జ్ఞాయతాం కస్య పుత్రీయం కిమర్థమిహ చాగతా । గృహ్యతాం రాజశార్దూల తవ యోగ్యాస్తి కామినీ
"ఆమె ఎవరి కుమార్తె, ఎందుకు ఇక్కడికి వచ్చింది తెలుసుకోండి. ఓ రాజులలో సింహమా! ఆమె మీకు తగిన స్త్రీ, ఆమెను తీసుకోండి."
జ్ఞాత్వాఽఽనయ గృహే భార్యాం కురు కల్యాణలోచనామ్ । నిశ్చితం నాస్తి సంసారే నారీ త్వేవంవిధా కిల
"తెలుసుకుని ఆమెను ఇక్కడికి తీసుకొండి. ఆమెను మీ భార్యగా చేసుకోండి, ఆమె శుభదృష్టి కలది. ఈ లోకంలో ఇలాంటి స్త్రీ మరొకరు ఉండదు."
దేవానాం సర్వరత్నాని గృహీతాని త్వయా నృప । కస్మాన్నేమాం వరారోహాం ప్రగహ్ణాసి నృపోత్తమ
ఓ రాజా, నీవు దేవతల సర్వ రత్నాలను స్వాధీనం చేసుకున్నావు. అయితే, ఈ అందమైన మహిళను ఎందుకు స్వీకరించడంలేదు, మహారాజా?
ఇన్ద్రస్యైరావతః శ్రీమాన్పారిజాతతరుస్తథా । గృహీతోఽశ్వః సప్తముఖస్త్వయా నృప బలాత్కిల
ఇంద్రుని వైభవంగా ఉన్న ఐరావతం, పారిజాత వృక్షం, ఏడుముఖాల గుర్రాన్ని కూడా నీవు బలవంతంగా తీసుకున్నావు, రాజా.
విమానం వైధసం దివ్యం మరాలధ్వజసంయుతమ్ । త్వయాత్తం రత్నభూతం తద్బలేన నృప చాద్భుతమ్
హంస జెండాతో అలంకరించబడిన వైధస విమానాన్ని కూడా నీవు నీ బలంతో అద్భుతమైన రత్నంగా స్వాధీనం చేసుకున్నావు, రాజా.
కుబేరస్య నిధిః పద్మస్త్వయా రాజన్ సమాహృతః । ఛత్రం జలపతేః శుభ్రం గృహీతం తత్త్వయా బలాత్
కుబేరుని పద్మనిధిని నీవు తెచ్చుకున్నావు, రాజా. జలపతికి చెందిన తెల్లటి గొడుగును కూడా నీవు బలవంతంగా స్వీకరించావు.
పాశశ్చాపి నిశుమ్భేన భ్రాత్రా తవ నృపోత్తమ । గృహీతోఽస్తి హఠాత్కామం వరుణస్య జితస్య చ
మహారాజా, నీ తమ్ముడు నిశుంభుడు కూడా వరుణుని పాశాన్ని అతన్ని ఓడించి బలవంతంగా తీసుకున్నాడు.
అమ్లానపఙ్కజాం తుభ్యం మాలాం జలనిధిర్దదౌ । భయాత్తవ మహారాజ రత్నాని వివిధాని చ
నీ భయంతో మహారాజా, సముద్రం నీకు ఎప్పటికీ మురجھని కమలమాలను, ఇంకా ఎన్నో రకాల రత్నాలను ఇచ్చింది.
మృత్యోః శక్తిర్యమస్యాపి దణ్డః పరమదారుణః । త్వయా జిత్వా హృతః కామం కిమన్యద్వర్ణ్యతే నృప
నీవు మరణుని శక్తిని, యముని భయంకరమైన దండును కూడా ఓడించి నీ ఇష్టానుసారం స్వాధీనం చేసుకున్నావు. ఇంకా ఏమి చెప్పాలి, రాజా?
కామధేనుర్గహీతాద్య వర్తతే సాగరోద్భవా । మేనకాద్యా వశే రాజంస్తవ తిష్ఠన్తి చాప్సరాః
ఈ రోజు సముద్రంలో పుట్టిన కామధేనువును నీవు తీసుకున్నావు. మేనకాదులు అప్సరసలు నీ వశంలో ఉన్నారు, రాజా.
