ఏవం సర్వాణి రత్నాని త్వయాత్తాని బలాదపి । కస్మాన్న గృహ్యతే కాన్తారత్నమేషా వరాఙ్గనా
ఇలా నీవు అన్ని రత్నాలను బలవంతంగా స్వాధీనం చేసుకున్నావు. మరి ఈ సుందరాంగిని, స్త్రీలలో రత్నమైన ఈ మహిళను ఎందుకు తీసుకోవడంలేదు?
సర్వాణి తే గృహస్థాని రత్నాని విశదాన్యథ । అనయా సమ్భవిష్యన్తి రత్నభూతాని భూపతే
రాజా, నీ ఇంట్లో ఉన్న అన్ని రత్నాలు ఈమె వల్ల నిజమైన రత్నాలవిగా మారతాయి.
త్రిషు లోకేషు దైత్యేన్ద్ర నేదృశీ వర్తతే ప్రియా । తస్మాత్తామానయాశు త్వం కురు భార్యాం మనోహరామ్
మూడు లోకాలలో నీకు ఇలాంటి ప్రియురాలు ఎక్కడా లేదు, దైత్యేంద్రా. అందుకే, వెంటనే ఆమెను తీసుకొచ్చి నీ మనోహరమైన భార్యగా చేసుకో.
వ్యాస ఉవాచ ఇతి శ్రుత్వా తయోర్వాక్యం మధురం మధురాక్షరమ్ । ప్రసన్నవదనః ప్రాహ సుగ్రీవం సనిధౌ స్థితమ్
వ్యాసుడు చెప్పాడు: వారి మధురమైన మాటలు విని, సంతోషమైన ముఖంతో అతడు పక్కన ఉన్న సుగ్రీవుని ఇలా అన్నాడు.
గచ్ఛ సుగ్రీవ దూతత్వం కురు కార్యం విచక్షణ । వక్తవ్యఞ్చ తథా తత్ర యథాభ్యేతి కృశోదరీ
సుగ్రీవా, వెళ్ళి దూతగా పని చేయి. ఈ కార్యాన్ని తెలివిగా నెరవేర్చు. అక్కడ పలికే మాటలతో కృశోదరీని రప్పించేలా చూడు.
ఉపాయౌ ద్వౌ ప్రయోక్తవ్యౌ కాన్తాసు సువిచక్షణైః । సామదానే ఇతి ప్రాహుః శృఙ్గారరసకోవిదాః
ప్రేమలో నిపుణులు చెబుతారు — స్త్రీల విషయంలో సమం, దానం అనే రెండు మార్గాలు తెలివిగా ఉపయోగించాలి.
భేదే ప్రయుజ్యమానేఽపి రసాభాసస్తు జాయతే । నిగ్రహే రసభఙ్గః స్యాత్తస్మాత్తౌ దూషితౌ బుధైః
విభేదాన్ని ఉపయోగిస్తే ప్రేమలో నిజమైన ఆనందం ఉండదు. కఠినంగా వ్యవహరిస్తే ప్రేమ నశిస్తుంది. అందుకే, తెలివైనవారు ఆ రెండు మార్గాలను వదిలేస్తారు.
సామదానముఖైర్వాక్యైః శ్లక్ష్ణైర్నర్మయుతైస్తథా । కా న యాతి వశే దూత కామినీ కామపీడితా
సమం, దానం వంటి మృదువైన, సరదా కలిగిన మాటలు వినిపిస్తే, కోరికతో ఉన్న ఏ మహిళ దూతా, ఎవరు వశమవకపోతారు?
వ్యాస ఉవాచ సుగ్రీవస్తు వచః శ్రుత్వా శుమ్భోక్తం సుప్రియం పటు । జగామ తరసా తత్ర యత్రాస్తే జగదమ్బికా
వ్యాసుడు చెప్పాడు: శుంభుడు చెప్పిన మధురమైన, నైపుణ్యమైన మాటలు విని, సుగ్రీవుడు వేగంగా అక్కడికి వెళ్లాడు, అక్కడ జగదంబిక ఉన్నది.
సోఽపశ్యత్సుముఖీం కాన్తాం సింహస్యోపరిసంస్థితామ్ । ప్రణమ్య మధురం వాక్యమువాచ జగదమ్బికామ్
అతడు సుందరమైన ముఖం గల దేవిని సింహంపై కూర్చున్నదిగా చూశాడు. నమస్కరించి, జగదంబికకు మధురమైన మాటలు చెప్పాడు.
