పతితే బాష్కలే సైన్యం భగ్నం తస్య దురాత్మనః । జయేతి చ ముదా దేవాశ్చుక్రుశుర్గగనే స్థితాః
బాష్కలుడు పడిపోయిన వెంటనే, ఆ దుష్టుడి సైన్యం భయంతో చెల్లాచెదురైంది. ఆకాశంలో నిలబడిన దేవతలు ఆనందంతో 'జయం!' అని అరవసాగారు.
తస్మింశ్చ నిహతే దైత్యే దుర్ముఖోఽతిబలాన్వితః । ఆజగామ రణే దేవీం క్రోధసంరక్తలోచనః
ఆ దానవుడు చనిపోయిన తర్వాత, గొప్ప బలంతో ఉన్న దుర్ముఖుడు కోపంతో కన్నులు ఎర్రబెట్టుకొని యుద్ధానికి దేవిని ఎదుర్కొనడానికి వచ్చాడు.
తిష్ఠ తిష్ఠాబలే సోఽపి భాషమాణః పునః పునః । ధనుర్బాణధరః శ్రీమాన్రథస్థః కవచావృతః
అతడూ ధనుస్సు, బాణాలు పట్టుకుని, రథంపై కవచం ధరించి, 'నిల్లు, నిల్లు ఓ బలవంతుడా!' అని మళ్లీ మళ్లీ అరవసాగాడు.
తమాగచ్ఛన్తమాలోక్య దేవీ శఙ్ఖమవాదయత్ । కోపయన్తీ దానవం తం జ్యాఘోషఞ్చ చకార హ
అతడు దగ్గరకి వస్తున్నదాన్ని చూసిన దేవి తన శంఖాన్ని ఊదింది. ఆ దానవుడిని రెచ్చగొడుతూ, తన ధనుస్సు జ్యా శబ్దాన్ని వినిపించింది.
సోఽపి బాణాన్ముమోచాశు తీక్ష్ణానాశీవిషోపమాన్ । స్వబాణైస్తాన్మహామాయా చిచ్ఛేద చ ననాద చ
అతడూ వెంటనే విషసర్పాల్లా గట్టిగా కొట్టే బాణాలు వదిలాడు. కానీ మహామాయ తన బాణాలతో వాటిని నాశనం చేసి, ఘోరంగా అరచింది.
తయోః పరస్పరం యుద్ధం బభూవ తుములం నృప । బాణశక్తిగదాఘాతైర్ముసలైస్తోమరైస్తథా
రాజా! వారి ఇద్దరి మధ్య బాణాలు, శక్తులు, గదలు, ముసలాలు, తోమరాలతో ఉగ్రమైన యుద్ధం మొదలైంది.
రణభూమౌ తదా జాతా రుధిరౌఘవహా నదీ । పతితాని తదా తీరే శిరాంసి ప్రబభుస్తదా
అప్పుడు యుద్ధభూమిలో రక్తపు ప్రవాహాలతో నది ఏర్పడింది. ఆ నది ఒడ్డున తెగిపోయిన తలలు కనిపించాయి.
యథా సన్తరణార్థాయ యమకిఙ్కరనాయకైః । తుమ్బీఫలాని నీతాని నవశిక్షాపరైర్ముదా
యమధర్మరాజు సేవకుల నాయకులు కొత్తవారిని దాటి పోవడానికి ఆనందంగా తుమ్మపండ్లు తీసుకెళ్లినట్లే,
రణభూమిస్తదా ఘోరా బభూవాతీవ దుర్గమా । శరీరైః పతితైర్భూమౌ ఖాద్యమానైర్వృకాదిభిః
ఆ యుద్ధభూమి భయంకరంగా, దాటి వెళ్లలేని విధంగా మారింది. భూమిపై పడిపోయిన శవాలను నక్కలు మొదలైన జంతువులు తింటూ ఉన్నాయి.
గోమాయుసారమేయాశ్చ కాకాః కఙ్కా అయోముఖాః । గృధ్రా శ్యేనాశ్చ ఖాదన్తి శరీరాణి దురాత్మనామ్
నక్కలు, కుక్కలు, కాకులు, గద్దలు, ఇనుపచొచ్చిన పక్షులు, మళ్లీ గద్దలు, పాము పక్షులు—ఇవన్నీ దుష్టుల శరీరాలను తిన్నాయి.
