గణా ఊచుః బలఞ్చ పాతితం సర్వం నిహతో ధూమ్రలోచనః । కృతం కాలికయా కర్మ రణభూమావమానుషమ్
గణాలు చెప్పారు: "సర్వ సైన్యం నాశనం అయింది, ధూమ్రలోచన చనిపోయాడు; కాళి యుద్ధభూమిలో మానవులకు అందని కార్యాన్ని చేసింది."
శఙ్ఖనాదోఽమ్బికాయాస్తు గగనం వ్యాప్య రాజతే । హర్షదః సురసఙ్ఘానాం దానవానాఞ్చ శోకకృత్
అంబికా శంఖనాదం ఆకాశాన్ని నింపుతూ ప్రకాశిస్తోంది; అది దేవతలకు ఆనందాన్ని, దానవులకు దుఃఖాన్ని కలిగిస్తోంది.
యదా నిపాతితాః సర్వే తేన కేసరిణా విభో । రథా భగ్నా హయాశ్చైవ బాణపాతైర్వినాశితాః
అందరూ ఆ సింహం చేత పడిపోయినప్పుడు, ప్రభూ, రథాలు విరిగిపోయాయి, గుర్రాలు బాణాలతో నాశనం అయ్యాయి.
గగనస్థాః సురాశ్చక్రుః పుష్పవృష్టిం ముదాన్వితాః । దృష్ట్వా భగ్నం బలం సర్వం పాతితం ధూమ్రలోచనమ్
దేవతలు ఆకాశంలో నిలబడి, మొత్తం సైన్యం ఓడిపోయి, ధూమ్రలోచన పడిపోయినదాన్ని చూసి ఆనందంతో పుష్పాలు కురిపించారు.
నిశ్చయస్తు కృతోఽస్మాభిర్జయో నైవ భవేదితి । విచారం కురు రాజేన్ద్ర మన్త్రిభిర్మన్త్రవిత్తమైః
మేము నిర్ణయించుకున్నాం: విజయం మనదికాదు. రాజేంద్రా, మంత్రజ్ఞులు, మంత్రులతో కలిసి ఆలోచించండి.
విస్మయోఽయం మహారాజ యదేకా జగదమ్బికా । భవద్భిః సహ యుద్ధాయ సంస్థితా సైన్యవర్జితా
మహారాజా, ఒక్క జగదంబికా మీతో సైన్యం లేకుండా యుద్ధానికి సిద్ధంగా నిలబడినదాన్ని చూసి ఆశ్చర్యంగా ఉంది.
నిర్భయైకాకినీ బాలా సింహారూఢా మదోత్కటా । చిత్రమేతన్మహారాజ భాసతేఽద్భుతమఞ్జసా
ఓ మహారాజా, ఒక చిన్నపిల్ల, భయమేమీ లేకుండా ఒంటరిగా సింహంపై కూర్చొని, గర్వంతో నిండిపోయి ఉంది. ఇది నిజంగా ఆశ్చర్యకరమైన దృశ్యం.
సన్ధిర్వా విగ్రహో వాద్య స్థానం నిర్యాణమేవ చ । మన్త్రయిత్వా మహారాజ కురు కార్యం యథారుచి
ఓ మహారాజా, కలిసిపోవడం, పోరాటం, చర్చ, అక్కడే ఉండడం లేదా వెళ్లిపోవడం — ఏది కావాలన్నా, ముందుగా ఆలోచించి, నీకు నచ్చినట్లు పని చేయు.
తత్సన్నిధౌ బలం నాస్తి తథాపి శత్రుతాపన । పార్ష్ణిగ్రాహా సురాః సర్వే భవిష్యన్తి కిలాపది
ఆమె సమక్షంలో శక్తి లేదు; అయినా, శత్రువులను బాధించే వాడా, కష్టంలో దేవతలు అందరూ కేవలం అనుచరులుగా మారిపోతారు.
సమయే తత్సమీపస్థౌ జ్ఞాతౌ చ హరిశఙ్కరౌ । లోకపాలాః సమీపేఽద్య వర్తన్తే గగనే స్థితాః
ఈ సమయంలో, హరి మరియు శంకరుడు ఆమె దగ్గర ఉన్నారని తెలిసింది; ఈ రోజు, లోకపాళులు ఆకాశంలో ఆమె సమీపంలో ఉన్నారు.
