సర్వజ్ఞే దేవకార్యాంశే కా వార్తాఽన్యస్య భూపతే । జ్ఞానినామపి చేతాంసి పరమా ప్రకృతిః కిల
రాజా, సర్వజ్ఞులైనవారు కూడా దేవకార్యాల్లో ఇలానే మాయలో పడతారు. జ్ఞానుల మనస్సులను కూడా పరమ ప్రకృతి మోహింపజేస్తుంది.
బలాదాకృష్య మోహాయ ప్రయచ్ఛతి మహీపతే । యయా వ్యాప్తమిదం సర్వం భగవత్యా చరాచరమ్
రాజా, ఆమె బలవంతంగా మాయలో పడేస్తుంది; ఆ భగవతివల్లనే ఈ జగత్తు మొత్తం, చరాచరమూ నిండిపోయింది.
మోహదా జ్ఞానదా సైవ బన్ధమోక్షప్రదా సదా । రాజోవాచ। భగవన్బ్రూహి మే తస్యాః స్వరూపం బలముత్తమమ్
ఆమెనే మోహాన్ని, జ్ఞానాన్ని ఇస్తుంది; ఎప్పుడూ బంధనాన్ని, మోక్షాన్ని ప్రసాదిస్తుంది.
ఉత్పత్తికారణం చాపి స్థానం పరమకం చ యత్ । ఋషిరువాచ। న చోత్పత్తిరనాదిత్వాన్నృప తస్యాః కదాచన
రాజా అడిగాడు: 'భగవన్, ఆమె స్వరూపం, గొప్ప శక్తి, ఉత్పత్తి కారణం, పరమ స్థానం చెప్పండి.' ఋషి చెప్పాడు: 'రాజా, ఆమెకు ఎప్పుడూ ఆది లేదు, ఆమెకు జననం లేదు.'
నిత్యైవ సా పరా దేవీ కారణానాం చ కారణమ్ । వర్తతే సర్వభూతేషు శక్తిః సర్వాత్మనా నృప
ఆమె శాశ్వతమైన పరాశక్తి, అన్ని కారణాలకు కారణం. రాజా, ఆమె అన్ని భూతాలలో శక్తిగా ఉంటుంది.
శవవచ్ఛక్తిహీనస్తు ప్రాణీ భవతి సర్వథా । చిచ్ఛక్తిః సర్వభూతేషు రూపం తస్యాస్తదేవ హి
శక్తిలేని ప్రాణి శవంలా అయిపోతాడు. అన్ని జీవుల్లో ఉన్న చైతన్యమే ఆమె స్వరూపం.
ఆవిర్భావతిరోభావౌ దేవానాం కార్యసిద్ధయే । యదా స్తువంతి తాం దేవా మనుజాశ్చ విశాంపతే
దేవతల కార్యసిద్ధికోసం ఆమె ఆవిర్భవిస్తుంది, తిరిగి అంతర్ధానమవుతుంది. దేవతలు, మనుషులు ఆమెను స్తుతిస్తే, రాజా, ఆమె ప్రత్యక్షమవుతుంది.
ప్రాదుర్భవతి భూతానాం దుఃఖనాశాయ చామ్బికా । నానారూపధరా దేవీ నానాశక్తిసమన్వితా
అంబికా భూతాల బాధలు తొలగించడానికి అనేక రూపాలు ధరించి, అనేక శక్తులతో ప్రదర్శించబడుతుంది.
ఆవిర్భవతి కార్యార్థం స్వేచ్ఛయా పరమేశ్వరీ । దైవాధీనా న సా దేవీ యథా సర్వే సురా నృప
పారమేశ్వరీ తన పని కోసం తన ఇష్టానుసారం ప్రత్యక్షమవుతుంది, రాజా! ఆమె ఇతర దేవతలవలె విధికి లోబడినది కాదు.
న కాలవశగా నిత్యం పురుషార్థప్రవర్తినీ । అకర్తా పురుషో ద్రష్టా దృశ్యం సర్వమిదం జగత్
ఆమె ఎప్పుడూ కాలానికి లోబడదు, ఎల్లప్పుడూ మనుషుల సంకల్పాలకు తోడ్పడుతుంది. ఈ లోకంలో ఉన్నవన్నీ చూడబడేవే, మనిషి చేయువాడు కాదు, కేవలం వీక్షించేవాడు మాత్రమే.
