దూత ఉవాచ వరోరు త్రిదశారాతిః శుమ్భః సర్వాఙ్గసున్దరః । త్రైలోక్యాధిపతిః శూరః సర్వజిద్రాజతే నృపః
దూతుడు ఇలా అన్నాడు — ఓ సుందరివి, త్రిదశారాతి అయిన శుంభుడు ప్రతి అవయవంలో అందంగా ఉన్నవాడు, పరాక్రమశాలి రాజు, మూడు లోకాలకూ అధిపతి, అందరినీ జయించినవాడు, ప్రకాశించే మహారాజు.
తేనాహం ప్రేషితః కామం త్వత్సకాశం మహాత్మనా । త్వద్రూపశ్రవణాసక్తచిత్తేనాతివిదూయతా
ఆ మహాత్ముడు, నీ అందాన్ని గురించి విని మనస్సంతా ఆకర్షితుడై, నన్ను నీ వద్దకు పంపించాడు.
వచనం తస్య తన్వఙ్గి శృణు ప్రేమపురఃసరమ్ । ప్రణిపత్య యథా ప్రాహ దైత్యానామధిపస్త్వయి
సన్నని నడుము కలదానివి, ప్రేమతో కూడిన అతని మాటలు విను. దైత్యాధిపతి నీకు నమస్కరించి ఇలా అన్నాడు.
దేవా మయా జితాః సర్వే త్రైలోక్యాధిపతిస్త్వహమ్ । యజ్ఞభాగానహం కాన్తే గహ్ణామీహ స్థితః సదా
నేను అందరు దేవతలను జయించాను, మూడు లోకాలకూ అధిపతిని. ఓ సుందరివి, యజ్ఞఫలాన్ని నేను మాత్రమే పొందుతున్నాను, ఎప్పుడూ ఇక్కడే ఉన్నాను.
హృతసారా కృతా నూనం ద్యౌర్మయా రత్నవర్జితా । యాని రత్నాని దేవానాం తాని చాహృతవానహమ్
నేను స్వర్గాన్ని సంపూర్ణంగా ఖాళీ చేసి, రత్నాల్లేని దానిగా చేసాను. దేవతలకు ఉన్న రత్నాలన్నింటినీ నేను తీసుకున్నాను.
భోక్తాహం సర్వరత్నానాం త్రిషు లోకేషు భామిని । వశానుగాః సురాః సర్వే మమ దైత్యాశ్చ మానవాః
ఓ భామినీ, మూడు లోకాలలోని అన్ని రత్నాల ఆనందాన్ని నేను అనుభవిస్తున్నాను. దేవతలు, దైత్యులు, మనుష్యులు అందరూ నాకే లోబడి ఉన్నారు.
త్వద్గుణైః కర్ణమాగత్య ప్రవిశ్య హృదయాన్తరమ్ । త్వదధీనః కృతః కామం కిఙ్కరోఽస్మి కరోమి కిమ్
నీ గుణాలు నా చెవిలోకి వచ్చి, నా హృదయంలోకి లోతుగా ప్రవేశించి, నన్ను పూర్తిగా నీ ఆధీనంలోకి చేసేశాయి. నేను నీ సేవకుడిని, నీవు చెప్పు — ఏమి చేయాలి?
త్వమాజ్ఞాపయ రమ్భోరు తత్కరోమి వశానుగః । దాసోఽహం తవ చార్వఙ్గి రక్ష మాం కామబాణతః
అరటి కాండంలాంటి తొడలు కలదానివి, నీవు ఆజ్ఞాపించు, నేను నీకు లోబడినవాడినై చేయగలను. ఓ సుందరి, నేను నీ దాసుడిని — కామబాణాల నుండి నన్ను రక్షించు.
భజ మాం త్వం మరాలాక్షి తవాధీనం స్మరాకులమ్ । త్రైలోక్యస్వామినీ భూత్వా భుంక్ష్వ భోగాననుత్తమాన్
హంసకంటి కన్నులదానివి, నన్ను ప్రేమించు; నేను నీదైనవాడిని, మనస్సంతా మోహంతో నిండిపోయాను. మూడు లోకాలకూ అధినిగా మారి, అత్యుత్తమమైన భోగాలను అనుభవించు.
తవ చాజ్ఞాకరః కాన్తే భవామి మరణావధి । అవధ్యోఽస్మి వరారోహే సదేవాసురమానుషైః
ఓ సుందరివి, నీ ఆజ్ఞను మరణం వరకు పాటిస్తాను. దేవతలు, దైత్యులు, మనుష్యులు ఎవ్వరూ నన్ను జయించలేరు, ఓ మధురాంగి.