ఏవం సర్వాణి రత్నాని త్వయాత్తాని బలాదపి । కస్మాన్న గృహ్యతే కాన్తారత్నమేషా వరాఙ్గనా
ఇలా నీవు అన్ని రత్నాలను బలవంతంగా స్వాధీనం చేసుకున్నావు. మరి ఈ సుందరాంగిని, స్త్రీలలో రత్నమైన ఈ మహిళను ఎందుకు తీసుకోవడంలేదు?
సర్వాణి తే గృహస్థాని రత్నాని విశదాన్యథ । అనయా సమ్భవిష్యన్తి రత్నభూతాని భూపతే
రాజా, నీ ఇంట్లో ఉన్న అన్ని రత్నాలు ఈమె వల్ల నిజమైన రత్నాలవిగా మారతాయి.
త్రిషు లోకేషు దైత్యేన్ద్ర నేదృశీ వర్తతే ప్రియా । తస్మాత్తామానయాశు త్వం కురు భార్యాం మనోహరామ్
మూడు లోకాలలో నీకు ఇలాంటి ప్రియురాలు ఎక్కడా లేదు, దైత్యేంద్రా. అందుకే, వెంటనే ఆమెను తీసుకొచ్చి నీ మనోహరమైన భార్యగా చేసుకో.
వ్యాస ఉవాచ ఇతి శ్రుత్వా తయోర్వాక్యం మధురం మధురాక్షరమ్ । ప్రసన్నవదనః ప్రాహ సుగ్రీవం సనిధౌ స్థితమ్
వ్యాసుడు చెప్పాడు: వారి మధురమైన మాటలు విని, సంతోషమైన ముఖంతో అతడు పక్కన ఉన్న సుగ్రీవుని ఇలా అన్నాడు.
గచ్ఛ సుగ్రీవ దూతత్వం కురు కార్యం విచక్షణ । వక్తవ్యఞ్చ తథా తత్ర యథాభ్యేతి కృశోదరీ
సుగ్రీవా, వెళ్ళి దూతగా పని చేయి. ఈ కార్యాన్ని తెలివిగా నెరవేర్చు. అక్కడ పలికే మాటలతో కృశోదరీని రప్పించేలా చూడు.
ఉపాయౌ ద్వౌ ప్రయోక్తవ్యౌ కాన్తాసు సువిచక్షణైః । సామదానే ఇతి ప్రాహుః శృఙ్గారరసకోవిదాః
ప్రేమలో నిపుణులు చెబుతారు — స్త్రీల విషయంలో సమం, దానం అనే రెండు మార్గాలు తెలివిగా ఉపయోగించాలి.
భేదే ప్రయుజ్యమానేఽపి రసాభాసస్తు జాయతే । నిగ్రహే రసభఙ్గః స్యాత్తస్మాత్తౌ దూషితౌ బుధైః
విభేదాన్ని ఉపయోగిస్తే ప్రేమలో నిజమైన ఆనందం ఉండదు. కఠినంగా వ్యవహరిస్తే ప్రేమ నశిస్తుంది. అందుకే, తెలివైనవారు ఆ రెండు మార్గాలను వదిలేస్తారు.
సామదానముఖైర్వాక్యైః శ్లక్ష్ణైర్నర్మయుతైస్తథా । కా న యాతి వశే దూత కామినీ కామపీడితా
సమం, దానం వంటి మృదువైన, సరదా కలిగిన మాటలు వినిపిస్తే, కోరికతో ఉన్న ఏ మహిళ దూతా, ఎవరు వశమవకపోతారు?
వ్యాస ఉవాచ సుగ్రీవస్తు వచః శ్రుత్వా శుమ్భోక్తం సుప్రియం పటు । జగామ తరసా తత్ర యత్రాస్తే జగదమ్బికా
వ్యాసుడు చెప్పాడు: శుంభుడు చెప్పిన మధురమైన, నైపుణ్యమైన మాటలు విని, సుగ్రీవుడు వేగంగా అక్కడికి వెళ్లాడు, అక్కడ జగదంబిక ఉన్నది.
సోఽపశ్యత్సుముఖీం కాన్తాం సింహస్యోపరిసంస్థితామ్ । ప్రణమ్య మధురం వాక్యమువాచ జగదమ్బికామ్
అతడు సుందరమైన ముఖం గల దేవిని సింహంపై కూర్చున్నదిగా చూశాడు. నమస్కరించి, జగదంబికకు మధురమైన మాటలు చెప్పాడు.
