ఋషయో దేవగన్ధర్వా వేతాలాః సిద్ధచారణాః । ఊచుస్తే జయ దేవీతి చామ్బికేతి పునః పునః
ఋషులు, దేవగంధర్వులు, వేతాళులు, సిద్ధులు, చారణులు అందరూ 'జయము దేవికి! అమ్మాయికి!' అని మళ్లీ మళ్లీ ఉత్సాహంగా పలికారు.
అసిలోమబిడాలాఖ్యవధవర్ణనమ్ వ్యాస ఉవాచ తౌ తయా నిహతౌ శ్రుత్వా మహిషో విస్మయాన్వితః । ప్రేషయామాస దైతేయాంస్తద్వధార్థం మహాబలాన్
వ్యాసుడు చెప్పెను — ఆ ఇద్దరిని ఆ దేవి చంపినదని విని, మహిషుడు ఆశ్చర్యపోయి, ఆమెను సంహరించేందుకు బలవంతమైన దైత్యులను పంపించాడు.
అసిలోమబిడాలాఖ్యప్రముఖాన్ యుద్ధదుర్మదాన్ । సైన్యేన మహతా యుక్తాన్సాయుధాన్సపరిచ్ఛదాన్
అసిలోమ, బిడాల అనే యోధులను ముందుగా, యుద్ధానికి మక్కువతో ఉన్న వారిని, పెద్ద సైన్యంతో, ఆయుధాలు, కవచాలతో పంపించాడు.
తే తత్ర దదృశుర్దేవీం సింహస్యోపరి సంస్థితామ్ । అష్టాదశభుజాం దివ్యాం ఖడ్గఖేటకధారిణీమ్
వారు అక్కడికి వచ్చి, సింహంపై కూర్చున్న, పదహారు చేతులతో ప్రకాశమానంగా, ఖడ్గం, కవచం పట్టుకున్న దేవిని చూశారు.
అసిలోమాగ్రతో గత్వా తామువాచ హసన్నివ । వినయావనతః శాన్తో దేవీం దైత్యవధోద్యతామ్
అసిలోమ ముందుకు వెళ్లి, నవ్వుతున్నట్టు, వినయంగా, శాంతంగా ఉండి, దైత్య సంహారానికి సిద్ధంగా ఉన్న ఆ దేవిని ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు.
అసిలోమోవాచ దేవి బ్రూహి వచః సత్యం కిమర్థమిహ సున్దరి । ఆగతాసి కిమర్థం వా హంసి దైత్యాన్నిరాగసః
అసిలోమ అన్నాడు — దేవీ! నిజంగా చెప్పు, అందాలదీధి! నీవు ఇక్కడ ఎందుకు వచ్చావు? నిస్సహాయమైన దైత్యులను ఎందుకు చంపుతున్నావు?
కారణం కథయాద్య త్వం త్వయా సన్ధిం కరోమ్యహమ్ । కాఞ్చనం మణిరత్నాని భాజనాని వరాణి చ
నీవు నేడు ఏ ఉద్దేశ్యంతో వచ్చావో చెప్పు. నేను నీతో శాంతి చేసుకుంటాను. బంగారం, రత్నాలు, మణులు, పాత్రలు, వరాలు —
యానీచ్ఛసి వరారోహే గహీత్వా గచ్ఛ మా చిరమ్ । కిమర్థం యుద్ధకామాసి దుఃఖసన్తాపవర్ధనమ్
నీవు ఏది కోరినా, అందాలదీధి, తీసుకొని ఆలస్యం చేయకుండా వెళ్ళిపో. బాధలు పెంచే యుద్ధాన్ని ఎందుకు కోరుతున్నావు?
కథయన్తి మహాత్మానో యుద్ధం సర్వసుఖాపహమ్ । కోమలేఽతీవ తే దేహే పుష్పఘాతాసహే భృశమ్
పండితులు చెబుతారు — యుద్ధం అన్నది అన్ని సుఖాలను పోగొట్టేది. నీ దేహం చాలా మృదువుగా ఉంది, పువ్వు తాకినా తట్టుకోలేనిది.
కిమర్థం శస్త్రసమ్పాతాన్సహసీతి విసిస్మియే । చాతుర్యస్య ఫలం శాన్తిః సతతం సుఖసేవనమ్
శస్త్రాల గాయాలను నీవు ఎందుకు భరిస్తున్నావు? నాకు ఆశ్చర్యంగా ఉంది. తెలివితేటలు ఉన్నవారికి శాంతి, ఎల్లప్పుడూ సుఖమే ఫలం.
