ఇన్ద్రాద్యా నిర్జితా యేన దేవా దైత్యాస్తథాపరే । తం కథం సమరే దేవి జేతుమిచ్ఛసి భామిని
ఇంద్రుడు మొదలుకుని ఇతర దేవతలు, దైత్యులు అందరినీ ఓడించిన వాడిని, ఓ దేవీ, నువ్వు యుద్ధంలో ఎలా జయించాలని కోరుకుంటున్నావు, ఓ సుందరివాడా?
త్రైలోక్యే తాదృశో నాస్తి యః శుమ్భం సమరే జయేత్ । కా త్వం కమలపత్రాక్షి తస్యాగ్రే యుధి సామ్ప్రతమ్
మూడు లోకాలలో శుంభుడిని యుద్ధంలో ఓడించగలవాడు ఎవ్వరూ లేరు. నువ్వెవరు, ఓ కమలదళ నేత్రవాడా, ఇప్పుడు అతని ఎదుట యుద్ధానికి నిలబడటానికి?
అవిచార్య న వక్తవ్యం వచనం చాపి సున్దరి । బలం స్వపరయోర్జ్ఞాత్వా వక్తవ్యం సమయోచితమ్
తగిన ఆలోచన లేకుండా ఇలాంటి మాటలు చెప్పకూడదు, ఓ సుందరివాడా. తన బలాన్ని, ఎదుటివారి బలాన్ని తెలుసుకుని, సందర్భానికి తగినట్టు మాట్లాడాలి.
త్రైలోక్యాధిపతిః శుమ్భస్తవ రూపేణ మోహితః । త్వాఞ్చ ప్రార్థయతే రాజా కురు తస్యేప్సితం ప్రియే
మూడు లోకాల అధిపతి అయిన శుంభుడు నీ అందాన్ని చూసి మోహించిపోయాడు. ఆ రాజు నిన్ను కోరుతున్నాడు, అతని కోరికను నెరవేర్చు, ఓ ప్రియమైనవాడా.
త్యక్త్వా మూర్ఖస్వభావం త్వం సమ్మాన్య వచనం మమ । భజ శుమ్భం నిశుమ్భం వా హితమేతద్ బ్రవీమి తే
మూర్ఖత్వాన్ని వదిలిపెట్టి, నా మాటను గౌరవంగా విను. శుంభుడిని లేదా నిశుంభుడిని అంగీకరించు — ఇది నీకు మేలు కోసం చెప్పుతున్నాను.
శృఙ్గారః సర్వథా సర్వైః ప్రాణిభిః పరయా ముదా । సేవనీయో బుద్ధిమద్భిర్నవానాముత్తమో యతః
ప్రేమను అన్ని జీవులు ఎంతో ఆనందంగా అనుభవించాలి. ఎందుకంటే, జ్ఞానులకైతే అది ఎప్పుడూ కొత్తదిగా, అత్యుత్తమంగా ఉంటుంది.
నాగమిష్యసి చేద్ బాలే సంక్రుద్ధః పృథివీపతిః । అన్యానాజ్ఞాకరాన్ప్రేష్య బలాన్నేష్యతి సామ్ప్రతమ్
నీవు రాకపోతే, బాలికా, భూమిని పాలించే రాజు కోపంతో ఉన్నాడు. అతని ఆజ్ఞకు లోబడే వారిని పంపించి, బలవంతంగా నిన్ను తీసుకురమ్మని చెప్పిస్తాడు.
కేశేష్వాకృష్య తే నూనం దానవా బలదర్పితాః । త్వాం నయిష్యన్తి వామోరు తరసా శుమ్భసన్తిధౌ
శక్తిలో మదమెరిగిన దానవులు నిన్ను జుట్టు పట్టుకుని లాగి, వామోరు, వేగంగా శుంభుని ఎదుటికి తీసుకెళ్తారు.
స్వలజ్జాం రక్ష తన్వఙ్గి సాహసం సర్వథా త్యజ । మానితా గచ్ఛ తత్పార్శ్వే మానపాత్రం యతోఽసి వై
నీవు నీ లజ్జను కాపాడుకో, సన్నని శరీరముతో ఉన్నవాడివి. ధైర్యాన్ని వదిలిపెట్టు. గౌరవంతో అతని వద్దకు వెళ్ళు, ఎందుకంటే నీవు గౌరవానికి అర్హురాలు.
క్వ యుద్ధం నిశితైర్బాణైః క్వ సుఖం రతిసఙ్గజమ్ । సారాసారం పరిచ్ఛేద్య కురు మే వచనం పటు
పదునైన బాణాలతో యుద్ధం చేయడంలో ఏమి లాభం? కలయికతో కలిగే ఆనందం ఎంత గొప్పది! ఏది మేలైనదో, ఏది కాదు అనే విషయాన్ని బాగా తెలుసుకో. నా మాట విను.