దూత ఉవాచ వరోరు త్రిదశారాతిః శుమ్భః సర్వాఙ్గసున్దరః । త్రైలోక్యాధిపతిః శూరః సర్వజిద్రాజతే నృపః
దూతుడు ఇలా అన్నాడు — ఓ సుందరివి, త్రిదశారాతి అయిన శుంభుడు ప్రతి అవయవంలో అందంగా ఉన్నవాడు, పరాక్రమశాలి రాజు, మూడు లోకాలకూ అధిపతి, అందరినీ జయించినవాడు, ప్రకాశించే మహారాజు.
తేనాహం ప్రేషితః కామం త్వత్సకాశం మహాత్మనా । త్వద్రూపశ్రవణాసక్తచిత్తేనాతివిదూయతా
ఆ మహాత్ముడు, నీ అందాన్ని గురించి విని మనస్సంతా ఆకర్షితుడై, నన్ను నీ వద్దకు పంపించాడు.
వచనం తస్య తన్వఙ్గి శృణు ప్రేమపురఃసరమ్ । ప్రణిపత్య యథా ప్రాహ దైత్యానామధిపస్త్వయి
సన్నని నడుము కలదానివి, ప్రేమతో కూడిన అతని మాటలు విను. దైత్యాధిపతి నీకు నమస్కరించి ఇలా అన్నాడు.
దేవా మయా జితాః సర్వే త్రైలోక్యాధిపతిస్త్వహమ్ । యజ్ఞభాగానహం కాన్తే గహ్ణామీహ స్థితః సదా
నేను అందరు దేవతలను జయించాను, మూడు లోకాలకూ అధిపతిని. ఓ సుందరివి, యజ్ఞఫలాన్ని నేను మాత్రమే పొందుతున్నాను, ఎప్పుడూ ఇక్కడే ఉన్నాను.
హృతసారా కృతా నూనం ద్యౌర్మయా రత్నవర్జితా । యాని రత్నాని దేవానాం తాని చాహృతవానహమ్
నేను స్వర్గాన్ని సంపూర్ణంగా ఖాళీ చేసి, రత్నాల్లేని దానిగా చేసాను. దేవతలకు ఉన్న రత్నాలన్నింటినీ నేను తీసుకున్నాను.
భోక్తాహం సర్వరత్నానాం త్రిషు లోకేషు భామిని । వశానుగాః సురాః సర్వే మమ దైత్యాశ్చ మానవాః
ఓ భామినీ, మూడు లోకాలలోని అన్ని రత్నాల ఆనందాన్ని నేను అనుభవిస్తున్నాను. దేవతలు, దైత్యులు, మనుష్యులు అందరూ నాకే లోబడి ఉన్నారు.
త్వద్గుణైః కర్ణమాగత్య ప్రవిశ్య హృదయాన్తరమ్ । త్వదధీనః కృతః కామం కిఙ్కరోఽస్మి కరోమి కిమ్
నీ గుణాలు నా చెవిలోకి వచ్చి, నా హృదయంలోకి లోతుగా ప్రవేశించి, నన్ను పూర్తిగా నీ ఆధీనంలోకి చేసేశాయి. నేను నీ సేవకుడిని, నీవు చెప్పు — ఏమి చేయాలి?
త్వమాజ్ఞాపయ రమ్భోరు తత్కరోమి వశానుగః । దాసోఽహం తవ చార్వఙ్గి రక్ష మాం కామబాణతః
అరటి కాండంలాంటి తొడలు కలదానివి, నీవు ఆజ్ఞాపించు, నేను నీకు లోబడినవాడినై చేయగలను. ఓ సుందరి, నేను నీ దాసుడిని — కామబాణాల నుండి నన్ను రక్షించు.
భజ మాం త్వం మరాలాక్షి తవాధీనం స్మరాకులమ్ । త్రైలోక్యస్వామినీ భూత్వా భుంక్ష్వ భోగాననుత్తమాన్
హంసకంటి కన్నులదానివి, నన్ను ప్రేమించు; నేను నీదైనవాడిని, మనస్సంతా మోహంతో నిండిపోయాను. మూడు లోకాలకూ అధినిగా మారి, అత్యుత్తమమైన భోగాలను అనుభవించు.
తవ చాజ్ఞాకరః కాన్తే భవామి మరణావధి । అవధ్యోఽస్మి వరారోహే సదేవాసురమానుషైః
ఓ సుందరివి, నీ ఆజ్ఞను మరణం వరకు పాటిస్తాను. దేవతలు, దైత్యులు, మనుష్యులు ఎవ్వరూ నన్ను జయించలేరు, ఓ మధురాంగి.
