మరణం త్వనివార్యం వై ప్రాణినాం కాలకల్పితమ్ । తద్భయం జన్మనోపాత్తం త్యజేత్కో దుర్లభం యశః
ప్రతి జీవికి మరణం తప్పనిసరి, అది కాలచిత్తం; జన్మతో వచ్చిన భయానికి ఎవరు అరుదైన కీర్తిని వదిలేస్తారు?
నిశుమ్భాహం గమిష్యామి రథారూఢో రణాజిరే । హత్వా తామాగమిష్యామి నాగమిష్యామి చాన్యథా
నేను నిశుంభుడు, రథంపై యుద్ధభూమికి వెళ్తాను; ఆమెను చంపి తిరిగి వస్తాను, లేకపోతే తిరిగి రాను.
త్వం తు సేనాయుతో వీర పార్ష్ణిగ్రాహో భవస్వ మే । తరసా తాం శరైస్తీక్ష్ణైర్నారీం నయ యమాలయే
నీవు, వీరుడా! సైన్యంతో నా వెనుక ఉండి, ఆ స్త్రీని పదునైన బాణాలతో త్వరగా యమలోకానికి పంపు.
నిశుమ్భ ఉవాచ అహమద్య హనిష్యామి గత్వా దుష్టాఞ్చ కాలికామ్ । ఆగమిష్యామ్యహం శీఘ్రం గృహీత్వా తామథామ్బికామ్
నిశుంభుడు అన్నాడు: నేను ఈరోజే వెళ్లి దుష్టురాలైన కాలికను చంపుతాను; అంబికను పట్టుకుని త్వరగా తిరిగి వస్తాను.
మా చిన్తాం కురు రాజేన్ద్ర వరాకాయాస్తు కారణే । క్వైషా బాలా క్వ మే బాహువీర్యం విశ్వవశఙ్కరమ్
ఆ పాపి స్త్రీ గురించి చింతించవద్దు, రాజేంద్రా! ఆమె చిన్నదానికే, నా బాహుబలానికి సమానమా?
త్యక్త్వాఽఽర్తిం విపులాం భ్రాతర్భుంక్ష భోగాననుత్తమాన్ । ఆనయిష్యామ్యహం కామం మానినీం మానసంయుతామ్
నీవు పెద్ద బాధను వదిలేసి, అన్నా! ఉత్తమమైన ఆనందాలను అనుభవించు; నేను నీకు కావలసిన ఆ గర్విష్ఠురాలిని తీసుకొస్తాను.
మయి తిష్ఠతి తే రాజన్న యుక్తం గమనం రణే । గత్వాహమానయిష్యామి తవార్థే వై జయశ్రియమ్
ఓ రాజా! నేను ఇక్కడ ఉన్నప్పుడు నువ్వు యుద్ధానికి పోవడం సమంజసం కాదు. నేను వెళ్ళి నీకోసం విజయశ్రీని తీసుకొస్తాను.
వ్యాస ఉవాచ ఇత్యుక్త్వా భ్రాతరం జ్యేష్ఠం కనీయాన్బలగర్వితః । రథమాస్థాయ విపులం సన్నద్ధః స్వబలావృతః
వ్యాసుడు ఇలా అన్నాడు: తమ్ముడు తన పెద్ద అన్నతో ఇలా చెప్పి, తన బలంపై గర్వంతో, గొప్ప రథంపై కూర్చొని, యుద్ధానికి సిద్ధమై, తన సైన్యంతో కలిసి బయలుదేరాడు.
జగామ తరసా తూర్ణం సఙ్గరే కృతమఙ్గలః । సంస్తుతో బన్దిసూతైశ్చ సాయుధః సపరిష్కరః
అతడు శుభకార్యాలు చేసి, బందిపాటలు, రథసారథులు పొగిడుతూ, ఆయుధాలతో, అవసరమైన సామగ్రితో, వేగంగా యుద్ధభూమికి చేరాడు.
యుద్ధాత్ప్రత్యాగతానాం రక్షసాం శుమ్భాయ వార్తావర్ణనమ్ వ్యాస ఉవాచ నిశుమ్భో నిశ్చయం కృత్వా మరణాయ జయాయ వా । సోద్యమః సబలః శూరో రణే దేవీముపాయయౌ
వ్యాసుడు ఇలా అన్నాడు: నిశుంబుడు, మరణమా విజయమా అన్న నిర్ణయంతో, ధైర్యంగా తన సైన్యంతో కలిసి, యుద్ధానికి సిద్ధమై దేవిని ఎదుర్కొనడానికి బయలుదేరాడు.
