ఇన్ద్రాదీనాం సంయుగేఽపి న కృతం యజ్జుగుప్సితమ్ । ఏకాకినీం స్త్రియం ప్రాప్య కో హి కుర్యాత్పలాయనమ్
ఇంద్రుడు మొదలైనవారితో యుద్ధంలో కూడా ఎలాంటి అపకీర్తికరం జరగలేదు. ఒంటరిగా ఉన్న ఒక మహిళను ఎదుర్కొన్నప్పుడు ఎవరు పారిపోతారు చెప్పండి?
తస్మాద్యుద్ధం ప్రకర్తవ్యం మరణం వా రణే జయః । యద్భావి తద్భవత్యేవ కాత్ర చిన్తా విపశ్యతః
అందువల్ల యుద్ధం చేయాలి, లేదా యుద్ధంలో మరణం గాని, విజయం గాని కలుగుతుంది. ఏది జరగబోతుందో అది తప్పక జరుగుతుంది. అర్థం తెలిసినవాడు ఎందుకు ఆందోళన పడాలి?
మరణేఽత్ర యశఃప్రాప్తిర్జీవనే చ తథా సుఖమ్ । ఉభయం మనసా కృత్వా కర్తవ్యం యుద్ధమద్య వై
మరణంలో కీర్తి లభిస్తుంది, బ్రతికితే ఆనందం ఉంటుంది. ఈ రెండింటినీ మనసులో ఉంచుకొని, ఈ రోజు యుద్ధం తప్పక చేయాలి.
పలాయనే యశోహానిర్మరణం చాయుషః క్షయే । తస్మాచ్ఛోకో న కర్తవ్యో జీవితే మరణే వృథా
పారిపోతే కీర్తి పోతుంది, మరణిస్తే ప్రాణం పోతుంది. అందుకే బ్రతికినా, మరణించినా వృథాగా శోకించకూడదు.
వ్యాస ఉవాచ దుర్ముఖస్య వచః శ్రుత్వా బాష్కలో వాక్యమబ్రవీత్ । ప్రణతః ప్రాఞ్జలిర్భూత్వా రాజానం వాక్యకోవిదః
వ్యాసుడు చెప్పాడు: దుర్ముఖుని మాటలు విని, బాష్కలుడు రాజును నమస్కరించి, చేతులు జోడించి, మాటలో నైపుణ్యంతో ఇలా అన్నాడు.
బాష్కల ఉవాచ రాజంశ్చిన్తా న కర్తవ్యా కార్యేఽస్మిన్కాతరప్రియే । అహమేకో హనిష్యామి చణ్డీం చఞ్చలలోచనామ్
బాష్కలుడు అన్నాడు: రాజా, ఈ పనిలో భయపడవద్దు, ఆందోళన పడవద్దు. నేను ఒక్కడే చంచలమైన కళ్లుగల చండికను సంహరిస్తాను.
ఉత్సాహస్తు ప్రకర్తవ్యః స్థాయీభావో రసస్య చ । భయానకో భవేద్వైరీ వీరస్య నృపసత్తమ
ఉత్సాహం పెంచుకోవాలి, మనసు దృఢంగా ఉంచుకోవాలి. భయపడేవారికి శత్రువు భయంకరంగా ఉంటాడు, వీరుడికి కాదు, మహారాజా!
తస్మాత్త్యక్త్వా భయం భూప కరిష్యే యుద్ధమద్భుతమ్ । నయిష్యామి నరేన్ద్రాహం చణ్డికాం యమసాదనమ్
అందువల్ల భయాన్ని వదిలేసి, రాజా, నేను అద్భుతమైన యుద్ధం చేస్తాను. చండికను యమలోకానికి తీసుకెళ్తాను.
న బిభేమి యమాదిన్ద్రాత్కుబేరాద్వరుణాదపి । వాయోర్వహ్నేస్తథా విష్ణోః శఙ్కరాచ్ఛశినో రవేః
నాకు యముడు, ఇంద్రుడు, కుబేరుడు, వరుణుడు, వాయువు, అగ్ని, విష్ణువు, శంకరుడు, చంద్రుడు, సూర్యుడు ఎవ్వరూ భయపడే వారు కాదు.
ఏకాకినీ తథా నారీ కిం పునర్మదగర్వితా । అహం తాం నిహనిష్యామి విశిఖైశ్చ శిలాశితైః
ఆమె ఒంటరిగా ఉంది, మహిళ కూడా. ఇక నా వల్ల గర్వపడుతోందా? నేను ఆమెను బాణాలతో, పదునైన రాళ్లతో సంహరిస్తాను.
