పశ్య బాహుబలం మేఽద్య విహరస్వ యథాసుఖమ్ । భవతాత్ర న గన్తవ్యం సంగ్రామేఽప్యనయా సమమ్
ఈ రోజు నా బాహుబలాన్ని చూడు. నువ్వు నీ ఇష్టానుసారం సంతోషంగా ఉండు. ఆమెతో కలిసి యుద్ధానికి వెళ్ళకూడదు.
వ్యాస ఉవాచ ఏవం బ్రువతి రాజేన్ద్రం బాష్కలే మదగర్వితే । ప్రణమ్య నృపతిం తత్ర దుర్ధరో వాక్యమబ్రవీత్
వ్యాసుడు చెప్పాడు: ఇలా బాష్కలుడు తనపై గర్వంతో రాజుతో మాట్లాడుతుండగా, అక్కడ రాజును నమస్కరించి దుర్ధరుడు మాటలు అన్నాడు.
దుర్ధర ఉవాచ మహిషాహం విజేష్యామి దేవీం దేవవినిర్మితామ్ । అష్టాదశభుజాం రమ్యాం కారణాచ్చ సమాగతామ్
దుర్ధరుడు అన్నాడు: మహిషా, దేవతలు సృష్టించిన, పదహారు భుజాలుగల అందమైన ఆ దేవిని నేను జయిస్తాను. ఆమె ప్రత్యేకంగా వచ్చినది కూడా.
రాజన్ భీషయితుం త్వాం వై మాయైషా నిర్మితా సురైః । విభీషికేయం విజ్ఞాయ త్యజ మోహం మనోగతమ్
రాజా, ఈమెను దేవతలు నిన్ను భయపెట్టడానికి మాయతో సృష్టించారు. ఈ భయాన్ని తెలుసుకొని, మనసులో ఉన్న మోహాన్ని వదిలేయి.
రాజనీతిరియం రాజన్ మన్త్రికృత్యం తథా శృణు । సాత్త్వికా రాజసాః కేచిత్తామసాశ్చ తథాపరే
రాజా, ఇదే రాజనీతి. మంత్రుల పనులు కూడా విను. కొందరు సాత్వికులు, మరికొందరు రాజసులు, ఇంకొందరు తామసులు.
మన్త్రిణస్త్రివిధా లోకే భవన్తి దానవాధిప । సాత్త్వికాః ప్రభుకార్యాణి సాధయన్తి స్వశక్తిభిః
మంత్రులు ఈ లోకంలో మూడు రకాలవారు, దానవాధిపతి. సాత్వికులు తమ శక్తితో ప్రభువు పనులను సాధిస్తారు.
ఆత్మకృత్యం ప్రకుర్వన్తి స్వామికార్యావిరోధతః । ఏకచిత్తా ధర్మపరా మన్త్రశాస్త్రవిశారదాః
వారు తమ పనిని చేస్తారు, ప్రభువు పనికి విఘాతం కలిగించరు. మనస్సు ఒక్కటే, ధర్మానికి నిబద్ధులు, మంత్రశాస్త్రంలో నైపుణ్యం కలవారు.
రాజసా భిన్నచిత్తాశ్చ స్వకార్యనిరతాః సదా । కదాచిత్స్వామికార్యం తే ప్రకుర్వన్తి యదృచ్ఛయా
రాజసులు మనస్సు చిత్తభ్రాంతిగా ఉంచి, ఎప్పుడూ తమ పనిలోనే మునిగి ఉంటారు. వారు ప్రభువు పనిని అప్పుడప్పుడు మాత్రమే చేస్తారు.
తామసా లోభనిరతాః స్వకార్యనిరతాః సదా । ప్రభుకార్యం వినాశ్యైవ స్వకార్యం సాధయన్తి తే
తామస స్వభావం కలవారు ఎప్పుడూ లోభంతో, తమ స్వార్థంతో మునిగిపోతారు. వారు యజమాని పని చెడగొట్టి, తమ పనిని మాత్రమే నెరవేర్చుకుంటారు.
సమయే తే విభిద్యన్తే పరైస్తు పరివఞ్చితాః । స్వచ్ఛిద్రం శత్రుపక్షీయాన్నిర్దిశన్తి గృహస్థితాః
సరైన సమయంలో, వారు ఇతరుల చేత మోసపోయి విడిపోయిపోతారు. ఇంట్లోనే ఉండి, తమ బలహీనతలను శత్రువులవైపు చూపిస్తారు.
కార్యభేదకరా నిత్యం కోశగుప్తాసివత్సదా । సంగ్రామేఽథ సముత్పన్నే భీషయన్తి ప్రభుం సదా
వారు ఎప్పుడూ పనుల్లో చిచ్చు పెడతారు, ధనాన్ని కత్తిలా దాచిపెడతారు. యుద్ధం వచ్చినప్పుడు యజమానిని భయపెడతారు.
