స శఙ్ఖనినదం శ్రుత్వా జనవిస్మయకారకమ్ । సమీపమేత్య దేవ్యాస్తు తామువాచ హసన్నివ
ఆ శంఖధ్వని అందరినీ ఆశ్చర్యపరిచింది. దాన్ని విని, అతడు దేవికి దగ్గరగా వచ్చి, చిరునవ్వుతో ఇలా అన్నాడు.
దేవి సంసారచక్రేఽస్మిన్వర్తమానో జనః కిల । నరో వాథ తథా నారీ సుఖం వాఞ్ఛతి సర్వథా
దేవీ! ఈ Samsāra చక్రంలో ప్రతి మనిషి — పురుషుడైనా, స్త్రీ అయినా — ఎప్పుడూ సుఖమే కోరుకుంటాడు అంటారు.
సుఖం సంయోగజం నౄణాం నాసంయోగే భవేదిహ । సంయోగో బహుధా భిన్నస్తాన్బ్రవీమి శృణుష్వ హ
మనుషులకు సుఖం అనేది కలయిక వల్లే కలుగుతుంది, వేరుపడినప్పుడు కాదు. కలయికలు అనేక విధాలుగా ఉంటాయి. వాటిని నేను చెబుతాను, విను.
భేదాన్సుప్రీతిహేతూత్థాన్స్వభావోత్థాననేకశః । తత్ర ప్రీతిభవానాదౌ కథయామి యథామతి
ప్రేమకు కారణమైన కలయికలు, స్వభావం వల్ల కలిగే కలయికలు ఎన్నో విధాలుగా ఉంటాయి. వాటిలో మొదటిగా ఆనందాన్ని కలిగించే కలయికను నా బుద్ధి మేరకు వివరించాను.
మాతాపిత్రోస్తు పుత్రేణ సంయోగస్తూత్తమః స్మృతః । భ్రాతుర్భ్రాత్రా తథా యోగః కారణాన్మధ్యమో మతః
తల్లిదండ్రులతో కుమారుడి కలయికను ఉత్తమమైనదిగా భావిస్తారు. అన్నదమ్ముల మధ్య కలయికను కొన్ని కారణాల వల్ల మధ్యస్థంగా అంటారు.
ఉత్తమస్య సుఖస్యైవ దాతృత్వాదుత్తమః స్మృతః । తస్మాదల్పసుఖస్యైవ ప్రదాతృత్వాచ్చ మధ్యమః
ఎందుకంటే, ఎక్కువ సుఖాన్ని ఇచ్చేది ఉత్తమమైనదిగా పిలవబడుతుంది. తక్కువ సుఖాన్ని ఇచ్చేది మధ్యస్థంగా పరిగణించబడుతుంది.
నావికానాం తు సంయోగః స్మృతః స్వాభావికో బుధైః । వివిధావృతచిత్తానాం ప్రసఙ్గపరివర్తినామ్
పరిచయం లేని వారితో కలయికను, వివిధ ఆసక్తులతో మనస్సు మారిపోతూ ఉండేవారికి, పండితులు సహజమైనదిగా భావిస్తారు.
అత్యల్పసుఖదాతృత్వాత్కనిష్ఠోఽయం స్మృతో బుధైః । అత్యుత్తమస్తు సంయోగః సంసారే సుఖదః సదా
చాలా తక్కువ సుఖాన్ని ఇచ్చే కలయికను పండితులు కనిష్ఠంగా పరిగణిస్తారు. అత్యుత్తమమైన కలయిక మాత్రం ఎప్పుడూ లోకంలో సుఖాన్ని ఇస్తుంది.
నారీపురుషయోః కాన్తే సమానవయసో సదా । సంయోగో యః సమాఖ్యాతః స ఏవాత్యుత్తమః స్మృతః
ఒక యువతి, ఒక యువకుడు ఇద్దరూ సమాన వయస్సులో ఉండి కలిసిన కలయికను అత్యుత్తమమైనదిగా ప్రకటించారు.
అత్యుత్తమసుఖస్యైవ దాతృత్వాత్స తథావిధః । చాతుర్యరూపవేషాద్యైః కులశీలగుణైస్తథా
అది అత్యుత్తమమైన సుఖాన్ని ఇస్తుందని, అందం, రూపం, వేషధారణ, కుటుంబం, స్వభావం, గుణాలతో అలంకరించబడిన కలయిక అని చెప్పబడింది.
