నిర్జనే శ్లక్ష్ణయా వాచా వచనం వచనాన్మమ । త్వాం జ్ఞాత్వా బలినాం శ్రేష్ఠం సున్దరాణాం చ సున్దరమ్
ఒంటరిగా, మృదువైన మాటలతో నా సందేశాన్ని చెప్పు. నిన్ను బలవంతులలో శ్రేష్ఠుడిగా, అందమైనవారిలో అత్యంత అందంగా తెలుసుకున్నాను.
దాతారం గుణినం శూరం సర్వవిద్యావిశారదమ్ । జేతారం సర్వదేవానాం దక్షం చోగ్రం కులోత్తరమ్
నీవు దాత, మంచి గుణాలవాడు, వీరుడు, అన్ని విద్యలలో నిపుణుడు, దేవతలందరినీ జయించినవాడు, చతురుడు, ఉగ్రుడు, వంశంలో శ్రేష్ఠుడు.
భోక్తారం సర్వరత్నానాం స్వాధీనం స్వబలోన్నతమ్ । పతికామాస్మ్యహం సత్యం తవ యోగ్యా నరాధిప
నీవు అన్ని రత్నాలను అనుభవించే వాడు, స్వతంత్రుడు, తన బలంతో గొప్పవాడవు. నిజంగా నిన్ను నా భర్తగా కోరుతున్నాను, ఓ నరాధిపా, నీకు తగినవాడిని.
స్వేచ్ఛయా నగరే తేఽత్ర సమాయాతా మహామతే । మమాస్తి కారణం కిఞ్చిద్వివాహే రాక్షసోత్తమ
నా ఇష్టానుసారం నేను నీ నగరానికి వచ్చాను, ఓ మహామతివంతుడా. కానీ, ఓ రాక్షసోత్తమా, నా పెళ్లికి ఒక కారణం ఉంది.
బాలభావాద్వ్రతం కిఞ్చిత్కృతం రాజన్మయా పురా । క్రీడన్త్యా చ వయస్యాభిః సహైకాన్తే యదృచ్ఛయా
నా చిన్నప్పట్లో, ఓ రాజా, నేను స్నేహితులతో కలిసి ఆటలాడుతూ, ఒంటరిగా ఉన్నప్పుడు యాదృచ్ఛికంగా ఒక వ్రతాన్ని తీసుకున్నాను.
స్వదేహబలదర్పేణ సఖీనాం పురతో రహః । మత్సమానబలః శూరో రణే మాం జేష్యతి స్ఫుటమ్
నా శరీరబలంపై గర్వంతో, స్నేహితుల ముందు, ఒంటరిగా, నేను ఇలా చెప్పాను — 'నా బలానికి సమానమైన వీరుడు యుద్ధంలో నన్ను ఓడిస్తే —'
తం వరిష్యామ్యహం కామం జ్ఞాత్వా తస్య బలాబలమ్ । జహసుర్వచనం శ్రుత్వా సఖ్యో విస్మితమానసాః
'ఆయన బలాన్ని, బలహీనతను తెలుసుకుని, నా ఇష్టానుసారం అతనినే వరించుకుంటాను.' అని నేను చెప్పినప్పుడు, నా స్నేహితులు ఆశ్చర్యపడి నవ్వారు.
కిమేతయా కృతం క్రూరం వ్రతమద్భుతమాశు వై । తస్మాత్త్వమపి రాజేన్ద్ర జ్ఞాత్వా మే హీదృశం బలమ్
'ఇంత త్వరగా ఈమె ఎంత కఠినమైన, ఆశ్చర్యకరమైన వ్రతం తీసుకుందో!' అందుకే, ఓ రాజేంద్రా, నీవు కూడా నా బలం ఇలాంటిదని తెలుసుకుని —
జిత్వా మాం స్వబలేనాత్ర వాఞ్ఛితం కురు చాత్మనః । త్వం వా తవానుజో భ్రాతా సమేత్య సమరాఙ్గణే । జిత్వా మాం సమరేణాత్ర వివాహం కురు సున్దర
నీ స్వంత బలంతో నన్ను ఇక్కడ జయించి నీ కోరికను నెరవేర్చు. నీవైనా, లేక నీ తమ్ముడైనా, ఇద్దరూ కలిసి యుద్ధరంగంలో నన్ను ఓడించి, పెళ్లి జరుపుకోండి, ఓ సుందరా.
దేవీమాహాత్మ్యే దేవీపార్శ్వే ధూమ్రలోచనదూతప్రేషణమ్ వ్యాస ఉవాచ దేవ్యాస్తద్వచనం శ్రుత్వా స దూతః ప్రాహ విస్మితః । కిం బ్రూషే రుచిరాపాఙ్గి స్త్రీస్వభావాద్ధి సాహసాత్
దేవీమాహాత్మ్యంలో, దేవి పక్కన ధూమ్రలోచనుడిని దూతగా పంపడం జరిగింది. వ్యాసుడు ఇలా అన్నాడు — దేవి మాటలు విని ఆ దూత ఆశ్చర్యపడి ఇలా అన్నాడు: 'ఓ అందమైన కళ్లవాడా! నువ్వు ఏమి అంటున్నావు? ఇలాంటి ధైర్యం స్త్రీలకు సహజమే.'
ఇన్ద్రాద్యా నిర్జితా యేన దేవా దైత్యాస్తథాపరే । తం కథం సమరే దేవి జేతుమిచ్ఛసి భామిని
ఇంద్రుడు మొదలుకుని ఇతర దేవతలు, దైత్యులు అందరినీ ఓడించిన వాడిని, ఓ దేవీ, నువ్వు యుద్ధంలో ఎలా జయించాలని కోరుకుంటున్నావు, ఓ సుందరివాడా?
త్రైలోక్యే తాదృశో నాస్తి యః శుమ్భం సమరే జయేత్ । కా త్వం కమలపత్రాక్షి తస్యాగ్రే యుధి సామ్ప్రతమ్
మూడు లోకాలలో శుంభుడిని యుద్ధంలో ఓడించగలవాడు ఎవ్వరూ లేరు. నువ్వెవరు, ఓ కమలదళ నేత్రవాడా, ఇప్పుడు అతని ఎదుట యుద్ధానికి నిలబడటానికి?
అవిచార్య న వక్తవ్యం వచనం చాపి సున్దరి । బలం స్వపరయోర్జ్ఞాత్వా వక్తవ్యం సమయోచితమ్
తగిన ఆలోచన లేకుండా ఇలాంటి మాటలు చెప్పకూడదు, ఓ సుందరివాడా. తన బలాన్ని, ఎదుటివారి బలాన్ని తెలుసుకుని, సందర్భానికి తగినట్టు మాట్లాడాలి.
త్రైలోక్యాధిపతిః శుమ్భస్తవ రూపేణ మోహితః । త్వాఞ్చ ప్రార్థయతే రాజా కురు తస్యేప్సితం ప్రియే
మూడు లోకాల అధిపతి అయిన శుంభుడు నీ అందాన్ని చూసి మోహించిపోయాడు. ఆ రాజు నిన్ను కోరుతున్నాడు, అతని కోరికను నెరవేర్చు, ఓ ప్రియమైనవాడా.
త్యక్త్వా మూర్ఖస్వభావం త్వం సమ్మాన్య వచనం మమ । భజ శుమ్భం నిశుమ్భం వా హితమేతద్ బ్రవీమి తే
మూర్ఖత్వాన్ని వదిలిపెట్టి, నా మాటను గౌరవంగా విను. శుంభుడిని లేదా నిశుంభుడిని అంగీకరించు — ఇది నీకు మేలు కోసం చెప్పుతున్నాను.
శృఙ్గారః సర్వథా సర్వైః ప్రాణిభిః పరయా ముదా । సేవనీయో బుద్ధిమద్భిర్నవానాముత్తమో యతః
ప్రేమను అన్ని జీవులు ఎంతో ఆనందంగా అనుభవించాలి. ఎందుకంటే, జ్ఞానులకైతే అది ఎప్పుడూ కొత్తదిగా, అత్యుత్తమంగా ఉంటుంది.
నాగమిష్యసి చేద్ బాలే సంక్రుద్ధః పృథివీపతిః । అన్యానాజ్ఞాకరాన్ప్రేష్య బలాన్నేష్యతి సామ్ప్రతమ్
నీవు రాకపోతే, బాలికా, భూమిని పాలించే రాజు కోపంతో ఉన్నాడు. అతని ఆజ్ఞకు లోబడే వారిని పంపించి, బలవంతంగా నిన్ను తీసుకురమ్మని చెప్పిస్తాడు.
కేశేష్వాకృష్య తే నూనం దానవా బలదర్పితాః । త్వాం నయిష్యన్తి వామోరు తరసా శుమ్భసన్తిధౌ
శక్తిలో మదమెరిగిన దానవులు నిన్ను జుట్టు పట్టుకుని లాగి, వామోరు, వేగంగా శుంభుని ఎదుటికి తీసుకెళ్తారు.
స్వలజ్జాం రక్ష తన్వఙ్గి సాహసం సర్వథా త్యజ । మానితా గచ్ఛ తత్పార్శ్వే మానపాత్రం యతోఽసి వై
నీవు నీ లజ్జను కాపాడుకో, సన్నని శరీరముతో ఉన్నవాడివి. ధైర్యాన్ని వదిలిపెట్టు. గౌరవంతో అతని వద్దకు వెళ్ళు, ఎందుకంటే నీవు గౌరవానికి అర్హురాలు.
క్వ యుద్ధం నిశితైర్బాణైః క్వ సుఖం రతిసఙ్గజమ్ । సారాసారం పరిచ్ఛేద్య కురు మే వచనం పటు
పదునైన బాణాలతో యుద్ధం చేయడంలో ఏమి లాభం? కలయికతో కలిగే ఆనందం ఎంత గొప్పది! ఏది మేలైనదో, ఏది కాదు అనే విషయాన్ని బాగా తెలుసుకో. నా మాట విను.
భజ శుమ్భం నిశుమ్భం వా లబ్ధాసి పరమం సుఖమ్ । దేవ్యువాచ సత్యం దూత మహాభాగ ప్రవక్తుం నిపుణో హ్యసి
శుంభుడిని లేదా నిశుంభుడిని ఎంచుకో, అప్పుడు పరమానందాన్ని పొందుతావు. దేవి చెప్పింది: నిజమే, దూతా, నీవు మాటల్లో నైపుణ్యం కలవాడవు.
నిశుమ్భశుమ్భౌ జానామి బలవన్తావితి ధ్రువమ్ । ప్రతిజ్ఞా మే కృతా బాల్యాదన్యథా సా కథం భవేత్
నిశుంభుడు, శుంభుడు ఇద్దరూ బలవంతులే అని నాకు తెలుసు. కానీ చిన్నప్పుడే నేను ఒక ప్రతిజ్ఞ చేసుకున్నాను. అది ఎలా మారుతుంది?
తస్మాద్ బ్రూహి నిశుమ్భఞ్చ శుమ్భం వా బలవత్తరమ్ । వినా యుద్ధం న మే భర్తా భవితా కోఽపి సౌష్ఠవాత్
అందుకే, నిశుంభుడా శుంభుడా ఎవరు బలవంతుడో చెప్పు. యుద్ధం లేకుండా నా భర్త ఎవ్వరూ కాలేరు, ఇది నా సంకల్పం వల్లే.
జిత్వా మాం తరసా కామం కరం గృహ్ణాతు సామ్ప్రతమ్ । యుద్ధేచ్ఛయా సమాయాతాం విద్ధి మామబలాం నృప
వాడు నన్ను బలవంతంగా జయించి నా చేయి పట్టుకోవాలి. రాజా, నేను యుద్ధానికి ఇక్కడికి వచ్చాను, బలహీనురాలిని కాదు అని తెలుసుకో.
యుద్ధం దేహి సమర్థోఽసి వీరధర్మం సమాచర । బిభేషి మమ శూలాచ్చేత్పాతాలం గచ్ఛ మా చిరమ్
నీవు శక్తివంతుడవైతే, నాతో యుద్ధం చేయి, వీరుడిగా నీ కర్తవ్యాన్ని నెరవేర్చు. నా శూలాన్ని భయపడితే, ఆలస్యం చేయకుండా పాతాళానికి వెళ్ళిపో.
త్రిదివం చ ధరాం త్యక్త్వా జీవితేచ్ఛా యదస్తి తే । ఇతి దూత వదాశు త్వం గత్వా స్వపతిమాదరాత్
నీకు ప్రాణం కావాలంటే, స్వర్గాన్ని, భూమిని వదిలిపెట్టు. దూతా, వెంటనే వెళ్ళి నీ యజమానికి గౌరవంతో చెప్పు.
స విచార్య యథాయుక్తం కరిష్యతి మహాబలః । సంసారే దూతధర్మోఽయం యత్సత్యం భాషణం కిల
అతడు మహాబలశాలి. యోగ్యతను బట్టి ఆలోచించి, తగినట్లు చేస్తాడు. ఈ లోకంలో దూతకు నిజం చెప్పడమే ధర్మం.
శత్రౌ పత్యౌ చ ధర్మజ్ఞ తథా త్వం కురు మా చిరమ్ । వ్యాస ఉవాచ అథ తద్వచనం శ్రుత్వా నీతిమద్బలసంయుతమ్
శత్రువుని, భర్తను గురించి ధర్మాన్ని తెలిసినవాడవు. కాబట్టి ఆలస్యం చేయకుండా నీవు కూడా అలాగే చేయు. వ్యాసుడు చెప్పాడు: అప్పుడు ఆ మాటలు వినినవాడు, నీతితో, బలంతో కూడినవిగా భావించాడు.
హేతుయుక్తం ప్రగల్పఞ్చ విస్మితః ప్రయయౌ తదా । గత్వా దైత్యపతిం దూతో విచార్య చ పునః పునః
కారణంతో కూడిన, ధైర్యంగా చెప్పిన ఆ మాటలు విని, ఆశ్చర్యపడి దూత బయలుదేరాడు. దానవాధిపతిని చేరి, మళ్లీ మళ్లీ ఆలోచించాడు.
ప్రణమ్య పాదయోః ప్రహ్వః ప్రత్యువాచ నృపఞ్జ తమ్ । రాజనీతికరం వాక్యం మృదుపూర్వం ప్రియం వచః
పాదాలకు నమస్కరించి, వినయంగా దానవరాజును ఉద్దేశించి, రాజనీతి తెలిసిన మృదువైన, మధురమైన మాటలు చెప్పాడు.