కృష్ణామ్బరధరా నారీ రుదతీ చ గృహాఙ్గణే । దృష్టా స్వప్నేఽప్యుషఃకాలే చిన్తితవ్యస్తదత్యయః
ఉదయపు కలలో, నల్ల దుస్తులు ధరించిన ఒక మహిళ ఇంటి ప్రాంగణంలో ఏడుస్తూ కనిపించింది. ఈ అపశకునాన్ని మనం గమనించాలి.
వికృతాః పక్షిణో రాత్రౌ రోరువన్తి గృహే గృహే । ఉత్పాతా వివిధా రాజన్ ప్రభవన్తి గృహే గృహే
రాత్రిపూట ప్రతి ఇంట్లో విచిత్రమైన పక్షులు అరుస్తున్నాయి, రాజా! ఇంకా రకరకాల అపశకునాలు ప్రతి ఇంట్లో కనిపిస్తున్నాయి.
తేన జానామ్యహం నూనం కారణం కిఞ్చిదేవ హి । యత్త్వాం ప్రార్థయతే బాలా యుద్ధాయ కృతనిశ్చయా
అందువల్ల నాకు ఖచ్చితంగా తెలుసు, దీనికి ఏదో కారణం ఉంది. అది యుద్ధానికి సిద్ధమైన ఆ యువతి నిన్ను కోరుకుంటోంది.
నైషాస్తి మానుషీ నో వా గాన్ధర్వీ న తథాసురీ । దేవైః కృతేయం జ్ఞాతవ్యా మాయా మోహకరీ విభో
ఆమె మానవురాలు కాదు, గంధర్వి కాదు, అసురి కూడా కాదు. దేవతలు సృష్టించిన మాయ ఈమె, మనసు మాయలో పడేలా చేసే శక్తి.
కాతరత్వం న కర్తవ్యం మమైతన్మతమిత్యలమ్ । కర్తవ్యం సర్వథా యుద్ధం యద్భావ్యం తద్భవిష్యతి
భయపడాల్సిన అవసరం లేదు — ఇదే నా అభిప్రాయం. ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనైనా యుద్ధం చేయాలి. జరగాల్సింది ఎప్పటికైనా జరుగుతుంది.
కో వేద దైవకర్తవ్యం శుభం వాప్యశుభం తథా । అవలమ్బ్య ధియా ధైర్యం స్థాతవ్యం వై విచక్షణైః
దేవతలు ఏం నిర్ణయించారో, అది శుభమో, అశుభమో ఎవరికీ తెలియదు. తెలివి, ధైర్యంతో నిలబడాలి — ఇదే జ్ఞానుల ధర్మం.
జీవితం మరణం పుంసాం దైవాధీనం నరాధిప । కోఽపి నైవాన్యథా కర్తుం సమర్థో భువనత్రయే
ప్రాణం, మరణం అన్నీ దైవాధీనమే, రాజా! ఈ మూడుగ్లోబుల్లో ఎవ్వరూ దాన్ని మార్చలేరు.
మహిష ఉవాచ గచ్ఛ తామ్ర మహాభాగ యుద్ధాయ కృతనిశ్చయః । తామానయ వరారోహాం జిత్వా ధర్మేణ మానినీమ్
మహిషుడు ఇలా అన్నాడు — తామ్రా! నీవు యుద్ధానికి సిద్ధమై, అదృష్టవంతుడవు. ఆ మహిమాన్వితురాలిని ధర్మబద్ధంగా జయించి, ఇక్కడికి తీసుకురా.
న భవేద్వశగా నారీ సంగ్రామే యది సా తవ । హన్తవ్యా నాన్యథా కామం మాననీయా ప్రయత్నతః
ఆమె యుద్ధంలో నీ ఆధీనంలోకి రాకపోతే, తప్పనిసరిగా ఆమెను సంహరించాలి. లేకపోతే, యథాశక్తిగా గౌరవించు.
వీరస్త్వమసి సర్వజ్ఞ కామశాస్త్రవిశారదః । యేన కేనాప్యుపాయేన జేతవ్యా వరవర్ణినీ
నీవు వీరుడవు, అన్నీ తెలిసినవాడవు, కామశాస్త్రంలో నిపుణుడవు. ఏ విధమైన మార్గమైనా ఉపయోగించి, ఆ సుందరిని జయించాలి.
