తథాపి మే ఫలం న స్యాద్బలాద్భోగసుఖం కుతః । ప్రబ్రవీమి సుకేశి త్వాం వినయావనతో యతః
అలా చేసినా నాకు నిజమైన ఫలితం లభించదు. బలవంతంగా పొందిన ఆనందంలో ఏమి సుఖం ఉంటుంది? ఓ మృదులమైన జుట్టు కలదా! నేను వినయంగా మాట్లాడుతున్నాను.
పురుషస్య సుఖం న స్యాదృతే కాన్తాముఖామ్బుజాత్ । తత్తథైవ హి నారీణాం న స్యాచ్చ పురుషం వినా
పురుషుడు తన ప్రియమైనవారి ముఖాన్ని చూసినప్పుడే ఆనందాన్ని పొందగలడు. అలాగే, స్త్రీకి కూడా పురుషుడు లేకపోతే సంతోషం ఉండదు.
సంయోగే సుఖసమ్భూతిర్వియోగే దుఃఖసమ్భవః । కాన్తాసి రూపసమ్పన్నా సర్వాభరణభూషితా
కలిసినప్పుడు సుఖం కలుగుతుంది, విడిపోయినప్పుడు బాధ వస్తుంది. నీవు అందమైనవాడివి, అన్ని అలంకారాలతో అలంకరించబడి ఉన్నావు.
చాతుర్యం త్వయి కిం నాస్తి యతో మాం న భజస్యహో । తవోపదిష్టం కేనేదం భోగానాం పరివర్జనమ్
నీవు నన్ను అంగీకరించకపోవడంలో నీకు తెలివితక్కువేంటి? ఈ సుఖాలను వదిలిపెట్టమని నీకు ఎవరు చెప్పారు?
వఞ్చితాసి ప్రియాలాపే వైరిణా కేనచిత్త్విహ । ముఞ్చాగ్రహమిమం కాన్తే కురు కార్యం సుశోభనమ్
ఓ సుందరీ! ఎవరో శత్రువు మధురమైన మాటలతో నిన్ను మోసం చేశాడు. ఈ మొండితనాన్ని వదిలిపెట్టు, మంచి పని చేయు.
సుఖం తవ మమాపి స్యాద్వివాహే విహితే కిల । విష్ణుర్లక్ష్యా సహాభాతి సావిత్ర్యా చ సహాత్మభూః
పెళ్లి జరిగితే నీకూ నాకు కూడా ఆనందం కలుగుతుంది. విష్ణువు లక్ష్మితో, బ్రహ్మ సావిత్రితో కలిసి ప్రకాశిస్తారు.
రుద్రో భాతి చ పార్వత్యా శచ్యా శతమఖస్తథా । కా నారీ పతిహీనా చ సుఖం ప్రాప్నోతి శాశ్వతమ్
రుద్రుడు పార్వతితో, ఇంద్రుడు శచితో కలిసి ప్రకాశిస్తారు. భర్త లేకుండా ఏ స్త్రీకి శాశ్వతమైన సుఖం లభిస్తుంది?
యేన త్వమసితాపాఙ్గి న కరోషి పతిం శుభమ్ । కామః క్వాద్య గతః కాన్తే యస్త్వాం బాణైః సుకోమలైః
ఓ నల్లని కళ్ల కలదా! నీవు మంచి భర్తను ఎందుకు ఎంచుకోవడం లేదు? ఈ రోజు మన్మథుడు, తన మృదువైన బాణాలతో నిన్ను ఎందుకు తాకడం లేదు?
మాదనైః పఞ్చభిః కామం న తాడయతి మన్దధీః । మన్యేఽహమివ కామోఽపి దయావాంస్త్వయి సున్దరి
ఐదు పుష్పబాణాలతో కూడిన మన్మథుడు నిన్ను తాకడం లేదు. ఓ సుందరీ! నేను నిన్ను ఎలా కరుణతో చూస్తున్నానో, మన్మథుడూ అలాగే నిన్ను కరుణతో చూస్తున్నాడేమో అనిపిస్తోంది.
అబలేతి చ మన్వానో న ప్రేరయతి మార్గణాన్ । మనోభవస్య వైరం వా కిమప్యస్తి మయా సహ
నీవు బలహీనురాలివని భావించి, మన్మథుడు తన బాణాలను పంపడం లేదు. లేదా మన్మథుడు నాపై ఏదైనా ద్వేషం పెట్టుకున్నాడేమో.
తేన చ త్వయ్యరాలాక్షి న ముఞ్చతి శిలీముఖాన్ । అథవా మేఽహితైర్దేవైర్వారితోఽసౌ ఝషధ్వజః
అందుకే, ఓ వంకర కళ్ల కలదా! మన్మథుడు తన బాణాలను నీపై ప్రయోగించడం లేదు. లేదా ఆ మత్స్యధ్వజుడు శత్రువులైన దేవతల చేత ఆపబడ్డాడేమో.
సుఖవిధ్వంసిభిస్తేన త్వయి న ప్రహరత్యపి । త్యక్త్వా మాం మృగశావాక్షి పశ్చాత్తాపం కరిష్యసి
అందుకే, ఆ సుఖాన్ని నాశనం చేసే బాణాలతో నిన్ను తాకడం లేదు. కాని, ఓ చందమామ కన్నుల కలదా! నన్ను వదిలిపెడితే, తర్వాత నీవు పశ్చాత్తాపపడతావు.