దూత ఉవాచ వరోరు త్రిదశారాతిః శుమ్భః సర్వాఙ్గసున్దరః । త్రైలోక్యాధిపతిః శూరః సర్వజిద్రాజతే నృపః
దూతుడు ఇలా అన్నాడు — ఓ సుందరివి, త్రిదశారాతి అయిన శుంభుడు ప్రతి అవయవంలో అందంగా ఉన్నవాడు, పరాక్రమశాలి రాజు, మూడు లోకాలకూ అధిపతి, అందరినీ జయించినవాడు, ప్రకాశించే మహారాజు.
తేనాహం ప్రేషితః కామం త్వత్సకాశం మహాత్మనా । త్వద్రూపశ్రవణాసక్తచిత్తేనాతివిదూయతా
ఆ మహాత్ముడు, నీ అందాన్ని గురించి విని మనస్సంతా ఆకర్షితుడై, నన్ను నీ వద్దకు పంపించాడు.
వచనం తస్య తన్వఙ్గి శృణు ప్రేమపురఃసరమ్ । ప్రణిపత్య యథా ప్రాహ దైత్యానామధిపస్త్వయి
సన్నని నడుము కలదానివి, ప్రేమతో కూడిన అతని మాటలు విను. దైత్యాధిపతి నీకు నమస్కరించి ఇలా అన్నాడు.
దేవా మయా జితాః సర్వే త్రైలోక్యాధిపతిస్త్వహమ్ । యజ్ఞభాగానహం కాన్తే గహ్ణామీహ స్థితః సదా
నేను అందరు దేవతలను జయించాను, మూడు లోకాలకూ అధిపతిని. ఓ సుందరివి, యజ్ఞఫలాన్ని నేను మాత్రమే పొందుతున్నాను, ఎప్పుడూ ఇక్కడే ఉన్నాను.
హృతసారా కృతా నూనం ద్యౌర్మయా రత్నవర్జితా । యాని రత్నాని దేవానాం తాని చాహృతవానహమ్
నేను స్వర్గాన్ని సంపూర్ణంగా ఖాళీ చేసి, రత్నాల్లేని దానిగా చేసాను. దేవతలకు ఉన్న రత్నాలన్నింటినీ నేను తీసుకున్నాను.
భోక్తాహం సర్వరత్నానాం త్రిషు లోకేషు భామిని । వశానుగాః సురాః సర్వే మమ దైత్యాశ్చ మానవాః
ఓ భామినీ, మూడు లోకాలలోని అన్ని రత్నాల ఆనందాన్ని నేను అనుభవిస్తున్నాను. దేవతలు, దైత్యులు, మనుష్యులు అందరూ నాకే లోబడి ఉన్నారు.
త్వద్గుణైః కర్ణమాగత్య ప్రవిశ్య హృదయాన్తరమ్ । త్వదధీనః కృతః కామం కిఙ్కరోఽస్మి కరోమి కిమ్
నీ గుణాలు నా చెవిలోకి వచ్చి, నా హృదయంలోకి లోతుగా ప్రవేశించి, నన్ను పూర్తిగా నీ ఆధీనంలోకి చేసేశాయి. నేను నీ సేవకుడిని, నీవు చెప్పు — ఏమి చేయాలి?
త్వమాజ్ఞాపయ రమ్భోరు తత్కరోమి వశానుగః । దాసోఽహం తవ చార్వఙ్గి రక్ష మాం కామబాణతః
అరటి కాండంలాంటి తొడలు కలదానివి, నీవు ఆజ్ఞాపించు, నేను నీకు లోబడినవాడినై చేయగలను. ఓ సుందరి, నేను నీ దాసుడిని — కామబాణాల నుండి నన్ను రక్షించు.
భజ మాం త్వం మరాలాక్షి తవాధీనం స్మరాకులమ్ । త్రైలోక్యస్వామినీ భూత్వా భుంక్ష్వ భోగాననుత్తమాన్
హంసకంటి కన్నులదానివి, నన్ను ప్రేమించు; నేను నీదైనవాడిని, మనస్సంతా మోహంతో నిండిపోయాను. మూడు లోకాలకూ అధినిగా మారి, అత్యుత్తమమైన భోగాలను అనుభవించు.
తవ చాజ్ఞాకరః కాన్తే భవామి మరణావధి । అవధ్యోఽస్మి వరారోహే సదేవాసురమానుషైః
ఓ సుందరివి, నీ ఆజ్ఞను మరణం వరకు పాటిస్తాను. దేవతలు, దైత్యులు, మనుష్యులు ఎవ్వరూ నన్ను జయించలేరు, ఓ మధురాంగి.