సర్వాభరణభూషాఢ్యాం సర్వలక్షణసంయుతామ్ । స్తూయమానాం సురైః ఖస్థైర్గన్ధర్వయక్షకిన్నరైః
ఆమె అన్ని ఆభరణాలతో అలంకరించబడి, శుభలక్షణాలతో నిండినవారిగా, ఆకాశంలో ఉన్న దేవతలు, గంధర్వులు, యక్షులు, కిన్నరులు ఆమెను స్తుతిస్తూ ఉన్నారు.
పుష్పైశ్చ పూజ్యమానాం చ మందారపాదపోద్భవైః । కుర్వాణాం శంఖనినదం ఘంటానాదం మనోహరమ్
మందారవృక్షపు పువ్వులతో ఆమెను పూజిస్తున్నారు; శంఖాలు, గంటలు మ్రోగుతూ, ఆ ధ్వని హృదయాన్ని ఆకట్టుకునేలా ఉంది.
దృష్ట్వా తాం మోహమగమచ్ఛుంభః కామవిమోహితః । పంచబాణాహతః కామం మనసా సమచింతయత్
ఆమెను చూసి, శుంభుడు మోహంలో పడిపోయాడు; కామదేవుడు ఐదు బాణాలతో తగిలించినట్టు, కోరికతో మత్తులో తలదూర్చి, మనసులో ఆమెను ఆలోచించాడు.
అహో రూపమిదం సమ్యగహో చాతుర్యమద్భుతమ్ । సుకుమారాఽతితన్వంగీ సద్యః ప్రకటయౌవనా । చిత్రమేతదసౌ బాలా కామభావవివర్జితా
అయ్యో! ఈ రూపం ఎంత సంపూర్ణంగా ఉంది! ఆమె చాతుర్యం ఎంత అద్భుతంగా ఉంది! ఎంత సున్నితమైన శరీరం, వెంటనే కనిపించే యవ్వనం — అయినా, ఈ బాలికలో కోరిక మాత్రం లేదు.
కామకాంతాసమా రూపే సర్వలక్షణలక్షితా । అమ్బికేయం కిమేతత్తు హంతి సర్వాన్మహాబలాన్
ఆమె అందంలో కామదేవుని ప్రియలకు సమానంగా ఉంది, అన్ని శుభలక్షణాలు కలిగి ఉంది. ఇదేనా అంబికా, అందరినీ సంహరించే శక్తి కలదా?
ఉపాయః కోఽత్ర కర్తవ్యో యేన మే వశగా భవేత్ । న మంత్రా వా మరాలాక్షీసాధనే సన్నిధౌ మమ
ఈమెను నా వశంలోకి తేవడానికి ఏ మార్గం ప్రయత్నించాలి? ఆమె ఎదుట నా మంత్రాలు, టంట్రాలు ఏవీ పనిచేయడం లేదు.
సర్వమంత్రమయీ హ్యేషా మోహినీ మదగర్వితా। సున్దరీయం కథం మే స్యాద్వశగా వరవర్ణినీ
ఈమె అన్ని మంత్రాల సారంగా, మాయచేయడంలో నిపుణురాలిగా, తన అందంపై గర్వంగా ఉంది. ఇలాంటి మహా చందమామ వంటి స్త్రీ నా ఆధీనంలోకి ఎలా వస్తుంది?
పాతాలగమనం మేఽత్ర న యుక్తం సమరాంగణాత్ । సామదానవిభేదైశ్చ నేయం సాధ్యా మహాబలా
పోరుబీదులోంచి పాతాళానికి వెళ్లడం నాకు సరికాదు. ఆమెను సామం, దానం, భేదం వంటివాటితో జయించలేను; ఆమె మహాబలవంతురాలు.
కిం కర్తవ్యం క్వ గంతవ్యం విషమే సముపస్థితే । మరణం నోత్తమం చాత్ర స్త్రీకృతం తు యశోఽపహృత్
ఇలాంటి కష్టసమయంలో నేను ఏమి చేయాలి? ఎక్కడికి వెళ్లాలి? ఇప్పుడు మరణించడం మంచిది కాదు, ఎందుకంటే నా కీర్తిని ఒక స్త్రీ చేతిలో కోల్పోయాను.
మరణం ఋషిభిః ప్రోక్తం సంగరే మంగలాస్పదమ్ । యత్తత్సమానబలయోర్యోధయోర్యుధ్యతోః కిల
ఋషులు పోరులో సమాన బలమున్న ఇద్దరు వీరులు ధైర్యంగా యుద్ధం చేస్తూ మరణిస్తే అది మంగళకరమని చెప్పారు.
