నమో దేవి విశ్వేశ్వరి ప్రాణనాథే సదానన్దరూపే సురానన్దదే తే । నమో దానవాన్తప్రదే మానవానా- మనేకార్థదే భక్తిగమ్యస్వరూపే
విశ్వేశ్వరి! ప్రాణాలకు అధిపతిగా, ఎల్లప్పుడూ ఆనందరూపిణిగా, దేవతలకు ఆనందాన్ని ఇచ్చే దేవీ! నీకు నమస్కారం. రాక్షసులను సంహరించేవాడివి, మానవులకు అనేక వరాలు ఇచ్చేవాడివి, భక్తితో చేరదగిన స్వరూపమివి, నీకు మళ్లీ నమస్కారం.
న తే నామసంఖ్యాం న తే రూపమీదృ- క్తథా కోఽపి వేదాదిదేవస్వరూపే । త్వమేవాసి సర్వేషు శక్తిస్వరూపా ప్రజాసృష్టిసంహారకాలే సదైవ
నీ పేర్లకు లెక్కలేదు, నీ రూపాన్ని వివరించలేం; వేదాలకూ దేవతలకు మూలమైన నీ స్వరూపాన్ని ఎవరు తెలుసుకోగలరు? సృష్టి, లయ సమయంలో నీవే అందరిలో శక్తిరూపంగా ఉంటావు.
స్మృతిస్త్వం ధృతిస్త్వం త్వమేవాసి బుద్ధి- ర్జరా పుష్టితుష్టీ ధృతిః కాన్తిశాన్తీ । సువిద్యా సులక్ష్మీర్గతిః కీర్తిమేధే త్వమేవాసి విశ్వస్య బీజం పురాణమ్
నీవే స్మృతి, నీవే ధైర్యం, నీవే బుద్ధి, వృద్ధాప్యం, పోషణ, తృప్తి, ధైర్యం, అందం, శాంతి; నీవే నిజమైన జ్ఞానం, శుభలక్ష్మి, పురోగతి, కీర్తి, మేధ, నీవే విశ్వానికి పురాతనమైన మూలం.
యదా యైః స్వరూపైః కరోషీహ కార్యం సురాణాం చ తేభ్యో నమామోఽద్య శాన్త్యై । క్షమా యోగనిద్రా దయా త్వం వివక్షా స్థితా సర్వభూతేషు శస్తైః స్వరూపైః
దేవతల కోసం నీవు ఏ రూపాల్లో కార్యాలు చేస్తావో, ఆ స్వరూపాలకు మేము శాంతికోసం నమస్కరిస్తున్నాం. నీవే క్షమ, యోగనిద్ర, దయ, వాక్పాటుత్వం; నీవు అన్ని జీవుల్లో మంగళకరమైన రూపాలతో ఉండేవాడివి.
కృతం కార్యమాదౌ త్వయా యత్సురాణాం హతోఽసౌ మహారిర్మదాన్ధో హయారిః । దయా తే సదా సర్వదేవేషు దేవి ప్రసిద్ధా పురాణేషు వేదేషు గీతా
దేవతల కోసం నీవు మొదట చేసిన కార్యం, మదంతో ఉన్న హయగ్రీవాసురుడిని సంహరించడాన్ని, పురాణాల్లో, వేదాల్లో నీ దయను అందరూ ప్రశంసిస్తారు, దేవీ!
కిమత్రాస్తి చిత్రం యదమ్బా సుతం స్వం ముదా పాలయేత్పోషయేత్సమ్యగేవ । యతస్త్వం జనిత్రీ సురాణాం సహాయా కురుష్వైకచిత్తేన కార్యం సమగ్రమ్
తల్లి తన బిడ్డను ఆనందంగా రక్షించి, పోషించడంలో ఏమి ఆశ్చర్యం? నీవే దేవతలకు తల్లి, సహాయిగా ఉన్నావు. అందుకే, ఏకాగ్రతతో ఈ కార్యాన్ని పూర్తిగా నీవు చేయుము.
న వా తే గుణానామియత్తాం స్వరూపం వయం దేవి జానీమహే విశ్వవన్ద్యే । కృపాపాత్రమిత్యేవ మత్వా తథాస్మా- న్భయేభ్యః సదా పాహి పాతుం సమర్థే
దేవీ! విశ్వం పూజించే నిన్ను, నీ గుణాలను, స్వరూపాన్ని మేము పూర్తిగా తెలుసుకోలేము. మమ్మల్ని నీ కృపకు పాత్రులుగా భావించి, ఎల్లప్పుడూ భయాల నుంచి రక్షించు. నీవే రక్షించగలవు.