సదా సౌభాగ్యసంయుక్తా భవిష్యసి వరాననే । యత్ర తే రమతే చిత్తం తత్ర క్రీడస్వ సున్దరి
ఓ మంగళముఖి, నీవు ఎప్పుడూ సౌభాగ్యంతో ఉండగలవు. నీ మనస్సు ఎక్కడ ఆనందిస్తుందో, అక్కడే సంతోషంగా విహరించు, ఓ సుందరివి.
ఇతి తస్య వచశ్చిత్తే విమృశ్య మదమన్థరే । వక్తవ్యం యద్భవేత్ప్రేమ్ణా తద్ బ్రూహి మధురం వచః
అతని మాటలు నా మనస్సులో, మోహంతో మబ్బయ్యినదానిలో, ఆలోచించాను. ప్రేమతో ఏమి చెప్పాలో, అది మధురంగా పలుకు.
శుమ్భాయ చఞ్చలాపాఙ్గి తద్బ్రవీమ్యహమాశు వై । వ్యాస ఉవాచ తద్దూతవచనం శ్రుత్వా స్మితం కృత్వా సుపేశలమ్
ఓ చంచలదృష్టి కలదానివి, నేను ఆ మాటను త్వరగా శుంభునికి చెబుతాను. వ్యాసుడు ఇలా అన్నాడు: దూతుని మాటలు విని, ఆమె మృదువుగా నవ్వింది.
తం ప్రాహ మధురాం వాచం దేవీ దేవార్థసాధికా । దేవ్యువాచ జానామ్యహం నిశుమ్భం చ శుమ్భం చాతిబలం నృపమ్
దేవతల కార్యాన్ని సిద్ధించేవారి అయిన దేవి, అతనితో మధురంగా మాట్లాడింది. దేవి ఇలా చెప్పింది: నేను నిశుంభుడిని, శుంభుడనే మహాబలవంతుడైన రాజును తెలుసు.
జేతారం సర్వదేవానాం హన్తారఞ్చైవ విద్విషామ్ । రాశిం సర్వగుణానాఞ్చ భోక్తారం సర్వసమ్పదామ్
అతడు అందరు దేవతలను జయించేవాడు, శత్రువులను సంహరించేవాడు, అన్ని గుణాల సమాహారాన్ని కలవాడు, అన్ని సంపదలను అనుభవించేవాడు.
దాతారం చాతిశూరం చ సున్దరం మన్మథాకృతిమ్ । ద్వాత్రింశల్లక్షణైర్యుక్తమవధ్యం సురమానుషైః
అతడు గొప్ప దాత, అపారమైన వీరుడు, మన్మథుడిలా అందగాడు, ముప్పై రెండు లక్షణాలతో కూడినవాడు, దేవతలు మరియు మనుష్యులకు అవధ్యుడు.
జ్ఞాత్వా సమాగతాస్స్మ్యత్ర ద్రష్టుకామా మహాసురమ్ । రత్నం కనకమాయాతి స్వశోభాధికవృద్ధయే
ఇది తెలుసుకొని, నేను ఈ మహాదైత్యుణ్ణి చూడాలని వచ్చాను. బంగారు రత్నం తన కాంతిని పెంచుకోడానికి వస్తోంది.
తత్రాహం స్వపతిం ద్రష్టుం దూరాదేవాగతాస్మి వై । దృష్టా మయా సురాః సర్వే మానవా భువి మానదాః
అందుకే, నా స్వామిని చూడటానికి దూరం నుంచి వచ్చాను. భూమిపై ఉన్న అందరు దేవతలను, గౌరవింపబడే మనుష్యులను చూచాను.
గన్ధర్వా రాక్షసాశ్చాన్యే యే చాతిప్రియదర్శనాః । సర్వే శుమ్భభయాద్భీతా వేపమానా విచేతసః
గంధర్వులు, రాక్షసులు, ఇంకా మరికొందరు అందంగా కనిపించే వారు — వీళ్లందరూ శుంభుడి భయంతో భయపడుతూ, వణికిపోతూ, తాము ఏం చేయాలో తెలియక మూర్ఛిపోయారు.
శ్రుత్వా శుమ్భగుణానత్ర ప్రాప్తాస్మ్యద్య దిదృక్షయా । గచ్ఛ దూత మహాభాగ బ్రూహి శుమ్భం మహాబలమ్
శుంభుని గొప్పతనాన్ని విని, ఆయనను చూడాలని ఆశతో నేను ఈ రోజు ఇక్కడికి వచ్చాను. మహాబలశాలి అయిన శుంభునికి నా మాటను చెప్పి రా, ఓ ఉత్తమ దూతా.