ప్రాప్తేయం దైవరచితా నారీ నరశతోత్తమా । నాశాయాస్మత్కులస్యేహ సర్వథాఽతిబలాఽబలా
ఈమె విధి చేత ఏర్పడిన స్త్రీ, వందల మంది పురుషులను మించిపోయింది. ఆమె ఎంత బలమైనా, ఎంత బలహీనమైనా, ఏ విధంగానైనా మన వంశానికి నాశనం తెస్తుంది.
వృథా కిం సామవాక్యాని మయా యోజ్యాని సాంప్రతమ్ । హననాయాగతా హ్యేషా కిం ను సామ్నా ప్రసీదతి
ఇప్పుడు నేను వృథాగా సామబాషణలు ఎందుకు చేయాలి? ఆమె యుద్ధానికి వచ్చింది; మృదువైన మాటలతో ఆమె నిజంగా ప్రసన్నమవుతుందా?
న దానైశ్చాలితుం యోగ్యా నానాశస్త్రవిభూషితా । భేదస్తు విఫలః కామం సర్వదేవవశానుగా
అనేక ఆయుధాలతో అలంకరించబడిన ఈమెకు దానం ఇచ్చినా ప్రయోజనం లేదు. భేదం ప్రయత్నం కూడా వ్యర్థమే, ఎందుకంటే ఆమె అన్ని దేవతల సంకల్పానుసారంగా ఉంది.
తస్మాత్తు మరణం శ్రేయో న సంగ్రామే పలాయనమ్ । జయో వా మరణం వాఽద్య భవత్వేవ యథావిధి
అందువల్ల యుద్ధంలో పరారయ్యే కన్నా మరణించడమే మంచిది. ఈ రోజు విజయం గానీ, మరణం గానీ, విధి ఏదైతే అది జరగనీ.
వ్యాస ఉవాచ। ఇతి సంచింత్యమానః స శుమ్భః సత్త్వాశ్రితోఽభవత్ । యుద్ధాయ సుస్థిరో భూత్వా తామువాచ పురః స్థితామ్
వ్యాసుడు ఇలా అన్నాడు: ఇలా ఆలోచించిన శుంభుడు ధైర్యాన్ని ఆశ్రయించి, యుద్ధానికి দৃఢంగా నిలిచి, ఆమె ఎదుట నిలబడి ఇలా అన్నాడు.
దేవి యుధ్యస్వ కాన్తేఽద్య వృథాఽయం తే పరిశ్రమః । మూర్ఖాఽసి కిల నారీణాం నాయం ధర్మః కదాచన
దేవీ! అందాలవతీ! ఇప్పుడు యుద్ధం చేయు. నీ శ్రమ వృథా. నీవు స్త్రీలలో మూర్ఖురాలివి. ఇది స్త్రీలకు సరైన మార్గం కాదు.
నారీణాం లోచనే బాణా భ్రువావేవ శరాసనమ్ । హావభావాస్తు శస్త్రాణి పుమాఁల్లక్ష్యం విచక్షణః
స్త్రీలకు కళ్లే బాణాలు, కనుబొమ్మలే విల్లు, హావభావాలే ఆయుధాలు. తెలివైన పురుషుడే వారి లక్ష్యం.
సన్నాహశ్చాంగరాగోఽత్ర రథశ్చాపి మనోరథః । మన్దప్రజల్పితం భేరీశబ్దో నాన్యః కదాచన
వారు వేసుకునే అంగరాగమే కవచం, ఊహలే రథం, మృదువైన మాటలే బేరీ శబ్దం; ఇంకేం లేదు.
అన్యాస్త్రధారణం స్త్రీణాం స్త్రీణాం విడంబనమసంశయమ్ । లజ్జైవ భూషణం కాంతే న చ ధార్ష్ట్యం కదాచన
స్త్రీలు ఇతర ఆయుధాలు ధరించడం ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ హాస్యాస్పదమే. స్త్రీలకు లజ్జే అలంకారం, ధైర్యం కాదు, అందాలవతీ!
యుధ్యమానా వరా నారీ కర్కశేవాభిదృశ్యతే । స్తనౌ సంగోపనీయౌ వా ధనుషః కర్షణే కథమ్
యుద్ధం చేసే స్త్రీ కఠినంగా కనిపిస్తుంది, ఆకర్షణీయంగా కాదు. ఆమె ఎలా తన వక్షోజాలను కప్పి పెట్టుకొని విల్లు ఎక్కించగలదు?