భజ శుమ్భం నిశుమ్భం వా లబ్ధాసి పరమం సుఖమ్ । దేవ్యువాచ సత్యం దూత మహాభాగ ప్రవక్తుం నిపుణో హ్యసి
శుంభుడిని లేదా నిశుంభుడిని ఎంచుకో, అప్పుడు పరమానందాన్ని పొందుతావు. దేవి చెప్పింది: నిజమే, దూతా, నీవు మాటల్లో నైపుణ్యం కలవాడవు.
నిశుమ్భశుమ్భౌ జానామి బలవన్తావితి ధ్రువమ్ । ప్రతిజ్ఞా మే కృతా బాల్యాదన్యథా సా కథం భవేత్
నిశుంభుడు, శుంభుడు ఇద్దరూ బలవంతులే అని నాకు తెలుసు. కానీ చిన్నప్పుడే నేను ఒక ప్రతిజ్ఞ చేసుకున్నాను. అది ఎలా మారుతుంది?
తస్మాద్ బ్రూహి నిశుమ్భఞ్చ శుమ్భం వా బలవత్తరమ్ । వినా యుద్ధం న మే భర్తా భవితా కోఽపి సౌష్ఠవాత్
అందుకే, నిశుంభుడా శుంభుడా ఎవరు బలవంతుడో చెప్పు. యుద్ధం లేకుండా నా భర్త ఎవ్వరూ కాలేరు, ఇది నా సంకల్పం వల్లే.
జిత్వా మాం తరసా కామం కరం గృహ్ణాతు సామ్ప్రతమ్ । యుద్ధేచ్ఛయా సమాయాతాం విద్ధి మామబలాం నృప
వాడు నన్ను బలవంతంగా జయించి నా చేయి పట్టుకోవాలి. రాజా, నేను యుద్ధానికి ఇక్కడికి వచ్చాను, బలహీనురాలిని కాదు అని తెలుసుకో.
యుద్ధం దేహి సమర్థోఽసి వీరధర్మం సమాచర । బిభేషి మమ శూలాచ్చేత్పాతాలం గచ్ఛ మా చిరమ్
నీవు శక్తివంతుడవైతే, నాతో యుద్ధం చేయి, వీరుడిగా నీ కర్తవ్యాన్ని నెరవేర్చు. నా శూలాన్ని భయపడితే, ఆలస్యం చేయకుండా పాతాళానికి వెళ్ళిపో.
త్రిదివం చ ధరాం త్యక్త్వా జీవితేచ్ఛా యదస్తి తే । ఇతి దూత వదాశు త్వం గత్వా స్వపతిమాదరాత్
నీకు ప్రాణం కావాలంటే, స్వర్గాన్ని, భూమిని వదిలిపెట్టు. దూతా, వెంటనే వెళ్ళి నీ యజమానికి గౌరవంతో చెప్పు.
స విచార్య యథాయుక్తం కరిష్యతి మహాబలః । సంసారే దూతధర్మోఽయం యత్సత్యం భాషణం కిల
అతడు మహాబలశాలి. యోగ్యతను బట్టి ఆలోచించి, తగినట్లు చేస్తాడు. ఈ లోకంలో దూతకు నిజం చెప్పడమే ధర్మం.
శత్రౌ పత్యౌ చ ధర్మజ్ఞ తథా త్వం కురు మా చిరమ్ । వ్యాస ఉవాచ అథ తద్వచనం శ్రుత్వా నీతిమద్బలసంయుతమ్
శత్రువుని, భర్తను గురించి ధర్మాన్ని తెలిసినవాడవు. కాబట్టి ఆలస్యం చేయకుండా నీవు కూడా అలాగే చేయు. వ్యాసుడు చెప్పాడు: అప్పుడు ఆ మాటలు వినినవాడు, నీతితో, బలంతో కూడినవిగా భావించాడు.
హేతుయుక్తం ప్రగల్పఞ్చ విస్మితః ప్రయయౌ తదా । గత్వా దైత్యపతిం దూతో విచార్య చ పునః పునః
కారణంతో కూడిన, ధైర్యంగా చెప్పిన ఆ మాటలు విని, ఆశ్చర్యపడి దూత బయలుదేరాడు. దానవాధిపతిని చేరి, మళ్లీ మళ్లీ ఆలోచించాడు.
ప్రణమ్య పాదయోః ప్రహ్వః ప్రత్యువాచ నృపఞ్జ తమ్ । రాజనీతికరం వాక్యం మృదుపూర్వం ప్రియం వచః
పాదాలకు నమస్కరించి, వినయంగా దానవరాజును ఉద్దేశించి, రాజనీతి తెలిసిన మృదువైన, మధురమైన మాటలు చెప్పాడు.