తమాజగామ శుమ్భోఽపి స్వబలేన సమావృతః । ప్రేక్షకోఽభూద్రణే రాజా సంగ్రామరసపణ్డితః
అప్పుడే శుంభుడూ తన సైన్యంతో అక్కడికి వచ్చాడు. యుద్ధంలో నిపుణుడైన రాజు, ఆ పోరును చూస్తూ ఉన్నాడు.
గగనే సంస్థితా దేవాస్తదాభ్రపటలావృతాః । దిదృక్షవస్తు సంగ్రామే సేన్ద్రా యక్షగణాస్తథా
ఆ సమయంలో దేవతలు, మేఘాలతో కమ్మబడిన ఆకాశంలో నిలబడి, ఇంద్రుడు, యక్షగణాలతో కలిసి, ఆ యుద్ధాన్ని చూడాలని ఆశించారు.
నిశుమ్భోఽథ రణే గత్వా ధనురాదాయ శార్ఙ్గకమ్ । చకార శరవృష్టిం స భీషయఞ్జగదమ్బికామ్
తర్వాత నిశుంబుడు యుద్ధానికి వచ్చి, తన గొప్ప విల్లు తీసుకుని, బాణాల వర్షాన్ని కురిపిస్తూ జగదంబికను భయపెట్టాడు.
ముఞ్చన్తం శరజాలాని నిశుమ్భం చణ్డికా రణే । వీక్ష్యాదాయ ధనుః శ్రేష్ఠం జహాస సుస్వరం ముహుః
నిశుంబుడు యుద్ధంలో బాణాల వర్షాన్ని వదులుతున్నదాన్ని చూసి, చండికా తన శ్రేష్ఠమైన విల్లు తీసుకుని, మళ్లీ మళ్లీ మధురంగా నవ్వింది.
ఉవాచ కాలికాం దేవీ పశ్య మూర్ఖత్వమేతయోః । మరణాయాగతౌ కాలి మత్సమీపమిహాధునా
దేవి కాలికి ఇలా చెప్పింది: కాలీ! వీరిద్దరి మూర్ఖత్వాన్ని చూడు. ఇవాళ మరణం కోసం నా దగ్గరకు వచ్చారు.
దృష్ట్వా దైత్యవధం ఘోరం రక్తబీజాత్యయం తథా । జయాశాం కురుతస్త్వేతౌ మోహితౌ మమ మాయయా
దెయ్యాల ఘోరమైన సంహారం, రక్తబీజుని నాశనం చూసిన వీరిద్దరూ, ఇంకా విజయ ఆశతో, నా మాయ వల్ల మోసపోయారు.
ఆశా బలవతీ హ్యేషా న జహాతి నరం క్వచిత్ । భగ్నం హృతబలం నష్టం గతపక్షం విచేతనమ్
ఆశ ఎంత బలమైనదో, అది ఎప్పుడూ మనిషిని వదలదు. ఎంత బలహీనుడైనా, ఓడిపోయినా, సహాయులు లేకపోయినా, స్మృతి కోల్పోయినా ఆశ వదలదు.
ఆశాపాశనిబద్ధౌ ద్వౌ యుద్ధాయ సముపాగతౌ । నిహన్తవ్యౌ మయా కాలి రణే శుమ్భనిశుమ్భకౌ
ఆశ అనే బంధంతో వీరిద్దరూ యుద్ధానికి వచ్చారు. కాలీ! ఈ యుద్ధంలో శుంభుడు, నిశుంభుడు నా చేతిలో నశించాల్సినవారు.
ఆసన్నమరణావేతౌ సమ్ప్రాప్తౌ దైవమోహితౌ । పశ్యతాం సర్వదేవానాం హనిష్యామ్యహమద్య తౌ
ఇప్పుడు వీరిద్దరూ మరణానికి దగ్గరగా, విధి మాయలో పడి, ఇక్కడికి వచ్చారు. ఈ రోజు, అన్ని దేవతలు చూస్తుండగా, నేను వారిని సంహరిస్తాను.
వ్యాస ఉవాచ ఇత్యుక్త్వా కాలికాం చణ్డీ కర్ణాకృష్టశరోత్కరైః । ఛాదయామాస తరసా నిశుమ్భం పురతః స్థితమ్
వ్యాసుడు ఇలా అన్నాడు: చండికా కాలికి ఇలా చెప్పి, చెవి వరకు బాణాలు లాగి, తన ముందున్న నిశుంబుడిని వేగంగా బాణాలతో కప్పేసింది.
దానవోఽపి శరాంస్తస్యాశ్చిచ్ఛేద నిశితైః శరైః । తయోః పరస్పరం యుద్ధం బభూవాతిభయానకమ్
ఆ దానవుడు కూడా తన పదునైన బాణాలతో ఆమె బాణాలను తెంచాడు. వారిద్దరి మధ్య భయంకరమైన యుద్ధం జరిగింది.
కేసరీ కేశజాలాని ధున్వానః సైన్యసాగరమ్ । గాహయామాస బలవాన్సరసీం వారణో యథా
సింహం తన జుట్టును ఊపుతూ, ఆ సైన్య సముద్రంలోకి దూకి, బలమైన ఏనుగు సరస్సులోకి దిగినట్టు వారిని ముంచింది.
నఖైర్దన్తప్రహారైస్తు దానవాన్పురతః స్థితాన్ । చఖాద చ విశీర్ణాఙ్గాన్ గజానివ మదోత్కటాన్
తన నఖాలు, పళ్లతో దెయ్యాలను చీల్చి, ముందున్న వారిని ముక్కలు చేసి, పిచ్చి ఏనుగు లాగా వారి శరీరాలను తినేసింది.
ఏవం విమథ్యమానే తు సైన్యే కేసరిణా తదా । అభ్యధావన్నిశుమ్భోఽథ వికృష్టవరకార్ముకః
అలా సింహం సైన్యాన్ని నాశనం చేస్తుండగా, నిశుంబుడు తన గొప్ప విల్లు లాగి, ముందుకు దూసుకొచ్చాడు.
అన్యేఽపి క్రుద్ధా దైత్యేన్ద్రా దేవీం హన్తుముపాయయుః । సన్దష్టదన్తరసనా రక్తనేత్రా హ్యనేకశః
మరిన్ని కోపంతో ఉన్న దైత్యాధిపతులు కూడా, పళ్లను గట్టిగా కరచి, కళ్లలో రక్తం నిండినట్లు తిరిగి తిరిగి దేవిని చంపేందుకు వచ్చారు.
తత్రాజగామ తరసా శుమ్భః సైన్యసమావృతః । నిహత్య కాలికాం కోపాద్గ్రహీతుం జగదమ్బికామ్
ఆ సమయంలో శుంభుడు తన సైన్యంతో వేగంగా వచ్చి, కోపంతో కాలికను చంపి, జగదంబను పట్టుకోవాలని యత్నించాడు.
తత్రాగత్య దదర్శాజావమ్బికాఞ్చ పురఃస్థితామ్ । రౌద్రరసయుతాం కాన్తాం శృఙ్గారరససంయుతామ్
అక్కడికి వచ్చి, అంబికను తన ముందర నిలబడి ఉన్నదిగా చూశాడు. ఆమె ముఖంలో ఉగ్రత కనిపించినా, అందంలో అపూర్వంగా, ప్రేమతో కూడిన కోపాన్ని కలిగి ఉంది.
తాం వీక్ష్య విపులాపాఙ్గీం త్రైలోక్యవరసున్దరీమ్ । సురక్తనయనాం రమ్యాం క్రోధరక్తేక్షణాం తథా
ఆమెను చూచి, విశాలమైన కళ్లతో, మూడు లోకాలలో అందమైనదిగా, ఆకర్షణీయమైన రూపంతో, కోపంతో ఎర్రగా మారిన కళ్లతో ఉన్నదిగా చూశాడు.
వివాహేచ్ఛాం పరిత్యజ్య జయాశాం దూరతస్తథా । మరణే నిశ్చయం కృత్వా తస్థావాహితకార్ముకః
పెళ్లి ఆశను, విజయ ఆశను వదిలిపెట్టి, మరణాన్ని నిర్ణయించుకొని, తన విల్లు సిద్ధంగా పట్టుకొని నిలబడ్డాడు.
తం తథా దానవం దేవీ స్మితపూర్వమిదం వచః । బభాషే శృణ్వతాం తేషాం దైత్యానాం రణమస్తకే
అప్పుడు దేవి చిరునవ్వుతో ఆ దానవునికి, యుద్ధభూమిలో ఉన్న దైత్యులు వినేలా ఇలా చెప్పింది: