సూతోఽపి రథమానీయ తమువాచ త్వరాన్వితః । రాజన్ రథోఽయమానీతో ద్వారి తిష్ఠతి భూషితః
సారథి ఆ రథాన్ని తీసుకొచ్చి, త్వరగా ఇలా చెప్పాడు: 'ఓ రాజా! రథం తీసుకొచ్చాను, ద్వారంలో అలంకరించబడి నిలబడి ఉంది.'
సర్వాయుధసమాయుక్తో వరాస్తరణసంయుతః । ఆనీతం తం రథం జ్ఞాత్వా దానవేన్ద్రో మహాబలః
అది అన్ని ఆయుధాలతో, ఉత్తమమైన కవచంతో కూడినది. ఆ రథం వచ్చిందని తెలుసుకుని, మహాబలశాలి దానవేంద్రుడు—
మానుషం దేహమాస్థాయ సంగ్రామే గన్తుముద్యతః । విచార్య మనసా చేతి దేవీ మాం ప్రేక్ష్య దుర్ముఖమ్
మానవ రూపం ధరించి, యుద్ధానికి వెళ్లేందుకు సిద్ధమయ్యాడు. తన మనసులో, 'నన్ను చూసి దేవీ భయపడుతుంది' అని ఆలోచించాడు.
శృఙ్గిణం మహిషం నూనం విమనా సా భవిష్యతి । నారీణాం చ ప్రియం రూపం తథా చాతుర్యమిత్యపి
'నన్ను కొమ్ములున్న మహిషరూపంలో చూసినప్పుడు, ఆమె నిరుత్సాహపడుతుంది. స్త్రీలకు అందమైన రూపం, తెలివితేటలు ఇష్టమవుతాయి.'
తస్మాద్రూపం చ చాతుర్యం కృత్వా యాస్యామి తాం ప్రతి । యథా మాం వీక్ష్య సా బాలా ప్రేమయుక్తా భవిష్యతి
'కాబట్టి, అందమైన రూపాన్ని, తెలివిని చూపిస్తూ ఆమె దగ్గరకు వెళ్తాను. అప్పుడు ఆ యువతి నన్ను చూసి ప్రేమతో నిండిపోతుంది.'
మమాపి చ తదైవ స్యాత్సుఖం నాన్యస్వరూపతః । ఇతి సఞ్చిన్త్య మనసా దానవేన్ద్రో మహాబలః
'నాకు కూడా ఆనందం అదే రూపంలోనే లభిస్తుంది, ఇంకే రూపంలో కాదు.' అని మనసులో ఆలోచిస్తూ, ఆ మహాబలశాలి దానవేంద్రుడు—
త్యక్త్వా తన్మాహిషం రూపం బభూవ పురుషః శుభః । సర్వాయుధధరః శ్రీమాంశ్చారుభూషణభూషితః
ఆ మహిషరూపాన్ని వదిలేసి, అందమైన మానవుడిగా మారాడు. అన్ని ఆయుధాలు ధరించి, కాంతివంతంగా, అందమైన ఆభరణాలతో అలంకరించబడి ఉన్నాడు.
దివ్యామ్బరధరః కాన్తః పుష్పబాణ ఇవాపరః । రథోపవిష్టః కేయూరస్రగ్వీ బాణధనుర్ధరః
దివ్య వస్త్రాలు ధరించి, ఆకర్షణీయంగా, పుష్పబాణాల మన్మథునిలా కనిపిస్తూ, రథంపై కూర్చొని, కంకణాలు, హారాలతో అలంకరించబడి, బాణాలు, ధనుస్సు చేతబట్టి ఉన్నాడు.
సేనాపరివృతో దేవీం జగామ మదగర్వితః । మనోజ్ఞం రూపమాస్థాయ మానినీనాం మనోహరమ్
తన సైన్యంతో చుట్టుముట్టి, గర్వంతో మత్తెక్కి, అతడు ఆ దేవిని దగ్గరకు వచ్చాడు. అహంకారంతో ఉన్నవారిని ఆకర్షించే అందమైన రూపాన్ని ధరించి వచ్చాడు.
తమాగతం సమాలోక్య దైత్యానామధిపం తదా । బహుభిః సంవృతం వీరైర్దేవీ శఙ్ఖమవాదయత్
అప్పుడు ఆ దైత్యాధిపతి అనేక వీరులతో కూడి వచ్చినదాన్ని చూసి, దేవి తన శంఖాన్ని ఊదింది.
స శఙ్ఖనినదం శ్రుత్వా జనవిస్మయకారకమ్ । సమీపమేత్య దేవ్యాస్తు తామువాచ హసన్నివ
ఆ శంఖధ్వని అందరినీ ఆశ్చర్యపరిచింది. దాన్ని విని, అతడు దేవికి దగ్గరగా వచ్చి, చిరునవ్వుతో ఇలా అన్నాడు.
దేవి సంసారచక్రేఽస్మిన్వర్తమానో జనః కిల । నరో వాథ తథా నారీ సుఖం వాఞ్ఛతి సర్వథా
దేవీ! ఈ Samsāra చక్రంలో ప్రతి మనిషి — పురుషుడైనా, స్త్రీ అయినా — ఎప్పుడూ సుఖమే కోరుకుంటాడు అంటారు.
సుఖం సంయోగజం నౄణాం నాసంయోగే భవేదిహ । సంయోగో బహుధా భిన్నస్తాన్బ్రవీమి శృణుష్వ హ
మనుషులకు సుఖం అనేది కలయిక వల్లే కలుగుతుంది, వేరుపడినప్పుడు కాదు. కలయికలు అనేక విధాలుగా ఉంటాయి. వాటిని నేను చెబుతాను, విను.
భేదాన్సుప్రీతిహేతూత్థాన్స్వభావోత్థాననేకశః । తత్ర ప్రీతిభవానాదౌ కథయామి యథామతి
ప్రేమకు కారణమైన కలయికలు, స్వభావం వల్ల కలిగే కలయికలు ఎన్నో విధాలుగా ఉంటాయి. వాటిలో మొదటిగా ఆనందాన్ని కలిగించే కలయికను నా బుద్ధి మేరకు వివరించాను.
మాతాపిత్రోస్తు పుత్రేణ సంయోగస్తూత్తమః స్మృతః । భ్రాతుర్భ్రాత్రా తథా యోగః కారణాన్మధ్యమో మతః
తల్లిదండ్రులతో కుమారుడి కలయికను ఉత్తమమైనదిగా భావిస్తారు. అన్నదమ్ముల మధ్య కలయికను కొన్ని కారణాల వల్ల మధ్యస్థంగా అంటారు.
ఉత్తమస్య సుఖస్యైవ దాతృత్వాదుత్తమః స్మృతః । తస్మాదల్పసుఖస్యైవ ప్రదాతృత్వాచ్చ మధ్యమః
ఎందుకంటే, ఎక్కువ సుఖాన్ని ఇచ్చేది ఉత్తమమైనదిగా పిలవబడుతుంది. తక్కువ సుఖాన్ని ఇచ్చేది మధ్యస్థంగా పరిగణించబడుతుంది.
నావికానాం తు సంయోగః స్మృతః స్వాభావికో బుధైః । వివిధావృతచిత్తానాం ప్రసఙ్గపరివర్తినామ్
పరిచయం లేని వారితో కలయికను, వివిధ ఆసక్తులతో మనస్సు మారిపోతూ ఉండేవారికి, పండితులు సహజమైనదిగా భావిస్తారు.
అత్యల్పసుఖదాతృత్వాత్కనిష్ఠోఽయం స్మృతో బుధైః । అత్యుత్తమస్తు సంయోగః సంసారే సుఖదః సదా
చాలా తక్కువ సుఖాన్ని ఇచ్చే కలయికను పండితులు కనిష్ఠంగా పరిగణిస్తారు. అత్యుత్తమమైన కలయిక మాత్రం ఎప్పుడూ లోకంలో సుఖాన్ని ఇస్తుంది.
నారీపురుషయోః కాన్తే సమానవయసో సదా । సంయోగో యః సమాఖ్యాతః స ఏవాత్యుత్తమః స్మృతః
ఒక యువతి, ఒక యువకుడు ఇద్దరూ సమాన వయస్సులో ఉండి కలిసిన కలయికను అత్యుత్తమమైనదిగా ప్రకటించారు.
అత్యుత్తమసుఖస్యైవ దాతృత్వాత్స తథావిధః । చాతుర్యరూపవేషాద్యైః కులశీలగుణైస్తథా
అది అత్యుత్తమమైన సుఖాన్ని ఇస్తుందని, అందం, రూపం, వేషధారణ, కుటుంబం, స్వభావం, గుణాలతో అలంకరించబడిన కలయిక అని చెప్పబడింది.