తత్కిమర్థం దుఃఖహేతుం సంగ్రామం కర్తుమిచ్ఛసి । సంసారేఽత్ర సుఖం గ్రాహ్యం దుఃఖం హేయమితి స్థితిః
అయితే బాధను తెచ్చే యుద్ధాన్ని నీవు ఎందుకు చేయాలనుకుంటున్నావు? ఈ లోకంలో సుఖాన్ని కోరాలి, బాధను దూరం చేయాలి — ఇదే ధర్మం.
తత్సుఖం ద్వివిధం ప్రోక్తం నిత్యానిత్యప్రభేదతః । ఆత్మజ్ఞానం సుఖం నిత్యమనిత్యం భోగజం స్మృతమ్
ఆ సుఖం రెండు విధాలుగా ఉంది — శాశ్వతమైనది, శాశ్వతం కానిది. ఆత్మజ్ఞానం శాశ్వతమైన సుఖం, అనుభవాల వల్ల కలిగేది శాశ్వతం కానిది.
నాశాత్మకం తు తత్త్యాజ్యం వేదశాస్త్రార్థచిన్తకైః । సౌగతానాం మతం చేత్త్వం స్వీకరోషి వరాననే
నశించిపోయేదాన్ని వదిలేయాలి అని వేదాలు, శాస్త్రాలు చెబుతున్నాయి. బుద్ధమతాన్ని నీవు అంగీకరిస్తే, అందాలదీధి —
తథాపి యౌవనం ప్రాప్య భుంక్ష్వ భోగాననుత్తమాన్ । పరలోకస్య సన్దేహో యది తేఽస్తి కృశోదరి
అయినా, యౌవనాన్ని పొందిన తర్వాత, ఉత్తమమైన అనుభవాలను ఆస్వాదించు. పరలోకం గురించి నీకు సందేహం ఉంటే, సన్నని నడుము కలదీధి —
స్వర్గభోగపరా నిత్యం భవ భామిని భూతలే । అనిత్యం యౌవనం దేహే జ్ఞాత్వేతి సుకృతం చరేత్
ఓ అందమైనవాడా, భూమిపై ఉన్నప్పుడు ఎప్పుడూ స్వర్గసుఖాల పట్ల ఆసక్తిగా ఉండి, ఈ శరీరంలో యవ్వనం నిలకడగా ఉండదని తెలుసుకొని, మంచి పనులు చేయాలి.
పరోపతాపనం కార్యం వర్జనీయం సదా బుధైః । అవిరోధేన కర్తవ్యం ధర్మార్థకామసేవనమ్
తెలివైనవారు ఎప్పుడూ ఇతరులకు హాని చేసే పనులను దూరంగా పెట్టాలి. కలహం లేకుండా ధర్మం, సంపద, కామాన్ని అనుసరించాలి.
తస్మాత్త్వమపి కల్యాణి మతిం ధర్మే సదా కురు । అపరాధం వినా దైత్యాన్కస్మాన్మారయసేఽమ్బికే
అందుచేత, ఓ మంగళకరమైనవాడా, నీవు కూడా ఎల్లప్పుడూ నీ మనసును ధర్మంలో నిలిపి ఉంచు. తప్పు చేయని అసురులను ఎందుకు సంహరిస్తున్నావు, అమ్మా?
దయాధర్మోఽస్య దేహోఽస్తి సత్యే ప్రాణాః ప్రకీర్తితాః । తస్మాద్దయా తథా సత్యం రక్షణీయం సదా బుధైః
ఈ శరీరానికి దయే ధర్మం, ప్రాణాలు సత్యంలోనే ఉంటాయని చెబుతారు. అందువల్ల, తెలివైనవారు ఎప్పుడూ దయను, సత్యాన్ని కాపాడాలి.
కారణం వద సుశ్రోణి దానవానాం వధే తవ । దేవ్యువాచ త్వయా పృష్టం మహాబాహో కిమర్థమిహ చాగతా
ఓ సుందర నడుము కలిగినవాడా, నీవు దానవులను సంహరించడానికి కారణం ఏమిటో చెప్పు. దేవి ఇలా చెప్పింది: ఓ మహాబాహువంతుడా, నీవు నన్ను ఇక్కడికి ఎందుకు వచ్చావో అడిగావు.
తదహం సమ్ప్రవక్ష్యామి హననే చ ప్రయోజనమ్ । విచరామి సదా దైత్య సర్వలోకేషు సర్వదా
కాబట్టి, నేను నీకు సంహారానికి కారణాన్ని వివరించను. ఓ దైత్యా, నేను ఎప్పుడూ అన్ని లోకాలలో సంచరిస్తూ ఉంటాను.