రక్షోగణాశ్చ గన్ధర్వాః కిన్నరా మానుషాస్తథా । తత్సహాయాశ్చ మన్తవ్యాః సమయే సురతాపన
రాక్షసులు, గంధర్వులు, కిన్నరులు, మనుషులు మరియు ఆమె సహాయకులు — ఈ సమయంలో వీరందరినీ పరిగణించాలి, దేవతలను బాధించే వాడా.
అస్మాకం మతిమానేన జ్ఞాయతే సర్వథేదృశమ్ । అమ్బికాయాః సహాయాశా తత్కార్యాశా న కాచన
మన అభిప్రాయం ప్రకారం, అన్ని విధాలుగా స్పష్టంగా ఉంది: అంబికాకు తన పని కోసం సహాయులు అవసరం లేదు.
ఏకా నాశయితుం శక్తా జగత్సర్వం చరాచరమ్ । కా కథా దానవానాం తు సర్వేషామితి నిశ్చయః
ఒక్కడే ఆమె చరాచర జగత్తును నాశనం చేయగలదు; మరి దానవుల గురించి చెప్పాల్సిన అవసరం ఏముంది? ఇది ఖచ్చితంగా నిజం.
ఇతి జ్ఞాత్వా మహాభాగ యథారుచి తథా కురు । హితం సత్యం మితం వాక్యం వక్తవ్యమనుయాయిభిః
ఇది తెలుసుకుని, ఓ మహాభాగ, నీకు నచ్చినట్లు చేయు; నీ అనుచరులు ఉపయోగకరమైన, సత్యమైన, మితమైన మాటలు మాట్లాడాలి.
వ్యాస ఉవాచ తచ్ఛ్రుత్వా వచనం తేషాం శుమ్భః పరబలార్దనః । కనీయాంసం సమానీయ పప్రచ్ఛ రహసి స్థితః
వ్యాసుడు చెప్పాడు: వారి మాటలు విని, శుంభుడు, శత్రు బలాన్ని నాశనం చేసే వాడు, తన చిన్నతనాన్ని పిలిపించి, ఒంటరిగా ఉండి అడిగాడు.
భ్రాతః కాలికయాద్యైవ నిహతో ధూమ్రలోచనః । బలఞ్చ శాతితం సర్వం గణా భగ్నాః సమాగతాః
బ్రతా, ఈ రోజు ధూమ్రలోచనుడు కాళిక చేత మృతుడయ్యాడు; మన బలగం మొత్తం నాశనం అయింది, గణాలు ఓడిపోయి తిరిగివచ్చాయి.
అమ్బికా శఙ్ఖనాదం వై కరోతి మదగర్వితా । జ్ఞానినాం చైవ దుర్జ్ఞేయా గతిః కాలస్య సర్వథా
అంబికా గర్వంతో తన శంఖాన్ని మోగిస్తోంది; కాలం గతి జ్ఞానులకు కూడా ఎప్పుడూ అర్థం కావడం కష్టం.
తృణం వజ్రాయతే నూనం వజ్రం చైవ తృణాయతే । బలవాన్బలహీనః స్యాద్దైవస్య గతిరీదృశీ
గడ్డి వజ్రంలా మారుతుంది, వజ్రం గడ్డిలా మారుతుంది; బలవంతుడు బలహీనుడవుతాడు — దైవ గతి ఇలాంటి దే.
పృచ్ఛామి త్వాం మహాభాగ కిం కర్తవ్యమితః పరమ్ । అభోగ్యా చామ్బికా నూనం కారణాదత్ర చాగతా
ఓ మహాభాగ, ఇకపై ఏమి చేయాలో నిన్ను అడుగుతున్నాను; అంబికా నిజంగా అనుభవించదగినది కాదు, ఆమె ఇక్కడ ఒక కారణంతో వచ్చింది.
యుక్తం పలాయనం వీర యుద్ధం వా వద సత్వరమ్ । లఘుం జ్యేష్ఠం విజానామి త్వామహం కార్యసఙ్కటే
వీరా, పారిపోవడం సరైందా, యుద్ధం చేయడం సరైందా, త్వరగా చెప్పు; కష్ట సమయంలో నువ్వే మేధావి అని నాకు తెలుసు.