వవౌ వాయుశ్చ దుర్గన్ధో మృతానాం దేహసఙ్గతః । అభూత్కిలకిలాశబ్దః ఖగానాం పలభక్షిణామ్
చనిపోయినవారి శవాల వాసనతో దుర్గంధమైన గాలి వీచింది. మాంసం తినే పక్షుల గర్జనతో శబ్దం మారుమోగింది.
తదా చుకోప దుష్టాత్మా దుర్ముఖః కాలమోహితః । దేవీమువాచ గర్వేణ కృత్వా చోర్ధ్వకరం శుభమ్
అప్పుడు దుర్ముఖుడు, కాలమోహితుడై, కోపంతో ఊగిపోయాడు. అతడు గర్వంగా తన శుభహస్తాన్ని పైకి ఎత్తి దేవిని ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు.
గచ్ఛ చణ్డి హనిష్యామి త్వామద్యైవ సుబాలిశే । దైత్యం వా భజ వామోరు మహిషం మదగర్వితమ్
ఓ చండీ! నీవు వెళ్ళిపో. నిన్ను ఈరోజే చంపేస్తాను, మూర్ఖురాలా! లేదా నీవు దైత్యుడి దగ్గరకి, లేక మహిషుడి దగ్గరకి వెళ్ళిపో.
దేవ్యువాచ ఆసన్నమరణః కామం ప్రలపస్యద్య మోహితః । అద్యైవ త్వాం హనిష్యామి యథాయం బాష్కలో హతః
దేవి ఇలా అన్నది: నీ మరణం దగ్గరగా ఉండగా నీవు మాయలో పడిపోయి వాగుతున్నావు. నిన్ను ఈరోజే, బాష్కలుడిని చంపినట్లే, నేనూ చంపుతాను.
గచ్ఛ వా తిష్ఠ వా మన్ద మరణం యది రోచతే । హత్వా త్వాం వై వధిష్యామి బాలిశం మహిషీసుతమ్
పో లేదా ఉండిపో, మూర్ఖుడా! మరణం నీవు కోరుకుంటే. నిన్ను చంపి, మహిషాసురుని పిల్లవాడినీ సంహరిస్తాను.
తచ్ఛ్రుత్వా వచనం తస్యా దుర్ముఖో మర్తుముద్యతః । ముమోచ బాణవృష్టిం తు చణ్డికాం ప్రతి దారుణామ్
దేవి మాటలు విని, మరణానికి సిద్ధమైన దుర్ముఖుడు, చండికాపై భయంకరమైన బాణవర్షాన్ని వదిలాడు.
సాపి తాం తరసా ఛిత్త్వా బాణవృష్టిం శితైః శరైః । జఘాన దానవం కృద్ధా వృత్రం వజ్రధరో యథా
ఆమె ఆ బాణవర్షాన్ని తన పదునైన బాణాలతో చీల్చి, కోపంతో దానవుణ్ణి చంపింది. అది వజ్రాయుధంతో వృత్రాసురుణ్ని చంపిన ఇంద్రుడిలా జరిగింది.
తయోః పరస్పరం యుద్ధం సఞ్జాతం చాతికర్కశమ్ । భయదం కాతరాణాఞ్చ శూరాణాం బలవర్ధనమ్
వారి ఇద్దరి మధ్య భయంకరమైన యుద్ధం జరిగింది. అది భయపడే వారికి భయాన్నిచ్చింది, ధైర్యవంతులకు బలాన్ని ఇచ్చింది.
దేవీ చిచ్ఛేద తరసా ధనుస్తస్య కరే స్థితమ్ । తథైవ పఞ్చభిర్బాణైర్బభఞ్జ రథముత్తమమ్
దేవి బలంగా అతని చేతిలో ఉన్న విల్లును కోసేసింది. వెంటనే ఐదు బాణాలతో అతని అద్భుతమైన రథాన్ని ధ్వంసం చేసింది.
రథే భగ్నే మహాబాహుః పదాతిర్దుర్ముఖస్తదా । గదాం గహీత్వా దుర్ధర్షాం జగామ చణ్డికాం ప్రతి
రథం పాడైపోయిన తర్వాత, బలవంతుడైన దుర్ముఖుడు కాలినడకన దిగి, తన గట్టిగదను తీసుకుని చండిక వైపు వచ్చాడు.