మన్దోదరీవ తన్వఙ్గి పరిత్యజ్య శుభం నృపమ్ । అనుకూలం పతిం పశ్చాత్సా చకార శఠం పతిమ్ । కామార్తా చ యదా జాతా మోహేన వ్యాకులాన్తరా
ఓ సన్నని నడుము కలిగినవాడా! మందోదరి తన మంచి భర్తను వదిలి, తరువాత ఒక మాయగాడిని భర్తగా చేసుకున్నట్టు, ఆమె కూడా కోరికతో మత్తులో మునిగి, తనను తాను మోసం చేసుకున్నది.
రాజపుత్రీమన్దోదరీవృత్తవర్ణనమ్ వ్యాస ఉవాచ కా సా మందోదరీ నారీ కోఽసౌ త్యక్తో నృపస్తయా
వ్యాసుడు ఇలా అన్నాడు: ఆ మందోదరి అనే మహిళ ఎవరు? ఆమె వదిలిన ఆ రాజు ఎవరు?
శఠః కో వా నృపః పశ్చాత్తన్మే బ్రూహి కథానకమ్
ఆమె తరువాత స్వీకరించిన ఆ మాయగాడు రాజు ఎవరు? ఈ కథను నాకు చెప్పు.
మహిష ఉవాచ ఘనపాదపసంయుక్తో ధనధాన్యసమృద్ధిమాన్
మహిషుడు ఇలా అన్నాడు: ఒక రాజు ఉండేవాడు. అతనికి బలమైన ఏనుగులు, అపారమైన ధనం, ధాన్యం ఉండేవి.
చంద్రసేనాఽభిధస్తత్ర రాజా ధర్మపరాయణః
ఆ రాజుని పేరు చంద్రసేనుడు. అతడు ధర్మాన్ని పాటించేవాడు.
సత్యవాదీ మృదుః శూరస్తితిక్షుర్నీతిసాగరః
అతడు ఎప్పుడూ నిజం మాట్లాడేవాడు, మృదువుగా ఉండేవాడు, వీరుడు, సహనశీలి, మంచి నడవడిలో సముద్రంలా ఉండేవాడు.
తస్య భార్యా వరారోహా సున్దరీ సుభగా శుభా
ఆయన భార్య అందమైన రూపాన్ని కలిగి, సౌభాగ్యశాలి, మంగళకరమైనవారు.
నామ్నా గుణవతీ కాంతా సర్వలక్షణసంయుతా
ఆమె పేరు గుణవతి. ఆమె అందమైనది, అన్ని శుభలక్షణాలతో కూడినది.
పితా చాతీవ సంతుష్టః పుత్రీం ప్రాప్య మనోరమామ్
ఆమె తండ్రి అలాంటి మనోహరమైన కుమార్తెను పొందినందుకు చాలా సంతోషపడ్డాడు.
ఇందోః కలేవ చాత్యర్థం వవృధే సా దినేదినే
ఆమె రోజురోజుకూ పెరుగుతూ, పెరుగుతున్న చంద్రునిలా మెరిసింది.
వరార్థం నృపతిశ్చిన్తామవాప చ దినేదినే 5.17.
ఆమెకు మంచి వరుడు దొరకాలని ఆ రాజు ప్రతిరోజూ ఆందోళన చెందేవాడు.
తస్య పుత్రోఽతిమేధావీ కంబుగ్రీవోఽతివిశ్రుతః
ఆయనకు ఒక కుమారుడు ఉండేవాడు. అతడు గొప్ప తెలివిగలవాడు, కంబుగ్రీవుడు అని ప్రసిద్ధి పొందినవాడు.
సర్వలక్షణసంపన్నః సర్వవిద్యార్థపారగః
అతడు అన్ని శుభలక్షణాలతో, అన్ని విద్యల్లో నిపుణుడిగా ఉండేవాడు.
కంబుగ్రీవాయ కన్యాం స్వాం దాస్యామి వరవర్ణినీమ్
నా అందమైన కుమార్తెను కంబుగ్రీవునికి ఇస్తానని అతడు అనుకున్నాడు.
వివాహం తే పితా కర్తుం కంబుగ్రీవేణ వాంఛతి
ఆమె తండ్రి తన కుమార్తెను కంబుగ్రీవునితో పెళ్లి చేయాలని కోరుకున్నాడు.
నాహం పతిం కరిష్యామి నేచ్ఛా మేఽస్తి పరిగ్రహే
ఆమె, "నేను పెళ్లి చేసుకోను; నాకు పెళ్లి మీద ఆసక్తి లేదు," అని చెప్పింది.
స్వాతంత్ర్యా న్మోక్షమిత్యాహుః పణ్డితాః శాస్త్రకోవిదా
శాస్త్రాల్లో నిపుణులైన పండితులు, స్వతంత్రతే మోక్షమని అంటారు.
వివాహే వర్తమానే తు పావకస్య చ సన్నిధౌ
కానీ పెళ్లి జరుగుతున్నప్పుడు, పవిత్రమైన అగ్ని ముందు ఉన్నప్పుడు,