వినా బాణపాతైర్వినా ముష్టిఘాతై- ర్వినాశూలఖడ్గైర్వినా శక్తిదణ్డైః । రిపూన్హన్తుమేవాసి శక్తా వినోదా- త్తథాపీహ లోకోపకారాయ లీలా
బాణాలు లేకుండా, ముష్టిప్రహారాలు లేకుండా, శూలం, ఖడ్గం, శక్తి, దండాలు లేకుండా, నీవు నీ సంకల్పంతోనే శత్రువులను సంహరించగలవు. అయినా, ఈ లోకానికి మేలు చేయడానికి లీలగా కార్యాలు చేస్తావు.
ఇదం శాశ్వతం నైవ జానన్తి మూఢా న కార్యం వినా కారణం సమ్భవేద్వా । వయం తర్కయామోఽనుమానం ప్రమాణం త్వమేవాసి కర్తాస్య విశ్వస్య చేతి
ఈ శాశ్వత సత్యాన్ని మూర్ఖులు తెలుసుకోరు: కారణం లేకుండా ఫలితం రావదు. మేము తర్కం, అనుమానం ఆధారంగా తెలుసుకుంటాం. కానీ, ఈ విశ్వానికి నీవే కర్త, నీవే కారణం.
అజః సృష్టికర్తా ముకున్దోఽవితాయం హరో నాశకృద్వై పురాణే ప్రసిద్ధః । న కిం త్వత్ప్రసూతాస్త్రయస్తే యుగాదౌ త్వమేవాసి సర్వస్య తేనైవ మాతా
అజ, సృష్టికర్త; ముకుందుడు, రక్షకుడు; హరుడు, సంహారకుడు — వీరు పురాణాల్లో ప్రసిద్ధులు. కానీ యుగారంభంలో వీరంతా నీ నుంచే పుట్టారు. అందుకే నీవే అందరికీ తల్లి.
త్రిభిస్త్వం పురారాధితా దేవి దత్తా త్వయా శక్తిరుగ్రా చ తేభ్యః సమగ్రా । త్వయా సంయుతాస్తే ప్రకుర్వన్తి కామం జగత్పాలనోత్పత్తిసంహారమేవ
బ్రహ్మ, విష్ణు, శివులు నిన్ను పూజించి, నీవు వారికి సంపూర్ణమైన ఉగ్రశక్తిని ఇచ్చావు. నీతో కలసి వారు జగత్తును సృష్టించడాన్ని, పోషించడాన్ని, లయాన్ని కావలసినట్లు చేస్తారు.
తే కిం న మన్దమతయో యతయో విమూఢా- స్త్వాం యే న విశ్వజననీం సముపాశ్రయన్తి । విద్యాం పరాం సకలకామఫలప్రదాం తాం ముక్తిప్రదాం విబుధవృన్దసువన్దితాఙ్ఘ్రిమ్
నిన్ను, విశ్వమాతను ఆశ్రయించని మాంద్యబుద్ధి, మోసపోయిన యతులు ఎందుకు తప్పిపోవరు? నీవే పరాజ్ఞానం, అన్ని కోరికలకు ఫలితాన్ని ఇచ్చే వాడివి, ముక్తిని ప్రసాదించే వాడివి, దేవతలు నీ పాదాలను స్తుతిస్తారు.
యే వైష్ణవాః పాశపతాశ్చ సౌరా దమ్భాస్త ఏవ ప్రతిభాన్తి నూనమ్ । ధ్యాయన్తి న త్వాం కమలాఞ్చ లజ్జాం కాన్తిం స్థితిం కీర్తిమథాపి పుష్టిమ్
వైష్ణవులు, పాశుపతులు, సౌరులు — వీరే నిజంగా దంభికులు. వారు నిన్ను, కమలాని, లజ్జను, కాంతిని, స్థిరతను, కీర్తిని, పోషణను ధ్యానించరు.