సదా సౌభాగ్యసంయుక్తా భవిష్యసి వరాననే । యత్ర తే రమతే చిత్తం తత్ర క్రీడస్వ సున్దరి
ఓ మంగళముఖి, నీవు ఎప్పుడూ సౌభాగ్యంతో ఉండగలవు. నీ మనస్సు ఎక్కడ ఆనందిస్తుందో, అక్కడే సంతోషంగా విహరించు, ఓ సుందరివి.
ఇతి తస్య వచశ్చిత్తే విమృశ్య మదమన్థరే । వక్తవ్యం యద్భవేత్ప్రేమ్ణా తద్ బ్రూహి మధురం వచః
అతని మాటలు నా మనస్సులో, మోహంతో మబ్బయ్యినదానిలో, ఆలోచించాను. ప్రేమతో ఏమి చెప్పాలో, అది మధురంగా పలుకు.
శుమ్భాయ చఞ్చలాపాఙ్గి తద్బ్రవీమ్యహమాశు వై । వ్యాస ఉవాచ తద్దూతవచనం శ్రుత్వా స్మితం కృత్వా సుపేశలమ్
ఓ చంచలదృష్టి కలదానివి, నేను ఆ మాటను త్వరగా శుంభునికి చెబుతాను. వ్యాసుడు ఇలా అన్నాడు: దూతుని మాటలు విని, ఆమె మృదువుగా నవ్వింది.
తం ప్రాహ మధురాం వాచం దేవీ దేవార్థసాధికా । దేవ్యువాచ జానామ్యహం నిశుమ్భం చ శుమ్భం చాతిబలం నృపమ్
దేవతల కార్యాన్ని సిద్ధించేవారి అయిన దేవి, అతనితో మధురంగా మాట్లాడింది. దేవి ఇలా చెప్పింది: నేను నిశుంభుడిని, శుంభుడనే మహాబలవంతుడైన రాజును తెలుసు.
జేతారం సర్వదేవానాం హన్తారఞ్చైవ విద్విషామ్ । రాశిం సర్వగుణానాఞ్చ భోక్తారం సర్వసమ్పదామ్
అతడు అందరు దేవతలను జయించేవాడు, శత్రువులను సంహరించేవాడు, అన్ని గుణాల సమాహారాన్ని కలవాడు, అన్ని సంపదలను అనుభవించేవాడు.
దాతారం చాతిశూరం చ సున్దరం మన్మథాకృతిమ్ । ద్వాత్రింశల్లక్షణైర్యుక్తమవధ్యం సురమానుషైః
అతడు గొప్ప దాత, అపారమైన వీరుడు, మన్మథుడిలా అందగాడు, ముప్పై రెండు లక్షణాలతో కూడినవాడు, దేవతలు మరియు మనుష్యులకు అవధ్యుడు.
జ్ఞాత్వా సమాగతాస్స్మ్యత్ర ద్రష్టుకామా మహాసురమ్ । రత్నం కనకమాయాతి స్వశోభాధికవృద్ధయే
ఇది తెలుసుకొని, నేను ఈ మహాదైత్యుణ్ణి చూడాలని వచ్చాను. బంగారు రత్నం తన కాంతిని పెంచుకోడానికి వస్తోంది.
తత్రాహం స్వపతిం ద్రష్టుం దూరాదేవాగతాస్మి వై । దృష్టా మయా సురాః సర్వే మానవా భువి మానదాః
అందుకే, నా స్వామిని చూడటానికి దూరం నుంచి వచ్చాను. భూమిపై ఉన్న అందరు దేవతలను, గౌరవింపబడే మనుష్యులను చూచాను.
గన్ధర్వా రాక్షసాశ్చాన్యే యే చాతిప్రియదర్శనాః । సర్వే శుమ్భభయాద్భీతా వేపమానా విచేతసః
గంధర్వులు, రాక్షసులు, ఇంకా మరికొందరు అందంగా కనిపించే వారు — వీళ్లందరూ శుంభుడి భయంతో భయపడుతూ, వణికిపోతూ, తాము ఏం చేయాలో తెలియక మూర్ఛిపోయారు.
శ్రుత్వా శుమ్భగుణానత్ర ప్రాప్తాస్మ్యద్య దిదృక్షయా । గచ్ఛ దూత మహాభాగ బ్రూహి శుమ్భం మహాబలమ్
శుంభుని గొప్పతనాన్ని విని, ఆయనను చూడాలని ఆశతో నేను ఈ రోజు ఇక్కడికి వచ్చాను. మహాబలశాలి అయిన శుంభునికి నా మాటను చెప్పి రా, ఓ ఉత్తమ దూతా.
నిర్జనే శ్లక్ష్ణయా వాచా వచనం వచనాన్మమ । త్వాం జ్ఞాత్వా బలినాం శ్రేష్ఠం సున్దరాణాం చ సున్దరమ్
ఒంటరిగా, మృదువైన మాటలతో నా సందేశాన్ని చెప్పు. నిన్ను బలవంతులలో శ్రేష్ఠుడిగా, అందమైనవారిలో అత్యంత అందంగా తెలుసుకున్నాను.
దాతారం గుణినం శూరం సర్వవిద్యావిశారదమ్ । జేతారం సర్వదేవానాం దక్షం చోగ్రం కులోత్తరమ్
నీవు దాత, మంచి గుణాలవాడు, వీరుడు, అన్ని విద్యలలో నిపుణుడు, దేవతలందరినీ జయించినవాడు, చతురుడు, ఉగ్రుడు, వంశంలో శ్రేష్ఠుడు.
భోక్తారం సర్వరత్నానాం స్వాధీనం స్వబలోన్నతమ్ । పతికామాస్మ్యహం సత్యం తవ యోగ్యా నరాధిప
నీవు అన్ని రత్నాలను అనుభవించే వాడు, స్వతంత్రుడు, తన బలంతో గొప్పవాడవు. నిజంగా నిన్ను నా భర్తగా కోరుతున్నాను, ఓ నరాధిపా, నీకు తగినవాడిని.
స్వేచ్ఛయా నగరే తేఽత్ర సమాయాతా మహామతే । మమాస్తి కారణం కిఞ్చిద్వివాహే రాక్షసోత్తమ
నా ఇష్టానుసారం నేను నీ నగరానికి వచ్చాను, ఓ మహామతివంతుడా. కానీ, ఓ రాక్షసోత్తమా, నా పెళ్లికి ఒక కారణం ఉంది.
బాలభావాద్వ్రతం కిఞ్చిత్కృతం రాజన్మయా పురా । క్రీడన్త్యా చ వయస్యాభిః సహైకాన్తే యదృచ్ఛయా
నా చిన్నప్పట్లో, ఓ రాజా, నేను స్నేహితులతో కలిసి ఆటలాడుతూ, ఒంటరిగా ఉన్నప్పుడు యాదృచ్ఛికంగా ఒక వ్రతాన్ని తీసుకున్నాను.
స్వదేహబలదర్పేణ సఖీనాం పురతో రహః । మత్సమానబలః శూరో రణే మాం జేష్యతి స్ఫుటమ్
నా శరీరబలంపై గర్వంతో, స్నేహితుల ముందు, ఒంటరిగా, నేను ఇలా చెప్పాను — 'నా బలానికి సమానమైన వీరుడు యుద్ధంలో నన్ను ఓడిస్తే —'
తం వరిష్యామ్యహం కామం జ్ఞాత్వా తస్య బలాబలమ్ । జహసుర్వచనం శ్రుత్వా సఖ్యో విస్మితమానసాః
'ఆయన బలాన్ని, బలహీనతను తెలుసుకుని, నా ఇష్టానుసారం అతనినే వరించుకుంటాను.' అని నేను చెప్పినప్పుడు, నా స్నేహితులు ఆశ్చర్యపడి నవ్వారు.
కిమేతయా కృతం క్రూరం వ్రతమద్భుతమాశు వై । తస్మాత్త్వమపి రాజేన్ద్ర జ్ఞాత్వా మే హీదృశం బలమ్
'ఇంత త్వరగా ఈమె ఎంత కఠినమైన, ఆశ్చర్యకరమైన వ్రతం తీసుకుందో!' అందుకే, ఓ రాజేంద్రా, నీవు కూడా నా బలం ఇలాంటిదని తెలుసుకుని —
జిత్వా మాం స్వబలేనాత్ర వాఞ్ఛితం కురు చాత్మనః । త్వం వా తవానుజో భ్రాతా సమేత్య సమరాఙ్గణే । జిత్వా మాం సమరేణాత్ర వివాహం కురు సున్దర
నీ స్వంత బలంతో నన్ను ఇక్కడ జయించి నీ కోరికను నెరవేర్చు. నీవైనా, లేక నీ తమ్ముడైనా, ఇద్దరూ కలిసి యుద్ధరంగంలో నన్ను ఓడించి, పెళ్లి జరుపుకోండి, ఓ సుందరా.
దేవీమాహాత్మ్యే దేవీపార్శ్వే ధూమ్రలోచనదూతప్రేషణమ్ వ్యాస ఉవాచ దేవ్యాస్తద్వచనం శ్రుత్వా స దూతః ప్రాహ విస్మితః । కిం బ్రూషే రుచిరాపాఙ్గి స్త్రీస్వభావాద్ధి సాహసాత్
దేవీమాహాత్మ్యంలో, దేవి పక్కన ధూమ్రలోచనుడిని దూతగా పంపడం జరిగింది. వ్యాసుడు ఇలా అన్నాడు — దేవి మాటలు విని ఆ దూత ఆశ్చర్యపడి ఇలా అన్నాడు: 'ఓ అందమైన కళ్లవాడా! నువ్వు ఏమి అంటున్నావు? ఇలాంటి ధైర్యం స్త్రీలకు సహజమే.'