విశ్వాసస్తు న కర్తవ్యస్తేషాం రాజన్ కదాచన । విశ్వాసే కార్యహానిః స్యాన్మన్త్రహానిః సదైవ హి
రాజా, అలాంటి వారిపై ఎప్పుడూ నమ్మకం పెట్టుకోకూడదు. వారిని నమ్మితే పని నష్టం, రహస్యాలు బయటపడటం తప్పదు.
ఖలాః కిం కిం న కుర్వన్తి విశ్వస్తా లోభతత్పరాః । తామసాః పాపనిరతా బుద్ధిహీనాః శఠాస్తథా
లోభంతో నిండిన చెడ్డవారిని నమ్మితే వారు ఏ దుష్టعمైనా చేయగలరు. తామస స్వభావం, పాపానికి అలవాటు, బుద్ధిలేని, మోసగాళ్లే వారు.
తస్మాత్కార్యం కరిష్యామి గత్వాహం రణమస్తకే । చిన్తా త్వయా న కర్తవ్యా సర్వథా నృపసత్తమ
అందువల్ల నేను స్వయంగా యుద్ధానికి వెళ్లి పని పూర్తిచేస్తాను. రాజులలో శ్రేష్ఠుడా, నువ్వు ఏ విధంగా కూడా ఆందోళన పడకూడదు.
గృహీత్వా తాం దురాచారామాగమిష్యామి సత్వరః । పశ్య మేఽద్య బలం ధైర్యం ప్రభుకార్యం స్వశక్తితః
ఆ దుర్మార్గిని పట్టుకుని త్వరగా తిరిగి వస్తాను. నేడు నా బలాన్ని, ధైర్యాన్ని, యజమాని పనిపై నా నిబద్ధతను చూడు.
మహిషసేనాధిపబాష్కలదుర్ముఖనిపాతనవర్ణనమ్ వ్యాస ఉవాచ ఇత్యుక్త్వా తౌ మహాబాహూ దైత్యౌ బాష్కలదుర్ముఖౌ । జగ్మతుర్మదదిగ్ధాఙ్గౌ సర్వశస్త్రాస్త్రకోవిదౌ
వ్యాసుడు ఇలా చెప్పాడు: అప్పుడు ఆ ఇద్దరు మహాబలశాలులు అయిన బాష్కలుడు, దుర్ముఖుడు, అహంకారంతో మునిగిపోయి, అన్ని ఆయుధాల్లో నైపుణ్యం కలవారు, బయలుదేరారు.
తౌ గత్వా సమరే దేవీమూచతుర్వచనం తదా । దానవౌ చ మదోన్మత్తౌ మేఘగమ్భీరయా గిరా
వారు యుద్ధభూమికి వెళ్లి, ఆ ఇద్దరు దానవులు అహంకారంతో, మేఘం మ్రోగినట్టు గంభీరంగా దేవిని ఉద్దేశించి మాటలాడారు.
దేవి దేవా జితా యేన మహిషేణ మహాత్మనా । వరయ త్వం వరారోహే సర్వదైత్యాధిపం నృపమ్
దేవీ, మహిషుడు మహాత్ముడు, దేవతలను జయించాడు. అందుకే, అందమైనవాడా, నువ్వు ఆయన్ని దానవుల రాజుగా భర్తగా ఎంచుకో.
స కృత్వా మానుషం రూపం సర్వలక్షణసంయుతమ్ । భూషితం భూషణైర్దివ్యైస్త్వామేష్యతి రహః కిల
అతడు మానవ రూపం ధరించి, అన్ని శుభలక్షణాలతో, దివ్యాభరణాలతో అలంకరించబడి, నిన్ను ఒంటరిగా కలవడానికి వస్తాడు.
త్రైలోక్యవిభవం కామం త్వమేష్యసి శుచిస్మితే । మహిషే పరమం భావం కురు కాన్తే మనోగతమ్
మహిషునితో కలిసినప్పుడు, మూడువెళ్లాల సంపద నీకు లభిస్తుంది. ప్రకాశవంతమైన నవ్వుతో ఉన్నవాడా, నీ మనసులో ఉన్న ప్రేమను అతనికి ఇవ్వు.
కృత్వా పతిం మహావీరం సంసారసుఖమద్భుతమ్ । త్వం ప్రాప్స్యసి పికాలాపే యోషితాం ఖలు వాఞ్ఛితమ్
ఆ మహావీరుడిని భర్తగా చేసుకుంటే, నీవు ఆశ్చర్యకరమైన లోకసుఖాన్ని అనుభవిస్తావు. కోయిలలాగా మధురంగా మాట్లాడే వాడా, స్త్రీలు కోరుకునే అన్నీ నీకు లభిస్తాయి.
దేవ్యువాచ జాల్మ త్వం కిం విజానాసి నారీయం కామమోహితా । మన్దబుద్ధిబలాత్యర్థం భజేయం మహిషం శఠమ్
దేవీ ఇలా చెప్పింది: దుర్మార్గుడా, నువ్వు ఏమి తెలుసు? నేను కోరికలో మాయలో పడిన స్త్రీను కాదు. బుద్ధి, బలం లేని వాడిని, మోసగాడు అయిన మహిషుని నేను ఎంచుకోను.
కులశీలగుణైస్తుల్యం తం భజన్తి కులస్త్రియః । అధికం రూపచాతుర్యబుద్ధిశీలక్షమాదిభిః
కుటుంబం, స్వభావం, గుణాలలో సమానుడిని, లేదా అందం, నైపుణ్యం, బుద్ధి, స్వభావం, సహనం వంటి లక్షణాల్లో మెరుగైనవారిని, మంచి కుటుంబస్త్రీలు భర్తగా ఎంచుకుంటారు.
కా ను కామాతురా నారీ భజేచ్చ పశురూపిణమ్ । పశూనామధమం నూనం మహిషం దేవరూపిణీ
ఏ స్త్రీ కోరికతో మాయలో పడి, జంతు రూపం ఉన్నవాడిని ఎంచుకుంటుంది? నిజంగా, దేవరూపం కలిగిన నేను, జంతువులలో అధముడైన మహిషుని ఎంచుకోను.
గచ్ఛతం మహిషం తూర్ణం భూపం బాష్కలదుర్ముఖౌ । వదతం మద్వచో దైత్యం గజతుల్యం విషాణినమ్
బాష్కలుడు, దుర్ముఖుడా, మీరు వెంటనే రాజైన మహిషుని వద్దకు వెళ్లి, ఏనుగు లాంటి కొమ్ములు ఉన్న ఆ దానవునికి నా మాటలు చెప్పండి.
పాతాలం గచ్ఛ వాభ్యేత్య సంగ్రామం కురు వా మయా । రణే జాతే సహస్రాక్షో నిర్భయః స్యాదితి ధువమ్
అతడు పాతాళానికి వెళ్లినా, లేదా ఇక్కడికి వచ్చి నాతో యుద్ధం చేసినా, యుద్ధం మొదలైనప్పుడు ఇంద్రుడు భయపడకుండా ఉంటాడు — ఇది నిస్సందేహం.
హత్వాహం త్వాం గమిష్యామి నాన్యథా గమనం మమ । ఇత్థం జ్ఞాత్వా సుదుర్బుద్ధే యథేచ్ఛసి తథా కురు
నిన్ను చంపిన తరువాతే నేను వెళ్ళగలను, వేరేలా నాకు వెళ్ళే మార్గం లేదు. ఇది తెలుసుకుని, ఓ మూర్ఖుడా, నువ్వు కావాలనుకున్నట్టు చేయు.
మామనిర్జిత్య భూభాగే న స్థానం తే కదాచన । భవిష్యతి చతుష్పాద దివి వా గిరికన్దరే
నన్ను ఓడించకుండా నీకు భూమిపై ఎక్కడా స్థానం ఉండదు; నాలుగు కాళ్లు ఉన్న జంతువుల్లోనూ, ఆకాశంలోనూ, పర్వత గుహల్లోనూ నీకు చోటు దొరకదు.
వ్యాస ఉవాచ ఇత్యుక్తౌ తౌ తయా దైత్యౌ కోపాకులితలోచనౌ । ధనుర్బాణధరౌ వీరౌ యుద్ధకామౌ బభూవతుః
వ్యాసుడు చెప్పాడు: ఆమె ఇలా అన్న వెంటనే, ఆ ఇద్దరు దానవులు కోపంతో కళ్లు ఎర్రబెట్టుకొని, ధనుస్సు బాణాలు పట్టుకుని, యుద్ధానికి సిద్ధంగా, వీరులుగా నిలిచారు.
కృత్వా సువిపులం నాదం దేవీ సా నిర్భయా స్థితా । ఉభౌ చ చక్రతుస్తీవ్రా బాణవృష్టిం కురూద్వహ
దేవి భయమేమీ లేకుండా నిలబడి, గొప్ప శబ్దం చేసింది. ఆ ఇద్దరూ గట్టిగా బాణవర్షం కురిపించారు, ఓ కురు వంశశ్రేష్ఠా!