పితా చాతీవ సంతుష్టః పుత్రీం ప్రాప్య మనోరమామ్
ఆమె తండ్రి అలాంటి మనోహరమైన కుమార్తెను పొందినందుకు చాలా సంతోషపడ్డాడు.
ఇందోః కలేవ చాత్యర్థం వవృధే సా దినేదినే
ఆమె రోజురోజుకూ పెరుగుతూ, పెరుగుతున్న చంద్రునిలా మెరిసింది.
వరార్థం నృపతిశ్చిన్తామవాప చ దినేదినే 5.17.
ఆమెకు మంచి వరుడు దొరకాలని ఆ రాజు ప్రతిరోజూ ఆందోళన చెందేవాడు.
తస్య పుత్రోఽతిమేధావీ కంబుగ్రీవోఽతివిశ్రుతః
ఆయనకు ఒక కుమారుడు ఉండేవాడు. అతడు గొప్ప తెలివిగలవాడు, కంబుగ్రీవుడు అని ప్రసిద్ధి పొందినవాడు.
సర్వలక్షణసంపన్నః సర్వవిద్యార్థపారగః
అతడు అన్ని శుభలక్షణాలతో, అన్ని విద్యల్లో నిపుణుడిగా ఉండేవాడు.
కంబుగ్రీవాయ కన్యాం స్వాం దాస్యామి వరవర్ణినీమ్
నా అందమైన కుమార్తెను కంబుగ్రీవునికి ఇస్తానని అతడు అనుకున్నాడు.
వివాహం తే పితా కర్తుం కంబుగ్రీవేణ వాంఛతి
ఆమె తండ్రి తన కుమార్తెను కంబుగ్రీవునితో పెళ్లి చేయాలని కోరుకున్నాడు.
నాహం పతిం కరిష్యామి నేచ్ఛా మేఽస్తి పరిగ్రహే
ఆమె, "నేను పెళ్లి చేసుకోను; నాకు పెళ్లి మీద ఆసక్తి లేదు," అని చెప్పింది.
స్వాతంత్ర్యా న్మోక్షమిత్యాహుః పణ్డితాః శాస్త్రకోవిదా
శాస్త్రాల్లో నిపుణులైన పండితులు, స్వతంత్రతే మోక్షమని అంటారు.
వివాహే వర్తమానే తు పావకస్య చ సన్నిధౌ
కానీ పెళ్లి జరుగుతున్నప్పుడు, పవిత్రమైన అగ్ని ముందు ఉన్నప్పుడు,
శ్వశ్రూదేవరవర్గాణాం దాసీత్వం శ్వశురాలయే
అత్తగార్లు, మరిది వర్గానికి ఇంట్లో పనిమనిషిలా సేవ చేయడం.
కదాచిత్పతిరన్యాం వా కామినీం చ భజేద్యది 5.17.
ఎప్పుడైనా భర్త ఇంకొక మహిళను, ప్రియమైనవారిని కోరితే,
తదేర్ష్యా జాయతే పత్యౌ క్లేశశ్చాపి భవేదథ
అప్పుడు భర్తపై అసూయ కలిగి, మనసులో బాధ కలుగుతుంది.
స్వభావాత్పరతన్త్రాణాం సంసారే స్వప్నధర్మిణి
ఇతరులపై ఆధారపడే వారు, ఈ లోకంలో కలలో ఉన్నవారిలా ఉంటారు.
ఉత్తమః సర్వధర్మజ్ఞో ధువాదవరజో నృపః
అన్ని ధర్మాలను తెలిసినవాడు, ధృడమైన రాజు, చిన్నవాడు ఉత్తముడు.
అపరాధం వినా కాంతాం త్యక్తవాన్విపినే ప్రియామ్
ఏ తప్పు లేకుండా తన ప్రియమైన భార్యను అడవిలో వదిలేశాడు.
కాలయోగాన్మృతే తస్మిన్నారీ స్యాద్ దుఃఖభాజనమ్
కాల ప్రభావంతో అతను మరణించినప్పుడు, ఆ మహిళ బాధకు లోనయ్యింది.
పరోషి(పి?)తపతిత్వేఽపి దుఃఖం స్యాదధికం గృహే
ఇంకొకరిని భర్తగా చేసుకున్నా, ఇంట్లో ఆమెకు బాధ మరింత ఎక్కువగా ఉంటుంది.
తస్మాత్పతిర్న కర్తవ్యః సర్వథేతి మతిర్మమ
కాబట్టి, ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ భర్తను తీసుకోకూడదు — ఇదే నా అభిప్రాయం.
న చ వాంఛతి భర్తారం కౌమారవ్రతధారిణీ
యౌవన వ్రతాన్ని పాటించే యువతి భర్తను కోరదు.
న కాంక్షతి పతిం కర్తుం బహుదోషవిచక్షణా
చాలా లోపాలు తెలుసుకున్న ఆమె, భర్తను చేసుకోవాలని ఆశపడదు.
వివాహో న కృతః పుత్ర్యా జ్ఞాత్వా భావవి వర్జితామ్ 5.17.
లోకబద్ధత లేని కుమార్తెకు పెళ్లి చేయలేదు.
యౌవనస్యాంకురా జాతా నారీణాం కామ దీపకాః
స్త్రీలకు యౌవనపు మొగ్గలు పుట్టి, కోరిక దీపాన్ని వెలిగిస్తాయి.
చకమే న పతిం కర్తుం జ్ఞానార్థపద భాషిణీ
జ్ఞానానికి దారితీసే మాటలు చెప్పుతూ, ఆమె భర్తను చేసుకోవాలని కోరలేదు.
జగామ సుముఖీ ప్రేమ్ణా సైరంధ్రీగణసేవితా
అందమైన ముఖం కలిగిన ఆమె, ప్రేమతో, సైరంధ్రీలతో కలిసి వెళ్లింది.
పుష్పాణి చిన్వతీ రమ్యా వయస్యాభిః సమావృతా
స్నేహితులతో కలిసి, అందంగా, పువ్వులు ఏరుకుంటూ ఉంది.
ఆజగామ మహావీరో వీరసేనోఽతివిశ్రుతః
పెద్ద వీరుడు, విరసేనుడు, ఎంతో పేరుగాంచినవాడు అక్కడికి వచ్చాడు.
సైన్యం చ పృష్ఠతస్తస్య సమాయాతి శనైః శనైః
వీరసేనుని వెనుక అతని సైన్యం నెమ్మదిగా ముందుకు వచ్చేది.
మందోదర్యై తథా ప్రోక్తం సమాయాతి నరః పథి
మండోదరీ ముందే చెప్పింది — ఒక మనిషి ఈ దారిలో రాబోతున్నాడు.
మన్యేఽహం నృపతిః కశ్చిత్ప్రాప్తో భాగ్యవశాదిహ
నాకు అనిపిస్తోంది — ఎవరో రాజు అదృష్టవశాత్తు ఇక్కడికి వచ్చారు.