దూత ఉవాచ సత్యం ప్రియం చ వక్తవ్యం తేన చిన్తాపరో హ్యహమ్ । సత్యం ప్రియం చ రాజేన్ద్ర వచనం దుర్లభం కిల
దూత చెప్పాడు: నిజమైనదీ, మధురమైనదీ మాట్లాడాలి. అందుకే నేను ఆందోళనతో ఉన్నాను. రాజేంద్రా, నిజమైన, మధురమైన మాటలు చాలా అరుదు.
అప్రియం వదతాం కామం రాజా కుప్యతి సర్వథా । సాక్షాత్కుతః సమాయాతా కస్య వా కింబలాబలా
ఎవరైనా కఠినంగా మాట్లాడితే, రాజు తప్పకుండా కోపపడతాడు. ఆమె ఎవరి దగ్గర నుంచి వచ్చింది? ఎందుకు వచ్చింది? ఆమెకు బలం లేదా బలహీనత ఏమిటి?
న జ్ఞానగోచరం కిఞ్చిత్కిం బ్రవీమి విచేష్టితమ్ । యుద్ధకామా మయా దృష్టా గర్వితా కటుభాషిణీ
ఆమె చేసిన పనులు నాకు తెలియవు. నేను ఏమి చెప్పగలను? నేను ఆమెను యుద్ధానికి ఉత్సాహంగా, గర్వంగా, కఠినంగా మాట్లాడేవాడిగా చూశాను.
తయా యత్కథితం సమ్యక్ తచ్ఛృణుష్వ మహామతే । మయా బాల్యాత్ప్రతిజ్ఞేయం కృతా పూర్వం వినోదతః
మహామతివంతుడా, ఆమె నాకు చెప్పిన మాటలను నీవు శ్రద్ధగా విను. చిన్నప్పుడే నేను ఆనందంతో ఒక ప్రతిజ్ఞ చేశాను.
సఖీనాం పురతః కామం వివాహం ప్రతి సర్వథా । యో మాం యుద్ధే జయేదద్ధా దర్పఞ్చ విధునోతి వై
నా స్నేహితులందరి ముందే నేను ఇలా ప్రతిజ్ఞ చేశాను — ఎవరు నన్ను యుద్ధంలో ఓడించి, నా గర్వాన్ని తక్కువ చేస్తారో,
తం వరిష్యామ్యహం కామం పతిం సమబలం కిల । న మే ప్రతిజ్ఞా మిథ్యా సా కర్తవ్యా నృపసత్తమ
వారు నాకు సమాన బలమున్నవారు అయితే, నేను ఇష్టపడితే వారిని నా భర్తగా స్వీకరిస్తాను. నా మాట తప్పకూడదు, రాజులలో శ్రేష్ఠుడా.
తస్మాద్యుధ్యస్వ ధర్మజ్ఞ జిత్వా మాం స్వవశం కురు । తయేతి వ్యాహృతం వాక్యం శ్రుత్వాహం సముపాగతః
కాబట్టి, నీతి తెలిసినవాడా, నాతో యుద్ధం చేయి. నన్ను జయించి, నన్ను నీదిగా చేసుకో. ఆమె ఈ మాటలు చెప్పినప్పుడు నేను ఆమె దగ్గరకు వెళ్లాను.
యథేచ్ఛసి మహారాజ తథా కురు తవ ప్రియమ్ । సా యుద్ధార్థం కృతమతిః సాయుధా సింహగామినీ
మహారాజా, నీకు నచ్చినట్లు చేయు. ఆ సింహనడకతో, ధైర్యంగా, ఆయుధాలతో సిద్ధంగా యుద్ధానికి తలపెట్టింది.
నిశ్చలా వర్తతే భూప యద్యోగ్యం తద్విధీయతామ్ । వ్యాస ఉవాచ ఇత్యాకర్ణ్య వచస్తస్య సుగ్రీవస్య నరాధిపః
రాజా, ఆమె కదలకుండా నిలబడింది. ఏది యోగ్యమో అదే చేయాలి. వ్యాసుడు చెప్పెను: సుగ్రీవుని మాటలు విని ఆ రాజు—
పప్రచ్ఛ భ్రాతరంశూరం సమీపస్థం మహాబలమ్ । శుమ్భ ఉవాచ భ్రాతః కిమత్ర కర్తవ్యం బ్రూహి సత్యం మహామతే
తన దగ్గర ఉన్న పరాక్రమశాలి తమ్ముడిని అడిగాడు. శుంభుడు ఇలా అన్నాడు: