ఏకాపి దుఃసహా దేవీ కిం పునస్తాభిరన్వితా । సింహోఽపి హన్తి సంగ్రామే రాక్షసానమితప్రభః
ఒక దేవతే తట్టుకోలేనిది, మరి ఇలాంటి అనేక దేవతలు కలిసినప్పుడు ఎలా ఉంటుంది? అపార తేజస్సుతో ఉన్న సింహం కూడా యుద్ధంలో రాక్షసులను సంహరిస్తోంది.
అతో విచార్య సచివైర్యద్యుక్తం తద్విధీయతామ్ । న వైరమనయా యుక్తం సన్ధిరేవ సుఖప్రదః
కావున, మంత్రులతో బాగా ఆలోచించి, ఏది శ్రేయస్కరో అది చేయాలి; ఆమెతో శత్రుత్వం మంచిది కాదు — స్నేహమే సుఖాన్ని ఇస్తుంది.
ఆశ్చర్యమేతదఖిలం యన్నారీ హన్తి రాక్షసాన్ । రక్తబీజోఽపి నిహతః పీతం తస్యాపి శోణితమ్
ఒక స్త్రీ రాక్షసులను సంహరిస్తున్నదీ, రక్తబీజుడిని చంపి అతని రక్తాన్ని తాగినదీ నిజంగా ఆశ్చర్యకరం.
అన్యే నిపాతితా దైత్యాః సంగ్రామేఽమ్బికయా నృప । చాముణ్డయా చ మాంసం వై భక్షితం సకలం రణే
రాజా! అంబికా యుద్ధంలో మరికొంతమంది దానవులను సంహరించింది; చాముండ దేవి యుద్ధభూమిలో వారి మాంసాన్ని మొత్తం భక్షించింది.
వరం పాతాలగమనం తస్యాః సేవాథవా వరా । న తు యుద్ధం మహారాజ కార్యమమ్బికయా సహ
ఆమె సేవ చేయడం గానీ, పాతాళానికి పోవడం గానీ మంచిది, రాజా! కానీ అంబికాతో యుద్ధం చేయడం కాదు.
న నారీ ప్రాకృతా హ్యేషా దేవకార్యార్థసాధినీ । మాయేయం ప్రబలా దేవీ క్షపయన్తీయముత్థితా
ఈమె సాధారణ స్త్రీ కాదు; దేవతల కార్యాన్ని నెరవేర్చే శక్తి. ఈ మాయా స్వరూపిణి దేవి ఇక్కడ ప్రబలంగా ఉద్భవించి, ప్రతిదానిని నాశనం చేస్తోంది.
వ్యాస ఉవాచ ఇతి తేషాం వచస్తథ్యం శ్రుత్వా కాలవిమోహితః । ముమూర్షుః ప్రత్యువాచేదం శుమ్భః ప్రస్ఫురితాధరః
వ్యాసుడు చెప్పాడు: వీరి మాటలు నిజమని విని, కాలమోసంతో మత్తులో ఉన్న శుంభుడు, మరణాన్ని కోరుతూ, పెదవులు కంపిస్తూ ఇలా అన్నాడు.
శుమ్భ ఉవాచ యూయం గచ్ఛత పాతాలం శరణం వా భయాతురాః । హనిష్యామ్యహమద్యైవ తాఞ్చ తాశ్చ సముద్యతః
శుంభుడు అన్నాడు: మీరు భయంతో పాతాళానికి పోవచ్చు, లేదా ఎక్కడైనా ఆశ్రయం పొందండి; కానీ నేను సిద్ధంగా ఉన్నాను, ఈరోజే వారిని, ఆ దేవతలను చంపుతాను.
జిత్వా సర్వాన్సురానాజౌ కృత్వా రాజ్యం సుపుష్కలమ్ । కథం నారీభయోద్విగ్నః పాతాలం ప్రవిశామ్యహమ్
యుద్ధంలో అందరు దేవతలను జయించి, గొప్ప రాజ్యాన్ని స్థాపించాను; ఇప్పుడు ఒక స్త్రీ భయంతో పాతాళానికి వెళ్ళాలా?
నిహత్య పార్షదాన్సర్వాన్ రక్తబీజముఖాన్ రణే । ప్రాణత్రాణాయ గచ్ఛామి హిత్వా కిం విపులం యశః
రక్తబీజుడు మొదలైన సహాయకులను యుద్ధంలో చంపిన తర్వాత, కేవలం ప్రాణాల కోసం గొప్ప కీర్తిని వదిలేయాలా?