త్వరన్వీర మహాబాహో సైన్యేన మహతా వృతః । తత్ర గత్వా త్వయా జ్ఞేయా విచార్య చ పునః పునః
వీరా! మహాబాహువుతో, గొప్ప సైన్యంతో త్వరగా వెళ్ళు. అక్కడికి వెళ్లి, మళ్ళీ మళ్ళీ ఆలోచించి, జాగ్రత్తగా నిర్ణయం తీసుకో.
కిమర్థమాగతా చేయం జ్ఞాతవ్యం తద్ధి కారణమ్ । కామాద్వా వైరభావాచ్చ మాయా కస్యేయమిత్యుత
ఆమె ఎందుకు వచ్చింది, దానికి అసలు కారణం ఏమిటో తెలుసుకో. అది కోరిక వల్లా, శత్రుత్వం వల్లా, లేక ఇది ఎవరి మాయో తెలుసుకో.
ఆదౌ తన్నిశ్చయం కృత్వా జ్ఞాతవ్యం తచ్చికీర్షితమ్ । పశ్చాద్యుద్ధం ప్రకర్తవ్యం యథాయోగ్యం యథాబలమ్
ముందుగా ఆమె ఉద్దేశ్యం ఏమిటో తెలుసుకుని, ఆమె చేయదలచింది ఏంటో తెలుసుకో. తరువాత, నీ శక్తికి తగినట్లుగా, యుద్ధాన్ని కొనసాగించు.
కాతరత్వం న కర్తవ్యం నిర్దయత్వం తథా న చ । యాదృశం హి మనస్తస్యాః కర్తవ్యం తాదృశం త్వయా
భయం చూపకూడదు, అలాగే క్రూరత కూడా చూపకూడదు. ఆమె మనసు ఎలా ఉందో, నీవు కూడా అలాగే ప్రవర్తించాలి.
వ్యాస ఉవాచ ఇతి తద్భాషితం శ్రుత్వా తామ్రః కాలవశం గతః । నిర్గతః సైన్యసంయుక్తః ప్రణమ్య మహిషం నృపమ్
వ్యాసుడు ఇలా అన్నాడు — ఈ మాటలు విని, తామ్రుడు కాలచక్రానికి లోబడి, సైన్యంతో పాటు రాజు మహిషునికి నమస్కరించి బయలుదేరాడు.
గచ్ఛన్మార్గే దురాత్మాసౌ శకునాన్వీక్ష్య దారుణాన్ । విస్మయఞ్చ భయం ప్రాప యమమార్గప్రదర్శకాన్
అతడు మార్గంలో పోతూ, భయంకరమైన పక్షులను చూసి, ఆశ్చర్యంతో పాటు భయాన్ని కూడా అనుభవించాడు. అవి మరణమార్గాన్ని చూపిస్తున్నాయని అతనికి తెలిసింది.
సగత్వా తాం సమాలోక్య దేవీం సింహోపరిస్థితామ్ । స్తూయమానాం సురైః సర్వైః సర్వాయుధవిభూషితామ్
ఆమె దగ్గరికి వెళ్లి, సింహంపై కూర్చున్న దేవిని చూశాడు. ఆ దేవిని అందరు దేవతలు స్తుతిస్తూ, ఆమె చేతుల్లో అన్ని ఆయుధాలు మెరిసిపోతుండగా, ఆమె మహిమను ఆశ్చర్యంగా చూశాడు.
తామువాచ వినీతః సన్ వాక్యం మధురయా గిరా । సామభావం సమాశ్రిత్య వినయావనతః స్థితః
అతను వినయంగా నిలబడి, మృదువైన మాటలతో, మర్యాదగా, సమతా భావంతో ఆ దేవిని సంబోధించాడు.
దేవి దైత్యేశ్వరః శృఙ్గీ త్వద్రూపగుణమోహితః । స్పృహాం కరోతి మహిషస్త్వత్పాణిగ్రహణాయ చ
దేవీ! దైత్యుల అధిపతి శృంగి, నీ రూపానికి, గుణాలకు మోహితుడై ఉన్నాడు. మహిషుడు నీ చేతిని పెళ్లి కోసం కోరుకుంటున్నాడు.
భావం కురు విశాలాక్షి తస్మిన్నమరదుర్జయే । పతిం తం ప్రాప్య మృద్వఙ్గి నన్దనే విహరాద్భుతే
విపులమైన కన్నులవాడా! దేవతలకూ జయించలేని వాడైన అతనిపై దయ చూపించు. అతన్ని భర్తగా స్వీకరించి, నందనవనంలో అద్భుతమైన ఆనందాలను అనుభవించు.