చకార స గదాఘాతం సింహమౌలౌ మహాబలః । న చచాల హరిః స్థానాత్తాడితోఽపి మహాబలః
అతడు తన గదతో సింహముఖుడైన హరివైపు గట్టిగా కొట్టాడు. అయినా, ఆ బలవంతుడు హరి తన స్థానం నుండి కదలలేదు.
అమ్బికా తం సమాలోక్య గదాపాణిం పురఃస్థితమ్ । ఖడ్గేన శితధారేణ శిరశ్చిచ్ఛేద మౌలిమత్
అంబికా, అతడు ఎదురుగా గదను పట్టుకుని నిలబడి ఉన్నాడని చూసి, తన పదునైన ఖడ్గంతో అతని కిరీటధారితలాన్ని కోసేసింది.
ఛిన్నే చ మస్తకే భూమౌ పపాత దుర్ముఖో మృతః । జయశబ్దం తదా చక్రుర్ముదితా నిర్జరా భృశమ్
తల కొట్టబడిన వెంటనే దుర్ముఖుడు చనిపోయి నేలపై పడిపోయాడు. ఆ సమయంలో ఆనందంతో దేవతలు గట్టిగా 'జయము' అని అరచారు.
తుష్టువుస్తాం తదా దేవీం దుర్ముఖే నిహతేఽమరాః । పుష్పవృష్టిం తథా చక్రుర్జయశబ్దం నభఃస్థితాః
దుర్ముఖుడు చనిపోవడంతో, ఆ దేవతలు ఆ దేవిని స్తుతించారు. ఆకాశంలో ఉన్న వారు పువ్వులు వర్షించగా, జయధ్వని ప్రతిధ్వనించింది.
ఋషయః సిద్ధగన్ధర్వాః సవిద్యాధరకిన్నరాః । జహృషుస్తం హతం దృష్ట్వా దానవం రణమస్తకే
ఋషులు, సిద్ధులు, గంధర్వులు, విద్యాధరులు, కిన్నరులు — అందరూ యుద్ధంలో ప్రధానమైన ఆ దానవుడు పడిపోయిన దృశ్యాన్ని చూసి ఎంతో ఆనందించారు.
తామ్రచిక్షురాఖ్యవధవర్ణనమ్ వ్యాస ఉవాచ దుర్ముఖం నిహతం శ్రుత్వా మహిషః క్రోధమూర్చ్ఛితః । ఉవాచ దానవాన్సర్వాన్కిం జాతమితి చాసకృత్
వ్యాసుడు చెప్పెను: దుర్ముఖుడు చనిపోయాడని విని, మహిషుడు కోపంతో తట్టుకోలేక, అందరు దానవులను పదే పదే 'ఏమైంది?' అని అడిగాడు.
నిహతౌ దానవౌ శూరౌ రణే దుర్ముఖబాష్కలౌ । తన్వ్యా తత్పరమాశ్చర్యం పశ్యన్తు దైవచేష్టితమ్
యుద్ధంలో ధైర్యవంతులైన దుర్ముఖుడు, బాష్కలుడు ఇద్దరూ చనిపోయారు. అందరూ ఈ సన్నని దేవి చేసిన అద్భుత కార్యాన్ని చూడండి, ఇది దేవతల చర్య.
కాలో హి బలవాన్కర్తా సతతం సుఖదుఃఖయోః । నరాణాం పరతన్త్రాణాం పుణ్యపాపానుయోగతః
కాలమే మనుషులకు సుఖదుఃఖాలకు కారణమై, పుణ్యపాపాల ఫలితాన్ని అనుసరించి, ఎప్పుడూ బలంగా పని చేస్తుంది.
నిహతౌ దానవశ్రేష్ఠౌ కిం కర్తవ్యమతః పరమ్ । బ్రువన్తు మిలితాః సర్వే యద్యుక్తం కార్యసఙ్కటే
ఇప్పుడు ప్రధానమైన దానవులు చనిపోవడంతో, ఇకపై ఏమి చేయాలి? ఈ కష్ట సమయంలో ఏది తగినదో అందరూ చెప్పండి.
వ్యాస ఉవాచ ఏవం బ్రువతి రాజేన్ద్ర మహిషేఽతిబలాన్వితే । చిక్షురాఖ్యస్తు సేనానీస్తమువాచ మహారథః
వ్యాసుడు చెప్పెను: మహిషుడు ఇలా మాట్లాడుతుండగా, గొప్ప బలంతో ఉన్న సిక్షురుడు అనే సేనాధిపతి అతనితో ఇలా అన్నాడు.