలా అన్నారు: 'దేవేంద్రా! మీరు భయపడవద్దు. అతన్ని మోహింపజేయడానికి మేము యత్నిస్తాము.'
యథా న స్యాద్భయం తస్మాత్తథా కార్యం మహాద్యుతే । నృత్యగీతవిహారైశ్చ మునేస్తస్య ప్రలోభనే
'మహాతేజస్వినీ! అతని వల్ల మీకు ఎలాంటి ప్రమాదం కలగకుండా మేము చర్యలు తీసుకుంటాము. నాట్యం, పాట, వినోదాలతో ఆ మునిని మోహింపజేస్తాము.'
కటాక్షైరఙ్గభేదైశ్చ మోహయిత్వా మునిం విభో । లోలుపం వశమస్మాకం కరిష్యామో నియన్త్రితమ్
'కన్నుల చాటుగా చూసి, శరీర హావభావాలతో ఆ మునిని మాయలో పడేస్తాము ప్రభూ! అతని మనసును మాయలోకి తిప్పి, అతన్ని మన చేతిలో పెట్టుకుంటాము.'
వ్యాస ఉవాచ ఇత్యాభాష్య హరిం నార్యో యయుస్త్రిశిరసోఽన్తికమ్ । కుర్వన్త్యో వివిధాన్భావాన్కామశాస్త్రోచితానపి
వ్యాసుడు ఇలా అన్నాడు: ఆ స్త్రీలు హరివైపు ఇలా చెప్పి, త్రిశిరసుని దగ్గరకు వెళ్లారు. వారు కామశాస్త్రంలో చెప్పిన విధంగా色色మైన హావభావాలు ప్రదర్శించారు.
గాయన్త్యస్తాలభేదైస్తా నృత్యన్త్యః పురతో మునేః । తం ప్రలోభయితుం చక్రుర్నానాభావాన్వరాఙ్గనాః
వారు ముని ఎదుట వివిధ తాళాలతో పాటలు పాడుతూ, నాట్యం చేస్తూ, ఆ మునిని మోహింపజేయడానికి అనేక రకాల హావభావాలు ప్రదర్శించారు.
నాపశ్యత్స తపోరాశిరఙ్గనానాం విడమ్బనమ్ । ఇన్ద్రియాణి వశే కృత్వా మూకాన్ధబధిరః స్థితః
కానీ తపస్సులో నిమగ్నమైన ఆ ముని, ఆ స్త్రీల ప్రదర్శనను ఏమాత్రం గమనించలేదు. తన ఇంద్రియాలను వశపరచుకుని, మూగుడు, అంధుడు, చెవిటివాడిలా నిలబడ్డాడు.
దినాని కతిచిత్తస్థుర్నార్యస్తస్యాశ్రమే వరే । కుర్వన్త్యో గాననృత్యాదిప్రపఞ్చానతిమోహదాన్
కొన్ని రోజులు ఆ స్త్రీలు ఆ ముని ఆశ్రమంలో ఉండి, పాటలు, నాట్యాలు, ఇతర మోహింపజేసే వినోదాలు చేశారు.
న చచాల యదా కామం ధ్యానాచ్చ త్రిశిరా మునిః । పరావృత్య తదా దేవ్యః పునః శక్రముపస్థితాః
త్రిశిర ముని ధ్యానం నుండి కదలకపోయి, కామానికి లోనుకాకపోయినప్పుడు, ఆ దేవతలు తిరిగి వెనక్కు తిరిగి, శక్రుని వద్దకు వచ్చారు.
కృతాఞ్జలిపుటాః సర్వా దేవరాజమథాబ్రువన్ । శ్రాన్తా దీనా భయత్రస్తా వివర్ణవదనా భృశమ్
అందరూ చేతులు జోడించి, దేవేంద్రుని ఎదుట నిలబడి, అలసిపోయి, నిరుత్సాహంగా, భయంతో, ముఖాలు వాడిపోయి ఇలా అన్నారు.
దేవదేవ మహారాజ యత్నశ్చ పరమః కృతః । న స శక్యో దురాధర్షో ధైర్యాచ్చాలయితుం విభో
'దేవదేవా! మహారాజా! మేము ఎంతగానో ప్రయత్నించాము. కానీ ఆ దుర్జేయుడు తన ధైర్యాన్ని వదలకుండా, మేము అతన్ని కదిలించలేకపోయాము ప్రభూ!'
ఉపాయోఽన్యః ప్రకర్తవ్యః సర్వథా పాకశాసన । నాస్మాకం బలమేతస్మింస్తాపసే విజితేన్ద్రియే
'పాకశాసన! ఇంకో మార్గం తప్పక ప్రయత్నించాలి. మన శక్తి, ఇంద్రియాలను జయించిన ఆ తపస్వి మీద పనికిరాదు.'
దిష్ట్యా వయం న శప్తాః స్మ యదనేన మహాత్మనా । మునినా వహ్నితుల్యేన తపసా ద్యోతితేన హి
'అదృష్టవశాత్తు, ఆ మహాత్ముడు — అగ్నిలా తపస్సుతో ప్రకాశిస్తూ ఉన్న ఆ ముని — మమ్మల్ని శపించలేదు.'
విసృజ్యాప్సరసః శక్రశ్చిన్తయామాస మన్దధీః । తస్యైవ చ వధోపాయం పాపబుద్ధిరసామ్ప్రతమ్
అప్సరసులను పంపివేసిన తరువాత, ఇంద్రుడు మూర్ఖత్వంతో ఆలోచించసాగాడు. అతని మనసులో పాపబుద్ధితో అతన్ని ఎలా చంపాలి అనే దుష్ట ఆలోచన కలిగింది.