పరస్పరసముత్కర్షః కథ్యతే హి పరస్పరమ్ । తం చేత్కరోషి సంయోగం వీరేణ చ మయా సహ
ఇద్దరికి పరస్పరంగా ఉన్న గొప్పతనాన్ని పరస్పరంగా చెప్పుకుంటారు. నీవు నాతో, ఒక వీరుడితో కలయిక కలిగిస్తే—
అత్యుత్తమసుఖస్యైవ ప్రాప్తిః స్యాత్తే న సంశయః । నానావిధాని రూపాణి కరోమి స్వేచ్ఛయా ప్రియే
అత్యుత్తమమైన సుఖాన్ని నీవు పొందుతావు, ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు. ప్రియమైనవాడా! నేను ఎన్నో రూపాలను నా ఇష్టానుసారం ధరించగలను.
ఇన్ద్రాదయః సురాః సర్వే సంగ్రామే విజితా మయా । రత్నాని యాని దివ్యాని భవనేఽస్మిన్మమాధునా
ఇంద్రుడు మొదలైన దేవతలందరినీ యుద్ధంలో నేను ఓడించాను. ఇప్పుడు నా మహల్లో ఉన్న ఆ దివ్య రత్నాలు—
భుంక్ష్వ త్వం తాని సర్వాణి యథేష్టం దేహి వా యథా । పట్టరాజ్ఞీ భవాద్య త్వం దాసోఽస్మి తవ సున్దరి
నీవు వాటన్నింటిని నీ ఇష్టానుసారం అనుభవించు లేదా నీకు నచ్చిన వారికి ఇవ్వు. నువ్వు ఈ రోజు నా ప్రధాన రాణిగా అవ్వు. అందాలవతీ! నేను నీ సేవకుడిని.
వైరం త్యజేఽహం దేవైస్తు తవ వాక్యాన్న సంశయః । యథా త్వం సుఖమాప్నోషి తథాహం కరవాణి వై
నీవు చెప్పిన మాటకు నేను దేవతలతో శత్రుత్వాన్ని వదిలేస్తాను, ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు. నీవు సుఖంగా ఉండేలా నేను చేస్తాను.
ఆజ్ఞాపయ విశాలాక్షి తథాహం ప్రకరోమ్యథ । చిత్తం మే తవ రూపేణ మోహితం చారుభాషిణి
విపులమైన కళ్లవాడా! నీవు ఆజ్ఞాపించు, నేను అలాగే చేస్తాను. మధురంగా మాట్లాడే వాడా! నీ రూపానికి నా మనసు మోహించిపోయింది.
ఆతురోఽస్మి వరారోహే ప్రాప్తస్తే శరణం కిల । ప్రపన్నం పాహి రమ్భోరు కామబాణైః ప్రపీడితమ్
ఓ సన్నని నడుము కలిగినవాడా! నేను బాధపడుతూ నీ ఆశ్రయానికి వచ్చాను. నన్ను కాపాడవు, రంభ వంటి తొడలు కలిగినవాడా! కామబాణాలతో నేను చాలా బాధపడుతున్నాను.
ధర్మాణాముత్తమో ధర్మః శరణాగతరక్షణమ్ । త్వదీయోఽస్మ్యసితాపాఙ్గి సేవకోఽహం కృశోదరి
అన్ని ధర్మాలలో, ఆశ్రయానికి వచ్చినవారిని రక్షించడం గొప్ప ధర్మం. నేను నీవాడినే, నల్లని కళ్లతో ఉన్నవాడా! నేను నీ సేవకుడిని, సన్నని పొట్ట కలిగినవాడా!
మరణాన్తం వచః సత్యం నాన్యథా ప్రకరోమ్యహమ్ । పాదౌ నతోఽస్మి తన్వఙ్గి త్యక్త్వా నానాయుధాని తే
నిజమే చెబుతున్నాను, మరణం వరకు కూడా వేరేలా ప్రవర్తించను. సన్నని అవయవాలు కలిగినవాడా! నీ పాదాలకు వంగిపోతున్నాను, నా ఆయుధాలు అన్నీ వదిలేసి.
దయాం కురు విశాలాక్షి తప్తోఽస్మి కామమార్గణైః । జన్మప్రభృతి చార్వఙ్గి దైన్యం నాచరితం మయా
విపులమైన కళ్లతో ఉన్నవాడా! దయ చూపించు, కామబాణాలతో నేను కాలిపోతున్నాను. అందమైన అవయవాలు కలిగినవాడా! పుట్టినప్పటి నుంచి నేను ఎప్పుడూ వినయంగా ప్రవర్తించలేదు.