సర్వాఙ్గసున్దరం దేహం ప్రాప్య సర్వసుఖాస్పదమ్ । సుఖం సర్వాత్మనా గ్రాహ్యం దుఃఖం హేయమితి స్థితిః
ప్రతి అవయవం అందంగా ఉన్న శరీరాన్ని పొంది, అన్ని సుఖాలకు మూలమైనదాన్ని పొందినవాడు, సంతోషాన్ని పూర్తిగా స్వీకరించాలి, బాధను దూరం చేయాలి — ఇదే జీవన విధానం.
కరభోరు కిమర్థం తే గృహీతాన్యాయుధాన్యలమ్ । పుష్పకన్దుకయోగ్యాస్తే కరాః కమలకోమలాః
సన్నని తొడలవాడా! నీకు ఆయుధాలు ఎందుకు? నీ కమలమందమైన చేతులు పువ్వులతో, బంతులతో ఆడేందుకు తగినవి; ఆయుధాలకు కాదు.
భ్రూచాపే విద్యమానేఽపి ధనుషా కిం ప్రయోజనమ్ । కటాక్షా విశిఖాః సన్తి కిం బాణైర్నిష్ప్రయోజనైః
నీ కనుబొమ్మలు విల్లు లాంటివి ఉన్నప్పుడు, నిజంగా విల్లు ఎందుకు? నీ తిరిగిచూసే చూపులు బాణాల్లా ఉన్నాయి; అసలు బాణాలు అవసరమేంటి?
సంసారే దుఃఖదం యుద్ధం న కర్తవ్యం విజానతా । లోభాసక్తాః ప్రకుర్వన్తి సంగ్రామఞ్చ పరస్పరమ్
ఈ లోకంలో యుద్ధం బాధను ఇస్తుంది. తెలిసినవాడు యుద్ధం చేయకూడదు. లోభానికి లోనైనవారే పరస్పరం యుద్ధం చేస్తారు.
పుష్పైరపి న యోద్ధవ్యం కిం పునర్నిశితైః శరైః । భేదనం నిజగాత్రాణాం కస్య తజ్జాయతే ముదే
పువ్వులతో కూడిన యుద్ధం కూడా చేయకూడదు, మరి పదునైన బాణాలతో యుద్ధం చేయడం ఎంత దూరం? తన శరీరాన్ని గాయపరచడంలో ఎవరికైనా ఆనందముందా?
తస్మాత్త్వమపి తన్వఙ్గి ప్రసాదం కర్తుమర్హసి । భర్తారం భజ మే నాథం దేవదానవపూజితమ్
అందువల్లా, సన్నని అవయవాలవాడా! నీవు కూడా దయ చూపించాలి. దేవతలు, దానవులు పూజించే నా ప్రభువును భర్తగా స్వీకరించు.
స తేఽత్ర వాఞ్ఛితం సర్వం కరిష్యతి మనోరథమ్ । త్వం పట్టమహిషీ రాజ్ఞః సర్వథా నాత్ర సంశయః
ఇక్కడ నీకు కావలసిన అన్ని కోరికలను అతను నెరవేర్చుతాడు. నీవు రాజుకు ప్రధాన రాణివవుతావు — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
వచనం కురు మే దేవి ప్రాప్స్యసే సుఖముత్తమమ్ । సంగ్రామే జయసన్దేహః కష్టం ప్రాప్య న సంశయః
దేవీ! నా మాట వినితే, నీవు అత్యుత్తమమైన సుఖాన్ని పొందుతావు. యుద్ధంలో కష్టాన్ని అనుభవించిన తర్వాత, విజయంపై ఎలాంటి సందేహం ఉండదు.
జానాసి రాజనీతిం త్వం యథావద్వరవర్ణిని । భుంక్ష్వ రాజ్యసుఖం పూర్ణం వర్షాణామయుతాయుతమ్
వరాలందులో శ్రేష్ఠురాలా! నీవు రాజధర్మాన్ని బాగా తెలుసు. పది వేల సంవత్సరాల పాటు రాజ్య సుఖాన్ని సంపూర్ణంగా అనుభవించు.
పుత్రస్తే భవితా కాన్తః సోఽపి రాజా భవిష్యతి । యౌవనే క్రీడయిత్వాన్తే వార్ధక్యే సుఖమాప్స్యసి
నీ కుమారుడు ప్రియమైనవాడవుతాడు, అతడూ రాజు అవుతాడు. యవ్వనంలో ఆనందంగా గడిపి, వృద్ధాప్యంలో సుఖంగా ఉంటావు.