క్వ మన్దగమనం కుత్ర గదామాదాయ ధావనమ్ । బుద్ధిదా కాలికా తేఽత్ర చాముండా పరనాయికా
మెల్లగా నడవడం ఒకటి, గదా పట్టుకుని పరుగెత్తడం మరొకటి. ఇక్కడ నీకు బుద్ధి ఇచ్చేది కాలికా, నీ నాయకురాలు చాముండా.
చండికామన్త్రమధ్యస్థా లాలనేఽసుస్వరా శివా । వాహనం మృగరాడాస్తే సర్వసత్త్వభయంకరః
నీవు చండికా మంత్రాల మధ్య నివసించే శాంత స్వరముతో శుభమయురాలివి. నీ వాహనం సింహరాజు, అన్ని జీవులకు భయంకరుడు.
వీణానాదం పరిత్యజ్య ఘంటానాదం కరోషి యత్ । రూపయౌవనయోః సర్వం విరోధి వరవర్ణిని
వీణా నాదాన్ని వదిలిపెట్టి గంటల శబ్దం చేస్తావు. ఇది నీ అందానికి, యవ్వనానికి విరుద్ధంగా ఉంది, మహారూపవతీ!
యది తే సంగరేచ్ఛాఽస్తి కురూపా భవ భామిని । లమ్బోష్ఠీ కునఖీ క్రూరా ధ్వాంక్షవర్ణా విలోచనా
నీవు నిజంగా యుద్ధం చేయాలనుకుంటే, అందమైనవాడివి కాకుండా醜ంగా మారు; పెదాలు వేలాడేలా, నఖాలు వంకరగా, కళ్లలో క్రూరత, రంగు గద్దలా ఉండాలి.
లమ్బపాదా కుదన్తీ చ మార్జారనయనాకృతిః । ఈదృశం రూపమాస్థాయ తిష్ఠ యుద్ధే స్థిరా భవ
పాదాలు వేలాడేలా, వంకర దంతాలు, పిల్లి కన్నుల రూపంతో నీవు యుద్ధంలో నిలబడిపో.
కర్కశం వచనం బ్రూహి తతో యుద్ధం కరోమ్యహమ్ । ఈదృశీం సుదతీం దృష్ట్వా న మే పాణిః ప్రసీదతి
కఠినంగా మాటలు చెప్పు, అప్పుడు నేనూ యుద్ధం చేస్తాను. నీ అందమైన పళ్లను చూస్తే నా చేతికి ధైర్యం రావడం లేదు.
హన్తుం త్వాం మృగశావాక్షి కామకాంతోపమే మృధే । వ్యాస ఉవాచ। ఇతి బ్రువాణం కామార్తం వీక్ష్య తం జగదమ్బికా
మృగశావాక్షి! మన్మథుని కంటే అందంగా ఉన్న నిన్ను యుద్ధంలో ఎలా చంపగలను? వ్యాసుడు ఇలా అన్నాడు: అతడు కామంతో మాట్లాడుతుండగా జగదంబికా అతన్ని చూచి—
స్మితపూర్వమిదం వాక్యమువాచ భరతోత్తమ । దేవ్యువాచ। కిం విషీదసి మన్దాత్మన్కామబాణవిమోహితః
ముందుగా చిరునవ్వుతో ఇలా పలికింది, ఓ భరతశ్రేష్ఠా! దేవి ఇలా అన్నది: "ఏమిటి మూర్ఖుడా, కామబాణాల మాయలో పడి నిరాశపడుతున్నావు?"
ప్రేక్షికాఽహం స్థితా మూఢ కురు కాలికయా మృధమ్ । చాముణ్డయా వా కుర్వేతే తవ యోగ్యే రణాంగణే
నేను ఇక్కడ కేవలం వీక్షకురాలిగా ఉన్నాను, మూర్ఖుడా! నీవు కలికతో కానీ, చాముండతో కానీ యుద్ధం చేయు, యుద్ధరంగంలో నీకు ఎవరు సరిపోతారో వారితో పోరాడు.
ప్రహరస్వ యథాకామం నాహం త్వాం యోద్ధుముత్సహే । ఇత్యుక్త్వా కాలికాం ప్రాహ దేవీ మధురయా గిరా
నీవు ఇష్టమైనట్టు యుద్ధం చేయు, నేను నిన్ను యుద్ధానికి సిద్ధంగా లేను. ఇలా చెప్పి, దేవి మధురంగా కలికను ఉద్దేశించి ఇలా పలికింది: