బభుస్తే రాక్షసాస్తత్ర కింశుకా ఇవ పుష్పిణః । శిలీముఖక్షతాః సర్వే వసన్తే చ వనే రణే
ఆ యుద్ధంలో, రాక్షసులు అందరూ బాణాల గాయాలతో వసంతంలో అడవిలో పుష్పించిన కింశుక వృక్షాల్లా కనిపించారు.
బభూవ తుములం యుద్ధం తామ్రేణ సహ సంయుగే । విస్మయం పరమం జగ్ముర్దేవా యే ప్రేక్షకాః స్థితాః
ఆ సమరంలో తామ్రుడితో కూడి ఘోరమైన యుద్ధం జరిగింది. దాన్ని చూస్తూ నిలబడ్డ దేవతలు పరమ ఆశ్చర్యంతో నిండిపోయారు.
తామ్రో ముసలమాదాయ లోహజం దారుణం దృఢమ్ । జఘాన మస్తకే సింహం జహాస చ ననర్ద చ
తామ్రుడు బలమైన, ఉక్కుతో చేసిన ఘోరమైన ముసలాన్ని తీసుకుని, నవ్వుతూ, గర్జిస్తూ, ఆ సింహాన్ని తలపై బలంగా కొట్టాడు.
నర్దమానం తదా తం తు దృష్ట్వా దేవీ రుషాన్వితా । ఖడ్గేన శితధారేణ శిరశ్చిచ్ఛేద సత్వరా
అతడు అప్పుడు గర్జిస్తున్నాడని చూసిన దేవి, కోపంతో, తన పదునైన ఖడ్గంతో అతని తలను వేగంగా నరికేసింది.
ఛిన్నే శిరసి తామ్రస్తు విశీర్షో ముసలీ బలీ । బభ్రామ క్షణమాత్రం తు పపాత రణమస్తకే
తల నరికిన తర్వాత, తామ్రుడు తలలేని వాడైనా, బలవంతుడిగా, క్షణం పాటు చుట్టూ తిరిగి, యుద్ధభూమిలో నేలపై పడిపోయాడు.
పతితం తామ్రమాలోక్య చిక్షురాఖ్యో మహాబలః । ఖడ్గమాదాయ తరసా దుద్రావ చణ్డికాం ప్రతి
తామ్రుడు పడిపోయినదాన్ని చూసిన మహాబలుడు చిక్షురుడు, ఖడ్గాన్ని తీసుకుని, చండికా వైపు వేగంగా పరుగెత్తాడు.
భగవత్యపి తం దృష్ట్వా ఖడ్గపాణిముపాగతమ్ । దానవం పఞ్చభిర్బాణైర్జఘాన తరసా రణే
భగవతి ఆ దేవిని, ఖడ్గాన్ని చేతిలో పట్టుకొని వచ్చుతున్న దానవుడిని చూసి, యుద్ధంలో వేగంగా ఐదు బాణాలతో గట్టిగా వేటాడింది.
ఏకేన పాతితం ఖడ్గం ద్వితీయేన తు తత్కరః । కణ్ఠాచ్చ మస్తకం తస్య కృన్తితం చాపరైః శరైః
ఒక బాణంతో అతని ఖడ్గాన్ని నేలకూల్చింది, రెండవ బాణంతో అతని చేయిని కోసింది, మిగతా బాణాలతో అతని తలని మెడ నుండి వేరు చేసింది.
ఏవం తౌ నిహతౌ కూరౌ రాక్షసౌ రణదుర్మదౌ । భగ్నం సైన్యం తయోస్తూర్ణం దిక్షు సన్త్రస్తమానసమ్
అలా ఆ ఇద్దరు ఉగ్రమైన రాక్షసులు యుద్ధంలో పడిపోయారు. వారి సైన్యం వెంటనే చెల్లాచెదురై, భయంతో అన్ని దిశలా పారిపోయింది.
దేవాశ్చ ముదితాః సర్వే దృష్ట్వా తౌ నిహతౌ రణే । పుష్పవృష్టిం ముదా చక్రుర్జయశబ్దం నభఃస్థితాః
అందరు దేవతలు యుద్ధంలో ఆ ఇద్దరు రాక్షసులు పడిపోయినదాన్ని చూసి ఆనందంతో ఆకాశంలో నుండి పుష్పవృష్టి చేసి, విజయధ్వని చేశారు.
ఋషయో దేవగన్ధర్వా వేతాలాః సిద్ధచారణాః । ఊచుస్తే జయ దేవీతి చామ్బికేతి పునః పునః
ఋషులు, దేవగంధర్వులు, వేతాళులు, సిద్ధులు, చారణులు అందరూ 'జయము దేవికి! అమ్మాయికి!' అని మళ్లీ మళ్లీ ఉత్సాహంగా పలికారు.
అసిలోమబిడాలాఖ్యవధవర్ణనమ్ వ్యాస ఉవాచ తౌ తయా నిహతౌ శ్రుత్వా మహిషో విస్మయాన్వితః । ప్రేషయామాస దైతేయాంస్తద్వధార్థం మహాబలాన్
వ్యాసుడు చెప్పెను — ఆ ఇద్దరిని ఆ దేవి చంపినదని విని, మహిషుడు ఆశ్చర్యపోయి, ఆమెను సంహరించేందుకు బలవంతమైన దైత్యులను పంపించాడు.
అసిలోమబిడాలాఖ్యప్రముఖాన్ యుద్ధదుర్మదాన్ । సైన్యేన మహతా యుక్తాన్సాయుధాన్సపరిచ్ఛదాన్
అసిలోమ, బిడాల అనే యోధులను ముందుగా, యుద్ధానికి మక్కువతో ఉన్న వారిని, పెద్ద సైన్యంతో, ఆయుధాలు, కవచాలతో పంపించాడు.
తే తత్ర దదృశుర్దేవీం సింహస్యోపరి సంస్థితామ్ । అష్టాదశభుజాం దివ్యాం ఖడ్గఖేటకధారిణీమ్
వారు అక్కడికి వచ్చి, సింహంపై కూర్చున్న, పదహారు చేతులతో ప్రకాశమానంగా, ఖడ్గం, కవచం పట్టుకున్న దేవిని చూశారు.
అసిలోమాగ్రతో గత్వా తామువాచ హసన్నివ । వినయావనతః శాన్తో దేవీం దైత్యవధోద్యతామ్
అసిలోమ ముందుకు వెళ్లి, నవ్వుతున్నట్టు, వినయంగా, శాంతంగా ఉండి, దైత్య సంహారానికి సిద్ధంగా ఉన్న ఆ దేవిని ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు.
అసిలోమోవాచ దేవి బ్రూహి వచః సత్యం కిమర్థమిహ సున్దరి । ఆగతాసి కిమర్థం వా హంసి దైత్యాన్నిరాగసః
అసిలోమ అన్నాడు — దేవీ! నిజంగా చెప్పు, అందాలదీధి! నీవు ఇక్కడ ఎందుకు వచ్చావు? నిస్సహాయమైన దైత్యులను ఎందుకు చంపుతున్నావు?
కారణం కథయాద్య త్వం త్వయా సన్ధిం కరోమ్యహమ్ । కాఞ్చనం మణిరత్నాని భాజనాని వరాణి చ
నీవు నేడు ఏ ఉద్దేశ్యంతో వచ్చావో చెప్పు. నేను నీతో శాంతి చేసుకుంటాను. బంగారం, రత్నాలు, మణులు, పాత్రలు, వరాలు —
యానీచ్ఛసి వరారోహే గహీత్వా గచ్ఛ మా చిరమ్ । కిమర్థం యుద్ధకామాసి దుఃఖసన్తాపవర్ధనమ్
నీవు ఏది కోరినా, అందాలదీధి, తీసుకొని ఆలస్యం చేయకుండా వెళ్ళిపో. బాధలు పెంచే యుద్ధాన్ని ఎందుకు కోరుతున్నావు?
కథయన్తి మహాత్మానో యుద్ధం సర్వసుఖాపహమ్ । కోమలేఽతీవ తే దేహే పుష్పఘాతాసహే భృశమ్
పండితులు చెబుతారు — యుద్ధం అన్నది అన్ని సుఖాలను పోగొట్టేది. నీ దేహం చాలా మృదువుగా ఉంది, పువ్వు తాకినా తట్టుకోలేనిది.
కిమర్థం శస్త్రసమ్పాతాన్సహసీతి విసిస్మియే । చాతుర్యస్య ఫలం శాన్తిః సతతం సుఖసేవనమ్
శస్త్రాల గాయాలను నీవు ఎందుకు భరిస్తున్నావు? నాకు ఆశ్చర్యంగా ఉంది. తెలివితేటలు ఉన్నవారికి శాంతి, ఎల్లప్పుడూ సుఖమే ఫలం.
తత్కిమర్థం దుఃఖహేతుం సంగ్రామం కర్తుమిచ్ఛసి । సంసారేఽత్ర సుఖం గ్రాహ్యం దుఃఖం హేయమితి స్థితిః
అయితే బాధను తెచ్చే యుద్ధాన్ని నీవు ఎందుకు చేయాలనుకుంటున్నావు? ఈ లోకంలో సుఖాన్ని కోరాలి, బాధను దూరం చేయాలి — ఇదే ధర్మం.
తత్సుఖం ద్వివిధం ప్రోక్తం నిత్యానిత్యప్రభేదతః । ఆత్మజ్ఞానం సుఖం నిత్యమనిత్యం భోగజం స్మృతమ్
ఆ సుఖం రెండు విధాలుగా ఉంది — శాశ్వతమైనది, శాశ్వతం కానిది. ఆత్మజ్ఞానం శాశ్వతమైన సుఖం, అనుభవాల వల్ల కలిగేది శాశ్వతం కానిది.
నాశాత్మకం తు తత్త్యాజ్యం వేదశాస్త్రార్థచిన్తకైః । సౌగతానాం మతం చేత్త్వం స్వీకరోషి వరాననే
నశించిపోయేదాన్ని వదిలేయాలి అని వేదాలు, శాస్త్రాలు చెబుతున్నాయి. బుద్ధమతాన్ని నీవు అంగీకరిస్తే, అందాలదీధి —
తథాపి యౌవనం ప్రాప్య భుంక్ష్వ భోగాననుత్తమాన్ । పరలోకస్య సన్దేహో యది తేఽస్తి కృశోదరి
అయినా, యౌవనాన్ని పొందిన తర్వాత, ఉత్తమమైన అనుభవాలను ఆస్వాదించు. పరలోకం గురించి నీకు సందేహం ఉంటే, సన్నని నడుము కలదీధి —
స్వర్గభోగపరా నిత్యం భవ భామిని భూతలే । అనిత్యం యౌవనం దేహే జ్ఞాత్వేతి సుకృతం చరేత్
ఓ అందమైనవాడా, భూమిపై ఉన్నప్పుడు ఎప్పుడూ స్వర్గసుఖాల పట్ల ఆసక్తిగా ఉండి, ఈ శరీరంలో యవ్వనం నిలకడగా ఉండదని తెలుసుకొని, మంచి పనులు చేయాలి.
పరోపతాపనం కార్యం వర్జనీయం సదా బుధైః । అవిరోధేన కర్తవ్యం ధర్మార్థకామసేవనమ్
తెలివైనవారు ఎప్పుడూ ఇతరులకు హాని చేసే పనులను దూరంగా పెట్టాలి. కలహం లేకుండా ధర్మం, సంపద, కామాన్ని అనుసరించాలి.
తస్మాత్త్వమపి కల్యాణి మతిం ధర్మే సదా కురు । అపరాధం వినా దైత్యాన్కస్మాన్మారయసేఽమ్బికే
అందుచేత, ఓ మంగళకరమైనవాడా, నీవు కూడా ఎల్లప్పుడూ నీ మనసును ధర్మంలో నిలిపి ఉంచు. తప్పు చేయని అసురులను ఎందుకు సంహరిస్తున్నావు, అమ్మా?
దయాధర్మోఽస్య దేహోఽస్తి సత్యే ప్రాణాః ప్రకీర్తితాః । తస్మాద్దయా తథా సత్యం రక్షణీయం సదా బుధైః
ఈ శరీరానికి దయే ధర్మం, ప్రాణాలు సత్యంలోనే ఉంటాయని చెబుతారు. అందువల్ల, తెలివైనవారు ఎప్పుడూ దయను, సత్యాన్ని కాపాడాలి.
కారణం వద సుశ్రోణి దానవానాం వధే తవ । దేవ్యువాచ త్వయా పృష్టం మహాబాహో కిమర్థమిహ చాగతా
ఓ సుందర నడుము కలిగినవాడా, నీవు దానవులను సంహరించడానికి కారణం ఏమిటో చెప్పు. దేవి ఇలా చెప్పింది: ఓ మహాబాహువంతుడా, నీవు నన్ను ఇక్కడికి ఎందుకు వచ్చావో అడిగావు.
తదహం సమ్ప్రవక్ష్యామి హననే చ ప్రయోజనమ్ । విచరామి సదా దైత్య సర్వలోకేషు సర్వదా
కాబట్టి, నేను నీకు సంహారానికి కారణాన్ని వివరించను. ఓ దైత్యా, నేను ఎప్పుడూ అన్ని లోకాలలో సంచరిస్తూ ఉంటాను.