దృశ్యస్య జననీ సైవ దేవీ సదసదాత్మికా । పురుషం రంజయత్యేకా కృత్వా బ్రహ్మాణ్డనాటకమ్
ఈ జగత్తులో కనిపించేవాటికి తల్లిగా ఉన్నదీ దేవీ, సత్-అసత్ స్వరూపిణి. ఆమె ఈ బ్రహ్మాండ నాటకాన్ని సృష్టించి, పురుషునికి ఆనందాన్ని కలిగిస్తుంది.
రంజితే పురుషే సర్వం సంహరత్యతిరంహసా । తయా నిమిత్తభూతాస్తే బ్రహ్మవిష్ణుమహేశ్వరాః
పురుషుడు ఆనందించగానే, ఆమె వెంటనే సమస్తాన్ని ఉపసంహరిస్తుంది. బ్రహ్మ, విష్ణు, మహేశ్వరులు ఆమె చేతిలో సాధనాలుగా మారతారు.
కల్పితాః స్వస్వకార్యేషు ప్రేరితా లీలయా త్వమీ । స్వాంశం తేషు సమారోప్య కృతాస్తే బలవత్తరాః
ఈ దేవతలు తమ తమ పనుల కోసం ఆమె లీలతో ఏర్పడినవారు. తన శక్తిని వారిలో భాగంగా ఉంచి, వారిని బలవంతులుగా చేసింది.
దత్తాశ్వ శక్తయస్తేభ్యో గీర్లక్ష్మీర్గిరిజా తథా । తే తాం ధ్యాయంతి దేవేశాః పూజయంతి పరాం ముదా
ఆమె వారికీ వాక్కు, లక్ష్మీ, గిరిజ వంటి శక్తులను ఇచ్చింది. ఆ దేవతాధిపతులు ఆమెను ధ్యానించి, పరమ దేవిని ఆనందంతో పూజిస్తారు.
జ్ఞాత్వా సర్వేశ్వరీం శక్తిం సృష్టిస్థితివినాశినీమ్ । ఏతత్తే సర్వమాఖ్యాతం దేవీమాహాత్మ్యముత్తమమ్
సృష్టి, స్థితి, లయానికి కారణమైన పరమేశ్వరీ శక్తిని తెలుసుకొని, ఈ దేవీమాహాత్మ్యాన్ని నీకు పూర్తిగా వివరించాను.
అథ చతుస్త్రింశోఽధ్యాయః రాజోవాచ। భగవన్బ్రూహి మే సమ్యక్తస్యా ఆరాధనే విధిమ్ । పూజావిధిం చ మన్త్రాంశ్చ తథా హోమవిధిం వద
రాజు అడిగాడు: భగవంతుడా, ఆమెను ఆరాధించే విధానాన్ని, పూజావిధిని, మంత్రాలను, హోమవిధానాన్ని నాకు స్పష్టంగా చెప్పు.
ఋషిరువాచ। శృణు రాజన్ప్రవక్ష్యామి తస్యాః పూజావిధిం శుభమ్ । కామదం మోక్షదం నౄణాం జ్ఞానదం దుఃఖనాశనమ్
ఋషి చెప్పాడు: రాజా! విను, నేను ఆమె పూజావిధానాన్ని చెప్పుతాను. అది మనుషులకు కోరిన ఫలితాలను, మోక్షాన్ని, జ్ఞానాన్ని ఇస్తుంది, బాధలను తొలగిస్తుంది.
ఆదౌ స్నానవిధిం కృత్వా శుచిః శుక్లాంబరో నరః । ఆచమ్య ప్రయతః కృత్వా శుభమాయతనం నిజమ్
ముందుగా స్నానం చేసి, శుభ్రంగా, తెల్ల వస్త్రాలు ధరించి, ఆచమనం చేసి, శుద్ధమైన మనస్సుతో తన ఇంట్లో శుభ్రమైన స్థలాన్ని సిద్ధం చేయాలి.
తతోఽవలిప్తభూమ్యాం తు సంస్థాప్యాసనముత్తమమ్ । తత్రోపవిశ్య విధివత్త్రిరాచమ్య ముదాన్వితః
తర్వాత శుభ్రపరిచిన నేలపై మంచి ఆసనం ఏర్పాటు చేసి, అక్కడ కూర్చొని, విధిగా మూడుసార్లు ఆచమనం చేయాలి, ఆనందంగా ఉండాలి.
పూజాద్రవ్యం సుసంస్థాప్య యథాశక్త్యనుసారతః । ప్రాణాయామం తతః కృత్వా భూతశుద్ధిం విధాయ చ
తన శక్తికి అనుగుణంగా పూజా సామగ్రిని బాగుగా అమర్చిన తరువాత, ప్రాణాయామం చేసి, భూతశుద్ధి చేయాలి.