విసృజ్య లోకలజ్జాం స తథా పాపభయం భృశమ్ । చకార పాపబుద్ధిం తు తద్వధాయ మహీపతే
ఇంద్రుడు లోకంలో అపఖ్యాతి, పాపభయాన్ని పూర్తిగా పక్కన పెట్టి, దుష్టబుద్ధితో అతన్ని చంపాలని నిశ్చయించాడు, ఓ రాజా!
త్రిశిరవధానన్తరం వృత్రోత్పత్తివర్ణనమ్ వ్యాస ఉవాచ అథ స లోభముపేత్య సురాధిపః సమధిగమ్య గజాసనసంస్థితః । త్రిశిరసం ప్రతి దుష్టమతిస్తదా మునిమపశ్యదమేయపరాక్రమమ్
వ్యాసుడు చెప్పాడు: ఆ సమయంలో, లోభానికి లోనైన దేవేంద్రుడు, గజాసనంపై కూర్చొని, త్రిశిరసుని పట్ల దుష్టమనస్సుతో వెళ్లి, అపారమైన పరాక్రమం ఉన్న ఆ మునిని చూశాడు.
తమభివీక్ష్య దృఢాసనసంస్థితం జితగిరం సుసమాధివశం గతమ్ । రవివిభావసుసన్నిభమోజసా సురపతిః పరమాపదమభ్యగాత్
ఆ ముని దృఢంగా ఆసనంలో కూర్చొని, మాటల్లో విజయం సాధించి, లోతైన ధ్యానంలో లీనమై, సూర్యుడు, అగ్ని వంటి ప్రకాశంతో మెరిసిపోతుండగా, దేవేంద్రుడు అతన్ని చూసి తీవ్రమైన బాధకు లోనయ్యాడు.
కథమసౌ వినిహన్తుమహో మయా మునిరపాపమతిః కిల సమ్మతః । రిపురయం సుసమిద్ధతపోబలః కథముపేక్ష్య ఇహాసనకాముకః
ఈ ముని నిర్దోషుడూ, అందరికీ గౌరవనీయుడూ. నేను ఇతన్ని ఎలా చంపగలను? ఇతడు నా శత్రువు, గొప్ప తపస్సుతో కాంతివంతంగా ఉన్నాడు. నా ఆసనం మీద కన్నేసినవాడిని నేను ఎలా నిర్లక్ష్యం చేయగలను?
ఇతి విచిన్త్య పవిం పరమాయుధం ప్రతి ముమోచ మునిం తపసి స్థితమ్ । శశిదివాకరసన్నిభమాశుగం త్రిశిరసం సురసఙ్ఘపతిః స్వయమ్
ఇలా ఆలోచిస్తూ, దేవేంద్రుడు తపస్సులో లీనమైన త్రిశిరసునిపై, చంద్రుడు, సూర్యుడు లాంటి ప్రకాశంతో మెరిసే, అత్యంత శక్తివంతమైన వజ్రాయుధాన్ని స్వయంగా ప్రయోగించాడు.
తదభిఘాతహతః స ధరాతలే కిల పపాత మమార చ తాపసః । శిఖరిణః శిఖరం కులిశార్దితం నిపతితం భువి చాద్భుతదర్శనమ్
ఆ ఘాతానికి గురై, ఆ తపస్వి భూమిపై పడిపోయి మరణించాడు. అది వజ్రాయుధంతో కొట్టబడిన పర్వత శిఖరంలా భూమిపై పడిపోవడం, చూసేవారికి ఆశ్చర్యంగా కనిపించింది.
తం నిహత్య ముదమాప సురేశ- శ్చుక్రుశుశ్చ మునయస్తు సంస్థితాః । హా హతేతి భృశమార్తనిఃస్వనాః కిం కృతం శతమఖేన పాపినా
అతన్ని చంపిన తరువాత, ఇంద్రుడు ఆనందించాడు. కానీ అక్కడ ఉన్న మునులు తీవ్రంగా విలపిస్తూ, 'అయ్యో! చంపేశాడు! ఈ పాపి ఇంద్రుడు ఏమి చేశాడు?' అని బాధతో అరవసాగారు.
వినాపరాధం తపసాం నిధిర్హతః శచీపతిః పాపమతిర్దురాత్మా । ఫలం కిలాయం తరసా కృతస్య ప్రాప్నోతు పాపీ హననోద్భవస్య
'ఏ తప్పూ చేయని తపస్సు సంపదను చంపేశాడు. శచీదేవి భర్త పాపబుద్ధితో దుర్మార్గంగా వ్యవహరించాడు. ఈ హత్య వల్ల వచ్చిన పాపఫలితాన్ని త్వరగా అనుభవించాలి.' అని మునులు అన్నారు.
తం నిహత్య తరసా సురరాజో నిర్జగామ నిజమన్దిరమాశు । స హతోఽపి విరరాజ మహాత్మా జీవమాన ఇవ తేజసాం నిధిః
అతన్ని వేగంగా చంపిన తరువాత, దేవేంద్రుడు తన ఇంటికి తిరిగి వెళ్లాడు. అయినా, చనిపోయిన ఆ మహాత్ముడు, జీవించి ఉన్నట్టుగా ప్రకాశిస్తూ మెరిసిపోతున్నాడు.