పరస్పరసముత్కర్షః కథ్యతే హి పరస్పరమ్ । తం చేత్కరోషి సంయోగం వీరేణ చ మయా సహ
ఇద్దరికి పరస్పరంగా ఉన్న గొప్పతనాన్ని పరస్పరంగా చెప్పుకుంటారు. నీవు నాతో, ఒక వీరుడితో కలయిక కలిగిస్తే—
అత్యుత్తమసుఖస్యైవ ప్రాప్తిః స్యాత్తే న సంశయః । నానావిధాని రూపాణి కరోమి స్వేచ్ఛయా ప్రియే
అత్యుత్తమమైన సుఖాన్ని నీవు పొందుతావు, ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు. ప్రియమైనవాడా! నేను ఎన్నో రూపాలను నా ఇష్టానుసారం ధరించగలను.
ఇన్ద్రాదయః సురాః సర్వే సంగ్రామే విజితా మయా । రత్నాని యాని దివ్యాని భవనేఽస్మిన్మమాధునా
ఇంద్రుడు మొదలైన దేవతలందరినీ యుద్ధంలో నేను ఓడించాను. ఇప్పుడు నా మహల్లో ఉన్న ఆ దివ్య రత్నాలు—
భుంక్ష్వ త్వం తాని సర్వాణి యథేష్టం దేహి వా యథా । పట్టరాజ్ఞీ భవాద్య త్వం దాసోఽస్మి తవ సున్దరి
నీవు వాటన్నింటిని నీ ఇష్టానుసారం అనుభవించు లేదా నీకు నచ్చిన వారికి ఇవ్వు. నువ్వు ఈ రోజు నా ప్రధాన రాణిగా అవ్వు. అందాలవతీ! నేను నీ సేవకుడిని.
వైరం త్యజేఽహం దేవైస్తు తవ వాక్యాన్న సంశయః । యథా త్వం సుఖమాప్నోషి తథాహం కరవాణి వై
నీవు చెప్పిన మాటకు నేను దేవతలతో శత్రుత్వాన్ని వదిలేస్తాను, ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు. నీవు సుఖంగా ఉండేలా నేను చేస్తాను.
ఆజ్ఞాపయ విశాలాక్షి తథాహం ప్రకరోమ్యథ । చిత్తం మే తవ రూపేణ మోహితం చారుభాషిణి
విపులమైన కళ్లవాడా! నీవు ఆజ్ఞాపించు, నేను అలాగే చేస్తాను. మధురంగా మాట్లాడే వాడా! నీ రూపానికి నా మనసు మోహించిపోయింది.
ఆతురోఽస్మి వరారోహే ప్రాప్తస్తే శరణం కిల । ప్రపన్నం పాహి రమ్భోరు కామబాణైః ప్రపీడితమ్
ఓ సన్నని నడుము కలిగినవాడా! నేను బాధపడుతూ నీ ఆశ్రయానికి వచ్చాను. నన్ను కాపాడవు, రంభ వంటి తొడలు కలిగినవాడా! కామబాణాలతో నేను చాలా బాధపడుతున్నాను.
ధర్మాణాముత్తమో ధర్మః శరణాగతరక్షణమ్ । త్వదీయోఽస్మ్యసితాపాఙ్గి సేవకోఽహం కృశోదరి
అన్ని ధర్మాలలో, ఆశ్రయానికి వచ్చినవారిని రక్షించడం గొప్ప ధర్మం. నేను నీవాడినే, నల్లని కళ్లతో ఉన్నవాడా! నేను నీ సేవకుడిని, సన్నని పొట్ట కలిగినవాడా!
మరణాన్తం వచః సత్యం నాన్యథా ప్రకరోమ్యహమ్ । పాదౌ నతోఽస్మి తన్వఙ్గి త్యక్త్వా నానాయుధాని తే
నిజమే చెబుతున్నాను, మరణం వరకు కూడా వేరేలా ప్రవర్తించను. సన్నని అవయవాలు కలిగినవాడా! నీ పాదాలకు వంగిపోతున్నాను, నా ఆయుధాలు అన్నీ వదిలేసి.
దయాం కురు విశాలాక్షి తప్తోఽస్మి కామమార్గణైః । జన్మప్రభృతి చార్వఙ్గి దైన్యం నాచరితం మయా
విపులమైన కళ్లతో ఉన్నవాడా! దయ చూపించు, కామబాణాలతో నేను కాలిపోతున్నాను. అందమైన అవయవాలు కలిగినవాడా! పుట్టినప్పటి నుంచి నేను ఎప్పుడూ వినయంగా ప్రవర్తించలేదు.