కుర్యాత్ప్రాణప్రతిష్ఠాం తు సంభారం ప్రోక్ష్య మంత్రతః । కాలజ్ఞానం తతః కృత్వా న్యాసం కుర్యాద్యథావిధి
ప్రాణ ప్రతిష్ఠ చేయాలి, మంత్రాలతో సామగ్రిని ప్రోక్షణ చేసి, సమయాన్ని తెలుసుకొని, నియమానుసారం న్యాసాన్ని చేయాలి.
శుభే తామ్రమయే పాత్రే చందనేన సితేన చ । షట్కోణం విలిఖేద్యంత్రం చాష్టకోణం తతో బహిః
శుభ్రమైన రాగి పాత్రలో తెల్ల గంధంతో ఆరు మూలల యంత్రాన్ని గీయాలి, దాని బయట ఎనిమిది మూలల యంత్రాన్ని గీయాలి.
నవాక్షరస్య మంత్రస్య బీజాని విలిఖేత్తతః । కృత్వా యంత్రప్రతిష్ఠాం చ వేదోక్తాం సంవిధాయ చ
తర్వాత నవాక్షర మంత్రానికి బీజాక్షరాలను గీయాలి. యంత్ర ప్రతిష్ఠను వేదోక్తంగా చేసి, తదనుగుణంగా కొనసాగించాలి.
అర్చాం వా ధాతవీం కుర్యాత్పూజామంత్రైః శివోదితైః । పూజనం పృథివీపాల భగవత్యాః ప్రయత్నతః
లోహంతో విగ్రహాన్ని తయారు చేసి, శివుడు చెప్పిన మంత్రాలతో భగవతిని శ్రద్ధగా పూజించాలి, భూమిని కాపాడేవాడా!
కృత్వా వా విధివత్పూజామాగమోక్తాం సమాహితః । జపేన్నవాక్షరం మంత్రం సతతం ధ్యానపూర్వకమ్
లేదా, ఆగమాలలో చెప్పిన విధంగా పూజను శ్రద్ధగా చేసి, ధ్యానం చేసి, ఎప్పుడూ నవాక్షర మంత్రాన్ని జపించాలి.
హోమం దశాంశతః కుర్యాద్దశాంశేన చ తర్పణమ్ । భోజనం బ్రాహ్మణానాం చ తద్దశాంశేన కారయేత్
జపించిన సంఖ్యలో పదవ భాగంతో హోమం చేయాలి. దాని పదవ భాగంతో తర్పణం చేయాలి. దాని పదవ భాగంతో బ్రాహ్మణులకు భోజనం పెట్టాలి.
చరిత్రత్రయపాఠం చ నిత్యం కుర్యాద్విసర్జయేత్ । నవరాత్రవ్రతం చైవ విధేయం విధిపూర్వకమ్
ప్రతి రోజు మూడు చరిత్రలను పారాయణ చేసి, అనంతరం ముగించాలి. అలాగే, నవరాత్రి వ్రతాన్ని నియమాల ప్రకారం ఆచరించాలి.
ఆశ్వినే చ తథా చైత్రే శుక్లే పక్షే నరాధిప । నవరాత్రో(త్రా)పవాసో వై కర్తవ్యః శుభమిచ్ఛతా
అశ్వయుజం మరియు చైత్రమాసాల్లో శుక్లపక్షంలో, శుభం కోరువారు నవరాత్రి వ్రతాన్ని నియమంగా ఆచరించాలి.
హోమః సువిపుల: కార్యో జప్యమంత్రైః సుపాయసైః । శర్కరాఘృతమిశ్రైశ్చ మధుయుక్తైః సుసంస్కృతైః
హోమాన్ని శుద్ధమైన మంత్రాలతో, బాగా తయారైన చక్కెర, నెయ్యి, తేనె కలిపిన ద్రవ్యాలతో ఘనంగా చేయాలి.
ఛాగమాంసేన వా కార్యోం బిల్వపత్రైస్తథా శుభైః । హయారికుసుమై రక్తైస్తిలైర్వా శర్కరాయుతైః
లేకపోతే, మేక మాంసంతో, లేదా శుభమైన బిల్వదలతో, ఎర్ర జపా పుష్పాలతో, లేదా చక్కెర కలిపిన నువ్వులతో కూడా నివేదన చేయవచ్చు.