బ్రహ్మాదీనీశ్వరాన్ప్రాప్య త్వయి తద్విదధామ్యహమ్ । చరితం మమ జానన్తి రణే బ్రహ్మాదయః సురాః
బ్రహ్మ మొదలైన దేవతలను జయించి, ఇప్పుడు నీ ముందుకు వచ్చాను. యుద్ధంలో నా కార్యాలను బ్రహ్మాదులు, ఇతర దేవతలు అందరూ తెలుసు.
సోఽప్యహం తవ దాసోఽస్మి మన్ముఖం పశ్య భామిని । వ్యాస ఉవాచ ఇతి బ్రువాణం తం దైత్యం దేవీ భగవతీ హి సా
అయినా నేను నీ సేవకుడినే. భామినీ! నా ముఖాన్ని చూసి. వ్యాసుడు చెప్పాడు: అలా ఆ దానవుడు మాట్లాడుతుండగా, ఆ మహాదేవి—
ప్రహస్య సస్మితం వాక్యమువాచ వరవర్ణినీ । దేవ్యువాచ నాహం పురుషమిచ్ఛామి పరమం పురుషం వినా
ఆమె చిరునవ్వుతో ఇలా పలికింది: దేవీ ఇలా చెప్పింది— నేను పరమపురుషుడిని తప్ప మరెవరినీ కోరను.
తస్య చేచ్ఛాస్మ్యహం దైత్య సృజామి సకలం జగత్ । స మాం పశ్యతి విశ్వాత్మా తస్యాహం ప్రకృతిః శివా
దానవా! నేను ఆయనను కోరితే, ఈ సృష్టి అంతా నేను సృష్టిస్తాను. ఆయన జగత్తుకు ఆత్మ, నన్ను చూస్తాడు. నేను ఆయనకు శుభప్రకృతి.
తత్సాన్నిధ్యవశాదేవ చైతన్యం మయి శాశ్వతమ్ । జడాహం తస్య సంయోగాత్ప్రభవామి సచేతనా
ఆయన సమీపంలో ఉన్నప్పుడే నాకు శాశ్వతమైన చైతన్యం కలుగుతుంది. నేను జడమయినదాన్ని, ఆయనతో కలిసినప్పుడు చైతన్యవంతురాలిని అవుతాను.
అయస్కాన్తస్య సాన్నిధ్యాదయసశ్చేతనా యథా । న గ్రామ్యసుఖవాఞ్ఛా మే కదాచిదపి జాయతే
ఎలా అయస్కాంతం దగ్గరలో ఇనుపు చలనం పొందుతుందో, అలాగే నేను. నాకు ఎప్పుడూ లోకసుఖాలపై ఆశ ఉండదు.
మూర్ఖస్త్వమసి మన్దాత్మన్ యత్స్త్రీసఙ్గం చికీర్షసి । నరస్య బన్ధనార్థాయ శృఙ్ఖలా స్త్రీ ప్రకీర్తితా
నీవు మూర్ఖుడవు, మాంద్యమయిన మనస్సు కలవాడవు, స్త్రీతో కలవాలని కోరుతున్నావు. స్త్రీ పురుషుడిని బంధించేందుకు సంకెళ్లు అని అంటారు.
లోహబద్ధోఽపి ముచ్యేత స్త్రీబద్ధో నైవ ముచ్యతే । కిమిచ్ఛసి చ మన్దాత్మన్ మూత్రాగారస్య సేవనమ్
ఇనుపు సంకెళ్లతో బంధించినవాడు విడిపోవచ్చు, కానీ స్త్రీ బంధంలో పడినవాడు ఎప్పుడూ విడిపోలేడు. ఓ మాంద్యమనస్సు కలవాడా! మూత్రగృహాన్ని ఎందుకు కోరుతున్నావు?
శమం కురు సుఖాయ త్వం శమాత్సుఖమవాప్స్యసి । నారీసఙ్గే మహద్దుఃఖం జానన్కిం త్వం విముహ్యసి
నీ సుఖార్థం నీవు మనస్సును నియంత్రించు. నియమంతో సుఖం కలుగుతుంది. స్త్రీసంగం వల్ల గొప్ప బాధ వస్తుందని తెలిసినా, నీవు ఎందుకు మాయలో పడుతున్నావు?
త్యజ వైరం సురైః సార్ధం యథేష్టం విచరావనౌ । పాతాలం గచ్ఛ వా కామం జీవితేచ్ఛా యదస్తి తే
దేవతలతో శత్రుత్వాన్ని వదిలిపెట్టి, ఇష్టానుసారం భూమిపై సంచరించు. లేకపోతే, జీవించాలనుకుంటే పాతాళానికి వెళ్ళిపో.