హరిహరాదిభిరప్యథ సేవితా త్వమిహ దేవవరైరసురైస్తథా । భువి భజన్తి న యేఽల్పధియో నరా జనని తే విధినా ఖలు వఞ్చితాః
హరి, హరుడు, ఇతర దేవతలు, అసురులలో శ్రేష్ఠులు కూడా నిన్ను సేవిస్తారు. కానీ భూమిపై నీకు పూజ చేయని అల్పబుద్ధి మనుషులు నిజంగా విధి చేత మోసపోయారు, తల్లీ!
జలధిజాపదపఙ్కజరఞ్జనం జతురసేన కరోతి హరిః స్వయమ్ । త్రినయనోఽపి ధరాధరజాఙ్ఘ్రిపం- కజపరాగనిషేవణతత్పరః
సముద్రంలో జన్మించిన లక్ష్మీ పాదపద్మాల ధూళిని హరివు తన శరీరానికి అలంకరిస్తాడు. పర్వత కుమార్తె పాదపద్మాల ధూళిని సేవించడంలో త్రినేత్రుడూ తలమునకలై ఉంటాడు.
కిమపరస్య నరస్య కథానకై- స్తవ పదాబ్జయుగం న భజన్తి కే । విగతరాగగృహాశ్చ దయాం క్షమాం కృతధియో మునయోఽపి భజన్తి తే
నీ పాదపద్మాలను పూజించని ఇతరుల గురించి చెప్పడం అవసరమా? రాగద్వేషాలు లేని, దయ, క్షమలో స్థిరమైన, మేధావులు కూడా నిన్నే పూజిస్తారు.
దేవి త్వదఙ్ఘ్రిభజనే న జనా రతా యే సంసారకూపపతితాః పతితాః కిలామీ । తే కుష్ఠగుల్మశిరఆధియుతా భవన్తి దారిద్ర్యదైన్యసహితా రహితాః సుఖౌఘైః
అమ్మా, నీ పాదాలను ఆరాధించడంలో భక్తి లేని వారు ఈ జనన మరణ చక్రంలో పడిపోతారు, బాగా అలసిపోతారు. వాళ్లు కుష్టు, గడ్డలు, తలనొప్పులు, బాధలు, దారిద్ర్యం, దుఃఖాలు అనుభవిస్తారు. వాళ్లకు సుఖాలు దూరమైపోతాయి.
యే కాష్ఠభారవహనే యవసావహారే కార్యే భవన్తి నిపుణా ధనదారహీనాః । జానీమహేఽల్పమతిభిర్భవదఙ్ఘ్రిసేవా పూర్వే భవే జనని తైర్న కృతా కదాపి
మరియు, ఎవరు కేవలం మంటలు మోసే పనిలో, లేదా ముదురు అన్నం తినడంలోనే నిపుణులు, ధనం లేక భార్య లేకుండానే ఉంటారో, అమ్మా, వాళ్లు గత జన్మలో నీ పాదసేవ చేయలేదు అని మేము తెలుసు. వాళ్లకు తక్కువ బుద్ధి ఉండేది.
వ్యాస ఉవాచ ఏవం స్తుతా సురైః సర్వైరమ్బికా కరుణాన్వితా । ప్రాదుర్బభూవ తరసా రూపయౌవనసంయుతా
వ్యాసుడు చెప్పాడు: దేవతలు అందరూ ఇలా స్తుతించినప్పుడు, అంబికా దయతో నిండినవారై, అందమైన యవ్వనంతో కూడిన రూపంలో అకస్మాత్తుగా ప్రత్యక్షమయ్యారు.
దివ్యామ్బరధరా దేవీ దివ్యభూషణభూషితా । దివ్యమాల్యసమాయుక్తా దివ్యచన్దనచర్చితా
ఆ దేవి దివ్య వస్త్రాలు ధరించి, ఆభరణాలతో అలంకరించబడి, పరమమైన పుష్పమాలలు వేసుకొని, దివ్య గంధంతో పూసుకొని కనిపించింది.
జగన్మోహనలావణ్యా సర్వలక్షణలక్షితా । అద్వితీయస్వరూపా సా దేవానాం దర్శనం గతా
ఆమె అందం జగత్తును మోహింపజేసేలా ఉండి, అన్ని శుభలక్షణాలతో అలంకరించబడి, ఎవ్వరితోనూ పోల్చలేని రూపంలో దేవతలకు దర్శనమిచ్చింది.