న్యాయాన్యాయౌ చ భూతానాం పశ్యన్తీ సాక్షిరూపిణీ । న మే కదాపి భోగేచ్ఛా న లోభో న చ వైరితా
ప్రాణులకు న్యాయం, అన్యాయం రెండింటినీ నేను ప్రత్యక్షంగా చూస్తాను. నాకు ఎప్పుడూ సుఖాసక్తి, లోభం, శత్రుత్వం ఉండదు.
ధర్మార్థం విచరామ్యత్ర సంసారే సాధురక్షణమ్ । వ్రతమేతత్తు నియతం పాలయామి నిజం సదా
ఈ లోకంలో ధర్మరక్షణ కోసం, సజ్జనులను కాపాడటానికే నేను సంచరిస్తాను. ఇది నా నిత్యమైన, స్థిరమైన వ్రతం, నేను ఎప్పుడూ పాటిస్తాను.
సాధూనాం రక్షణం కార్యం హన్తవ్యా యేఽప్యసాధవః । వేదసంరక్షణం కార్యమవతారైరనేకశః
సజ్జనులను కాపాడటం చేయవలసిన పని, దుష్టులను సంహరించాలి. వేదాలను రక్షించేందుకు అనేక అవతారాలు తీసుకోవాలి.
యుగే యుగే తానేవాహమవతారాన్బిభర్మి చ । మహిషస్తు దురాచారో దేవాన్వై హన్తుముద్యతః
ప్రతి యుగంలో నేను ఆ అవతారాలనే స్వీకరిస్తాను. మహిషుడు దురాచారంతో దేవతలను నాశనం చేయడానికి సిద్ధమయ్యాడు.
జ్ఞాత్వాహం తద్వధార్థం భోః ప్రాప్తాస్మి రాక్షసాధునా । తం హనిష్యే దురాచారం సురశత్రుం మహాబలమ్
ఇది తెలుసుకొని, అతన్ని సంహరించేందుకు నేను ఇక్కడికి వచ్చాను, ఓ ధర్మవంతుడైన రాక్షసా. ఆ దుర్మార్గుడైన, దేవతలకు శత్రువైన మహాబలిని నేను సంహరిస్తాను.
గచ్ఛ వా తిష్ఠ కామం త్వం సత్యమేతదుదాహృతమ్ । బ్రూహి వా తం దురాత్మానం రాజానం మహిషీసుతమ్
నీవు కావాలంటే వెళ్ళు, లేక ఇక్కడే ఉండు; నేను నిజమే చెప్పాను. లేదా ఆ దురాత్ముడైన మహిషి కుమారుడైన రాజుకు చెప్పు.
కిమన్యాన్ ప్రేషయస్యత్ర స్వయం యుద్ధం కురుష్వ హ । సన్ధిఞ్చేత్కర్తుమిచ్ఛాస్తి రాజ్ఞస్తవ మయా సహ
ఇక్కడకు ఇతరులను ఎందుకు పంపిస్తున్నావు? నీవే యుద్ధం చేయు! నీ రాజుకు నాతో శాంతి కావాలంటే, నాకు ఒప్పందం చేయించు.
సర్వే గచ్ఛన్తు పాతాలం వైరం త్యక్త్వా యథాసుఖమ్ । దేవద్రవ్యం తు యత్కిఞ్చిద్ధృతం జిత్వా రణే సురాన్ । తద్దత్త్వా యాన్తు పాతాలం ప్రహ్లాదో యత్ర తిష్ఠతి
అందరూ శత్రుత్వాన్ని వదిలి, ఇష్టానుసారం పాతాళానికి వెళ్ళిపోవచ్చు. యుద్ధంలో దేవతల నుంచి తీసుకున్న ధనాన్ని తిరిగి ఇచ్చి, ప్రహ్లాదుడు ఉన్న పాతాళానికి వెళ్ళిపోవాలి.
వ్యాస ఉవాచ తచ్ఛుత్వా వచనం దేవ్యా అసిలోమా పురఃస్థితః । బిడాలాఖ్యం మహావీరం పప్రచ్ఛ ప్రీతిపూర్వకమ్
వ్యాసుడు ఇలా అన్నాడు: దేవి మాటలు విని, ఆమె ఎదుట నిలబడి అసిలోమా, బిడాల అనే మహావీరుడిని స్నేహపూర్వకంగా అడిగాడు.
అసిలోమోవాచ శ్రుతం తేఽద్య బిడాలాఖ్య భవాన్యా కథితం చ యత్ । ఏవం గతే కిం కర్తవ్యో విగ్రహః సన్ధిరేవ వా
అసిలోమా ఇలా అన్నాడు: ఓ బిడాలా, నువ్వు భవానీ చెప్పినది ఈ రోజు విన్నావు. ఇప్పుడు యుద్ధం చేయాలా, శాంతి చేయాలా – ఏది మంచిదో చెప్పు.