మరణం త్వనివార్యం వై ప్రాణినాం కాలకల్పితమ్ । తద్భయం జన్మనోపాత్తం త్యజేత్కో దుర్లభం యశః
ప్రతి జీవికి మరణం తప్పనిసరి, అది కాలచిత్తం; జన్మతో వచ్చిన భయానికి ఎవరు అరుదైన కీర్తిని వదిలేస్తారు?
నిశుమ్భాహం గమిష్యామి రథారూఢో రణాజిరే । హత్వా తామాగమిష్యామి నాగమిష్యామి చాన్యథా
నేను నిశుంభుడు, రథంపై యుద్ధభూమికి వెళ్తాను; ఆమెను చంపి తిరిగి వస్తాను, లేకపోతే తిరిగి రాను.
త్వం తు సేనాయుతో వీర పార్ష్ణిగ్రాహో భవస్వ మే । తరసా తాం శరైస్తీక్ష్ణైర్నారీం నయ యమాలయే
నీవు, వీరుడా! సైన్యంతో నా వెనుక ఉండి, ఆ స్త్రీని పదునైన బాణాలతో త్వరగా యమలోకానికి పంపు.
నిశుమ్భ ఉవాచ అహమద్య హనిష్యామి గత్వా దుష్టాఞ్చ కాలికామ్ । ఆగమిష్యామ్యహం శీఘ్రం గృహీత్వా తామథామ్బికామ్
నిశుంభుడు అన్నాడు: నేను ఈరోజే వెళ్లి దుష్టురాలైన కాలికను చంపుతాను; అంబికను పట్టుకుని త్వరగా తిరిగి వస్తాను.
మా చిన్తాం కురు రాజేన్ద్ర వరాకాయాస్తు కారణే । క్వైషా బాలా క్వ మే బాహువీర్యం విశ్వవశఙ్కరమ్
ఆ పాపి స్త్రీ గురించి చింతించవద్దు, రాజేంద్రా! ఆమె చిన్నదానికే, నా బాహుబలానికి సమానమా?
త్యక్త్వాఽఽర్తిం విపులాం భ్రాతర్భుంక్ష భోగాననుత్తమాన్ । ఆనయిష్యామ్యహం కామం మానినీం మానసంయుతామ్
నీవు పెద్ద బాధను వదిలేసి, అన్నా! ఉత్తమమైన ఆనందాలను అనుభవించు; నేను నీకు కావలసిన ఆ గర్విష్ఠురాలిని తీసుకొస్తాను.
మయి తిష్ఠతి తే రాజన్న యుక్తం గమనం రణే । గత్వాహమానయిష్యామి తవార్థే వై జయశ్రియమ్
ఓ రాజా! నేను ఇక్కడ ఉన్నప్పుడు నువ్వు యుద్ధానికి పోవడం సమంజసం కాదు. నేను వెళ్ళి నీకోసం విజయశ్రీని తీసుకొస్తాను.
వ్యాస ఉవాచ ఇత్యుక్త్వా భ్రాతరం జ్యేష్ఠం కనీయాన్బలగర్వితః । రథమాస్థాయ విపులం సన్నద్ధః స్వబలావృతః
వ్యాసుడు ఇలా అన్నాడు: తమ్ముడు తన పెద్ద అన్నతో ఇలా చెప్పి, తన బలంపై గర్వంతో, గొప్ప రథంపై కూర్చొని, యుద్ధానికి సిద్ధమై, తన సైన్యంతో కలిసి బయలుదేరాడు.
జగామ తరసా తూర్ణం సఙ్గరే కృతమఙ్గలః । సంస్తుతో బన్దిసూతైశ్చ సాయుధః సపరిష్కరః
అతడు శుభకార్యాలు చేసి, బందిపాటలు, రథసారథులు పొగిడుతూ, ఆయుధాలతో, అవసరమైన సామగ్రితో, వేగంగా యుద్ధభూమికి చేరాడు.
యుద్ధాత్ప్రత్యాగతానాం రక్షసాం శుమ్భాయ వార్తావర్ణనమ్ వ్యాస ఉవాచ నిశుమ్భో నిశ్చయం కృత్వా మరణాయ జయాయ వా । సోద్యమః సబలః శూరో రణే దేవీముపాయయౌ
వ్యాసుడు ఇలా అన్నాడు: నిశుంబుడు, మరణమా విజయమా అన్న నిర్ణయంతో, ధైర్యంగా తన సైన్యంతో కలిసి, యుద్ధానికి సిద్ధమై దేవిని ఎదుర్కొనడానికి బయలుదేరాడు.