జాహ్నవ్యాం స్నాతుకామా సా నిర్గతా గిరిగహ్వరాత్ । దివ్యరూపధరా దేవీ విశ్వమోహనమోహినీ
ఆమె జాహ్నవిలో స్నానం చేయాలని ఆశించి, పర్వత గుహ నుంచి బయటకు వచ్చి, దివ్యరూపాన్ని ధరించి, ప్రపంచాన్ని మోహింపజేసే మోహినిగా వెలిసింది.
దేవాన్స్తుతిపరానాహ మేఘగమ్భీరయా గిరా । ప్రేమపూర్వం స్మితం కృత్వా కోకిలామఞ్జువాదినీ
ఆమెను స్తుతిస్తున్న దేవతలను, మేఘంలా గంభీరమైన స్వరంతో, ప్రేమతో చిరునవ్వుతో, కోయిల పాటలా మధురంగా మాట్లాడింది.
దేవ్యువాచ భో భోః సురవరాః కాత్ర భవద్భిః స్తూయతే భృశమ్ । కిమర్థం బ్రూత వః కార్యం చిన్తావిష్టాః కుతః పునః
దేవి ఇలా అన్నది: ఓ ఉత్తమ దేవతలారా, ఇక్కడ మీరు నన్ను ఎందుకు ఇంతగా స్తుతిస్తున్నారు? మీకేమి అవసరం? మళ్లీ మీరు ఎందుకు చింతతో ఉన్నారు చెప్పండి.
వ్యాస ఉవాచ తచ్ఛ్రుత్వా భాషితం తస్యా మోహితా రూపసమ్పదా । ప్రేమపూర్వం హృదుత్సాహాస్తామూచుః సురసత్తమాః
వ్యాసుడు చెప్పాడు: ఆమె మాటలు విని, ఆమె అందంతో మోహితులై, ప్రేమతో, ఉత్సాహంతో, ఆ దేవతలలో శ్రేష్ఠులు ఆమెతో మాట్లాడారు.
దేవా ఊచుః దేవి స్తుమస్త్వాం విశ్వేశి ప్రణతాః స్మ కృపార్ణవే । పాహి నః సర్వదుఃఖేభ్యః సంవిగ్నాన్దైత్యతాపితాన్
దేవతలు అన్నారు: ఓ దేవి, ఓ విశ్వేశ్వరి, మేము నీకు నమస్కరిస్తున్నాము, కరుణాసముద్రమా! మేము బాధపడుతూ, దానవుల చేత పీడింపబడి ఉన్నాము. మమ్మల్ని అన్ని దుఃఖాల నుంచి రక్షించు.
పురా త్వయా మహాదేవి నిహత్యాసురకణ్టకమ్ । మహిషం నో వరో దత్తః స్మర్తవ్యాహం సదాపది
ఓ మహాదేవి, గతంలో నీవు మహిషాసురుడిని సంహరించి, మాకు వరమిచ్చావు: 'ఏ అపదలోనైనా నన్ను స్మరించండి' అని.
స్మరణాద్దైత్యజాం పీడాం నాశయిష్యామ్యసంశయమ్ । తేన త్వం సంస్మృతా దేవి నూనమస్మాభిరిత్యపి
నన్ను స్మరించినప్పుడు, దానవుల వల్ల కలిగే బాధను నేను తప్పక తొలగిస్తాను అని నీవు చెప్పావు. అందుకే, దేవి, మేము నిన్ను ఇప్పుడు స్మరించాము.
అద్య శుమ్భనిశుమ్భౌ ద్వావసురౌ ఘోరదర్శనౌ । ఉత్పన్నౌ విఘ్నకర్తారావహన్యౌ పురుషైః కిల
ఈ రోజు, శుంభుడు, నిశుంభుడు అనే ఇద్దరు భయంకరమైన దానవులు పుట్టారు. వాళ్లు విఘ్నాలు కలిగిస్తున్నారు. మానవులు వారిని సంహరించలేరు.
రక్తబీజశ్చ బలవాంశ్చణ్డముణ్డౌ తథాసురౌ । ఏతైరన్యైశ్చ దేవానాం హృతం రాజ్యం మహాబలైః
రక్తబీజుడు, చండుడు, ముండుడు అనే బలవంతమైన దానవులు కూడా ఉన్నారు. వీరితో పాటు మరికొంత మంది మహాబలశాలులు కలసి దేవతల రాజ్యాన్ని దక్కించుకున్నారు.