నిశుమ్భ ఉవాచ న వా పలాయనం యుక్తం న దుర్గగ్రహణం తథా । యుద్ధమేవ పరం శ్రేయః సర్వథైవానయానఘ
నిశుంభుడు చెప్పాడు: పారిపోవడం సరైనది కాదు, కోటను ఆక్రమించడం కూడా కాదు; అన్ని విధాలా యుద్ధమే ఉత్తమ మార్గం, పాపరహితుడా.
ససైన్యోఽహం గమిష్యామి రణే తు ప్రవరాశ్రితః । హత్వా తామాగమిష్యామి తరసా త్వబలామిమామ్
నేను నా సైన్యంతో, శ్రేష్ఠ యోధులపై ఆధారపడి యుద్ధానికి వెళ్తాను; ఆమెను సంహరించి, త్వరగా తిరిగి వస్తాను, ఎందుకంటే ఆమె బలహీనురాలు.
అథవా బలవద్దైవాదన్యథా చేద్భవిష్యతి । మృతే మయి త్వయా కార్యం విమృశ్య చ పునః పునః
లేదంటే, దైవబలంతో వేరేలా జరిగితే, నేను మృతుడైతే, నువ్వు మళ్లీ మళ్లీ ఆలోచించి పని చేయాలి.
ఇతి తస్య వచః శ్రుత్వా శుమ్భః ప్రోవాచ చానుజమ్ । తిష్ఠ త్వం చణ్డముణ్డౌ ద్వౌ గచ్ఛేతాం బలసంయుతౌ
అతని మాటలు విని, శుంభుడు తన చిన్నతనానికి ఇలా అన్నాడు: నువ్వు ఇక్కడ ఉండు, చండ, ముండ ఇద్దరూ తమ బలగాలతో వెళ్లాలి.
శశకగ్రహణాయాత్ర న యుక్తం గజమోచనమ్ । చణ్డముణ్డౌ మహావీరౌ తాం హన్తుం సర్వథా క్షమౌ
ఇక్కడ కుందేళిని పట్టుకోవడానికి ఏనుగును వదలడం తగదు. చండుడు, ముండుడు ఇద్దరూ బలవంతులు; ఆమెను చంపడానికి పూర్తిగా సమర్థులే.
ఇత్యుక్త్వా భ్రాతరం శుమ్భః సమ్భాష్య చ మహాబలౌ । ఉవాచ వచనం రాజా చణ్డముణ్డౌ పురఃస్థితౌ
ఇలా చెప్పి, శుంభుడు తన అన్నను సంభాషించి, ముందున్న చండుడు, ముండుడు ఇద్దరు బలవంతులకు ఇలా చెప్పాడు.
గచ్ఛతం చణ్డముణ్డౌ ద్వౌ స్వసైన్యపరివారితౌ । హన్తుం తామబలాం శీఘ్రం నిర్లజ్జాం మదగర్వితామ్
చండుడు, ముండుడు, మీరు మీ సైన్యాలతో కలిసి వెళ్లి, ఆ బలమైన, నిర్లజ్జ, అహంకారముతో ఉన్న మహిళను త్వరగా సంహరించండి.
గృహీత్వాథ నిహత్యాజౌ కాలికాం పిఙ్గలోచనామ్ । ఆగమ్యతాం మహాభాగౌ కృత్వా కార్యం మహత్తరమ్
యుద్ధంలో పింగళ నేత్రాల కలిగిన కాలిని పట్టుకుని, చంపి, గొప్ప కార్యాన్ని పూర్తి చేసి తిరిగి రండి, మహాబాగ్యులు.
సా నాయాతి గృహీతాపి గర్వితా చామ్బికా యది । తదా బాణైర్మహాతీక్ష్ణైర్హన్తవ్యాహవమణ్డితా
ఆ అహంకారముతో ఉన్న అంబికా పట్టుకున్నా రాకపోతే, అప్పుడు ఆమెను పదునైన బాణాలతో సంహరించాలి.
చణ్డముణ్డవధేన దేవ్యాశ్చాముణ్డేతినామవర్ణనమ్ వ్యాస ఉవాచ ఇత్యాజ్ఞప్తౌ తదా వీరౌ చణ్డముణ్డౌ మహాబలౌ । జగ్మతుస్తరసైవాజౌ సైన్యేన మహతాన్వితౌ
వ్యాసుడు చెప్పాడు: ఆ ఆజ్ఞను అందుకున్న చండుడు, ముండుడు ఇద్దరూ బలవంతులు, పెద్ద సైన్యంతో కలిసి యుద్ధానికి త్వరగా బయలుదేరారు.