తమాజగామ శుమ్భోఽపి స్వబలేన సమావృతః । ప్రేక్షకోఽభూద్రణే రాజా సంగ్రామరసపణ్డితః
అప్పుడే శుంభుడూ తన సైన్యంతో అక్కడికి వచ్చాడు. యుద్ధంలో నిపుణుడైన రాజు, ఆ పోరును చూస్తూ ఉన్నాడు.
గగనే సంస్థితా దేవాస్తదాభ్రపటలావృతాః । దిదృక్షవస్తు సంగ్రామే సేన్ద్రా యక్షగణాస్తథా
ఆ సమయంలో దేవతలు, మేఘాలతో కమ్మబడిన ఆకాశంలో నిలబడి, ఇంద్రుడు, యక్షగణాలతో కలిసి, ఆ యుద్ధాన్ని చూడాలని ఆశించారు.
నిశుమ్భోఽథ రణే గత్వా ధనురాదాయ శార్ఙ్గకమ్ । చకార శరవృష్టిం స భీషయఞ్జగదమ్బికామ్
తర్వాత నిశుంబుడు యుద్ధానికి వచ్చి, తన గొప్ప విల్లు తీసుకుని, బాణాల వర్షాన్ని కురిపిస్తూ జగదంబికను భయపెట్టాడు.
ముఞ్చన్తం శరజాలాని నిశుమ్భం చణ్డికా రణే । వీక్ష్యాదాయ ధనుః శ్రేష్ఠం జహాస సుస్వరం ముహుః
నిశుంబుడు యుద్ధంలో బాణాల వర్షాన్ని వదులుతున్నదాన్ని చూసి, చండికా తన శ్రేష్ఠమైన విల్లు తీసుకుని, మళ్లీ మళ్లీ మధురంగా నవ్వింది.
ఉవాచ కాలికాం దేవీ పశ్య మూర్ఖత్వమేతయోః । మరణాయాగతౌ కాలి మత్సమీపమిహాధునా
దేవి కాలికి ఇలా చెప్పింది: కాలీ! వీరిద్దరి మూర్ఖత్వాన్ని చూడు. ఇవాళ మరణం కోసం నా దగ్గరకు వచ్చారు.
దృష్ట్వా దైత్యవధం ఘోరం రక్తబీజాత్యయం తథా । జయాశాం కురుతస్త్వేతౌ మోహితౌ మమ మాయయా
దెయ్యాల ఘోరమైన సంహారం, రక్తబీజుని నాశనం చూసిన వీరిద్దరూ, ఇంకా విజయ ఆశతో, నా మాయ వల్ల మోసపోయారు.
ఆశా బలవతీ హ్యేషా న జహాతి నరం క్వచిత్ । భగ్నం హృతబలం నష్టం గతపక్షం విచేతనమ్
ఆశ ఎంత బలమైనదో, అది ఎప్పుడూ మనిషిని వదలదు. ఎంత బలహీనుడైనా, ఓడిపోయినా, సహాయులు లేకపోయినా, స్మృతి కోల్పోయినా ఆశ వదలదు.
ఆశాపాశనిబద్ధౌ ద్వౌ యుద్ధాయ సముపాగతౌ । నిహన్తవ్యౌ మయా కాలి రణే శుమ్భనిశుమ్భకౌ
ఆశ అనే బంధంతో వీరిద్దరూ యుద్ధానికి వచ్చారు. కాలీ! ఈ యుద్ధంలో శుంభుడు, నిశుంభుడు నా చేతిలో నశించాల్సినవారు.
ఆసన్నమరణావేతౌ సమ్ప్రాప్తౌ దైవమోహితౌ । పశ్యతాం సర్వదేవానాం హనిష్యామ్యహమద్య తౌ
ఇప్పుడు వీరిద్దరూ మరణానికి దగ్గరగా, విధి మాయలో పడి, ఇక్కడికి వచ్చారు. ఈ రోజు, అన్ని దేవతలు చూస్తుండగా, నేను వారిని సంహరిస్తాను.
వ్యాస ఉవాచ ఇత్యుక్త్వా కాలికాం చణ్డీ కర్ణాకృష్టశరోత్కరైః । ఛాదయామాస తరసా నిశుమ్భం పురతః స్థితమ్
వ్యాసుడు ఇలా అన్నాడు: చండికా కాలికి ఇలా చెప్పి, చెవి వరకు బాణాలు లాగి, తన ముందున్న నిశుంబుడిని వేగంగా బాణాలతో కప్పేసింది.