పశ్య బాహుబలం మేఽద్య విహరస్వ యథాసుఖమ్ । భవతాత్ర న గన్తవ్యం సంగ్రామేఽప్యనయా సమమ్
ఈ రోజు నా బాహుబలాన్ని చూడు. నువ్వు నీ ఇష్టానుసారం సంతోషంగా ఉండు. ఆమెతో కలిసి యుద్ధానికి వెళ్ళకూడదు.
వ్యాస ఉవాచ ఏవం బ్రువతి రాజేన్ద్రం బాష్కలే మదగర్వితే । ప్రణమ్య నృపతిం తత్ర దుర్ధరో వాక్యమబ్రవీత్
వ్యాసుడు చెప్పాడు: ఇలా బాష్కలుడు తనపై గర్వంతో రాజుతో మాట్లాడుతుండగా, అక్కడ రాజును నమస్కరించి దుర్ధరుడు మాటలు అన్నాడు.
దుర్ధర ఉవాచ మహిషాహం విజేష్యామి దేవీం దేవవినిర్మితామ్ । అష్టాదశభుజాం రమ్యాం కారణాచ్చ సమాగతామ్
దుర్ధరుడు అన్నాడు: మహిషా, దేవతలు సృష్టించిన, పదహారు భుజాలుగల అందమైన ఆ దేవిని నేను జయిస్తాను. ఆమె ప్రత్యేకంగా వచ్చినది కూడా.
రాజన్ భీషయితుం త్వాం వై మాయైషా నిర్మితా సురైః । విభీషికేయం విజ్ఞాయ త్యజ మోహం మనోగతమ్
రాజా, ఈమెను దేవతలు నిన్ను భయపెట్టడానికి మాయతో సృష్టించారు. ఈ భయాన్ని తెలుసుకొని, మనసులో ఉన్న మోహాన్ని వదిలేయి.
రాజనీతిరియం రాజన్ మన్త్రికృత్యం తథా శృణు । సాత్త్వికా రాజసాః కేచిత్తామసాశ్చ తథాపరే
రాజా, ఇదే రాజనీతి. మంత్రుల పనులు కూడా విను. కొందరు సాత్వికులు, మరికొందరు రాజసులు, ఇంకొందరు తామసులు.
మన్త్రిణస్త్రివిధా లోకే భవన్తి దానవాధిప । సాత్త్వికాః ప్రభుకార్యాణి సాధయన్తి స్వశక్తిభిః
మంత్రులు ఈ లోకంలో మూడు రకాలవారు, దానవాధిపతి. సాత్వికులు తమ శక్తితో ప్రభువు పనులను సాధిస్తారు.
ఆత్మకృత్యం ప్రకుర్వన్తి స్వామికార్యావిరోధతః । ఏకచిత్తా ధర్మపరా మన్త్రశాస్త్రవిశారదాః
వారు తమ పనిని చేస్తారు, ప్రభువు పనికి విఘాతం కలిగించరు. మనస్సు ఒక్కటే, ధర్మానికి నిబద్ధులు, మంత్రశాస్త్రంలో నైపుణ్యం కలవారు.
రాజసా భిన్నచిత్తాశ్చ స్వకార్యనిరతాః సదా । కదాచిత్స్వామికార్యం తే ప్రకుర్వన్తి యదృచ్ఛయా
రాజసులు మనస్సు చిత్తభ్రాంతిగా ఉంచి, ఎప్పుడూ తమ పనిలోనే మునిగి ఉంటారు. వారు ప్రభువు పనిని అప్పుడప్పుడు మాత్రమే చేస్తారు.
తామసా లోభనిరతాః స్వకార్యనిరతాః సదా । ప్రభుకార్యం వినాశ్యైవ స్వకార్యం సాధయన్తి తే
తామస స్వభావం కలవారు ఎప్పుడూ లోభంతో, తమ స్వార్థంతో మునిగిపోతారు. వారు యజమాని పని చెడగొట్టి, తమ పనిని మాత్రమే నెరవేర్చుకుంటారు.
సమయే తే విభిద్యన్తే పరైస్తు పరివఞ్చితాః । స్వచ్ఛిద్రం శత్రుపక్షీయాన్నిర్దిశన్తి గృహస్థితాః
సరైన సమయంలో, వారు ఇతరుల చేత మోసపోయి విడిపోయిపోతారు. ఇంట్లోనే ఉండి, తమ బలహీనతలను శత్రువులవైపు చూపిస్తారు.
కార్యభేదకరా నిత్యం కోశగుప్తాసివత్సదా । సంగ్రామేఽథ సముత్పన్నే భీషయన్తి ప్రభుం సదా
వారు ఎప్పుడూ పనుల్లో చిచ్చు పెడతారు, ధనాన్ని కత్తిలా దాచిపెడతారు. యుద్ధం వచ్చినప్పుడు యజమానిని భయపెడతారు.
విశ్వాసస్తు న కర్తవ్యస్తేషాం రాజన్ కదాచన । విశ్వాసే కార్యహానిః స్యాన్మన్త్రహానిః సదైవ హి
రాజా, అలాంటి వారిపై ఎప్పుడూ నమ్మకం పెట్టుకోకూడదు. వారిని నమ్మితే పని నష్టం, రహస్యాలు బయటపడటం తప్పదు.
ఖలాః కిం కిం న కుర్వన్తి విశ్వస్తా లోభతత్పరాః । తామసాః పాపనిరతా బుద్ధిహీనాః శఠాస్తథా
లోభంతో నిండిన చెడ్డవారిని నమ్మితే వారు ఏ దుష్టعمైనా చేయగలరు. తామస స్వభావం, పాపానికి అలవాటు, బుద్ధిలేని, మోసగాళ్లే వారు.
తస్మాత్కార్యం కరిష్యామి గత్వాహం రణమస్తకే । చిన్తా త్వయా న కర్తవ్యా సర్వథా నృపసత్తమ
అందువల్ల నేను స్వయంగా యుద్ధానికి వెళ్లి పని పూర్తిచేస్తాను. రాజులలో శ్రేష్ఠుడా, నువ్వు ఏ విధంగా కూడా ఆందోళన పడకూడదు.
గృహీత్వా తాం దురాచారామాగమిష్యామి సత్వరః । పశ్య మేఽద్య బలం ధైర్యం ప్రభుకార్యం స్వశక్తితః
ఆ దుర్మార్గిని పట్టుకుని త్వరగా తిరిగి వస్తాను. నేడు నా బలాన్ని, ధైర్యాన్ని, యజమాని పనిపై నా నిబద్ధతను చూడు.
మహిషసేనాధిపబాష్కలదుర్ముఖనిపాతనవర్ణనమ్ వ్యాస ఉవాచ ఇత్యుక్త్వా తౌ మహాబాహూ దైత్యౌ బాష్కలదుర్ముఖౌ । జగ్మతుర్మదదిగ్ధాఙ్గౌ సర్వశస్త్రాస్త్రకోవిదౌ
వ్యాసుడు ఇలా చెప్పాడు: అప్పుడు ఆ ఇద్దరు మహాబలశాలులు అయిన బాష్కలుడు, దుర్ముఖుడు, అహంకారంతో మునిగిపోయి, అన్ని ఆయుధాల్లో నైపుణ్యం కలవారు, బయలుదేరారు.
తౌ గత్వా సమరే దేవీమూచతుర్వచనం తదా । దానవౌ చ మదోన్మత్తౌ మేఘగమ్భీరయా గిరా
వారు యుద్ధభూమికి వెళ్లి, ఆ ఇద్దరు దానవులు అహంకారంతో, మేఘం మ్రోగినట్టు గంభీరంగా దేవిని ఉద్దేశించి మాటలాడారు.
దేవి దేవా జితా యేన మహిషేణ మహాత్మనా । వరయ త్వం వరారోహే సర్వదైత్యాధిపం నృపమ్
దేవీ, మహిషుడు మహాత్ముడు, దేవతలను జయించాడు. అందుకే, అందమైనవాడా, నువ్వు ఆయన్ని దానవుల రాజుగా భర్తగా ఎంచుకో.
స కృత్వా మానుషం రూపం సర్వలక్షణసంయుతమ్ । భూషితం భూషణైర్దివ్యైస్త్వామేష్యతి రహః కిల
అతడు మానవ రూపం ధరించి, అన్ని శుభలక్షణాలతో, దివ్యాభరణాలతో అలంకరించబడి, నిన్ను ఒంటరిగా కలవడానికి వస్తాడు.
త్రైలోక్యవిభవం కామం త్వమేష్యసి శుచిస్మితే । మహిషే పరమం భావం కురు కాన్తే మనోగతమ్
మహిషునితో కలిసినప్పుడు, మూడువెళ్లాల సంపద నీకు లభిస్తుంది. ప్రకాశవంతమైన నవ్వుతో ఉన్నవాడా, నీ మనసులో ఉన్న ప్రేమను అతనికి ఇవ్వు.