మమాపి వచనం శ్లక్ష్ణం శ్రోతవ్యం ధీమతా త్వయా । కామాతురైషా సుదతీ లక్ష్యతేఽప్యనుమానతః
నీవు తెలివైనవాడవు కాబట్టి, నా మృదువైన మాటలు కూడా వినాలి. ఈ అందమైన యువతి, కోరికతో నిండినదని, మనం ఊహించినా స్పష్టంగా తెలుస్తోంది.
భవత్యేవంవిధా కామం నాయికా రూపగర్వితా । భీషయిత్వా వరారోహా త్వాం వశే కర్తుమిచ్ఛతి
అలాంటి రూపానికి మదమెక్కిన నాయకురాలు, నిన్ను భయపెట్టి తన వశంలోకి తేవాలని కోరుకుంటోంది, మహారాజా.
హావోఽయం మానినీనాం వై తం వేత్తి రసవిత్తమః । వక్రోక్తిరేషా కామిన్యాః ప్రియం ప్రతి పరాయణమ్
ఇది గర్వంతో ఉన్న స్త్రీల ప్రవర్తన. రసాన్ని తెలిసినవాడు దీన్ని అర్థం చేసుకుంటాడు. ఇలాంటి వంకర మాటలు, ప్రియుడి పట్ల కోరికతో ఉన్న స్త్రీ చివరి ఆశ్రయం.
వేత్తి కోఽపి నరః కామం కామశాస్త్రవిచక్షణః । యదుక్తం నామ బాణైస్త్వా వధిష్యే రణమూర్ధని
ప్రేమశాస్త్రంలో నిపుణుడైనవాడు మాత్రమే, ఆమె 'రణరంగంలో బాణాలతో నిన్ను చంపుతాను' అని చెప్పిన మాటలోని అర్థాన్ని తెలుసుకోగలడు.
హేతుగర్భమిదం వాక్యం జ్ఞాతవ్యం హేతువిత్తమైః । బాణాస్తు మానినీనాం వై కటాక్షా ఏవ విశ్రుతాః
ఈ మాటలో కారణం దాగి ఉంది. కారణాన్ని తెలిసినవారు దీన్ని అర్థం చేసుకోవాలి. గర్వంతో ఉన్న స్త్రీల బాణాలు అంటే వారి కన్నుల చూపులే ప్రసిద్ధి.
పుష్పాఞ్జలిమయాశ్చాన్యే వ్యంగ్యాని వచనాని చ । కా శక్తిరన్యబాణానాం ప్రేరణే త్వయి పార్థివ
పుష్పాంజలి వంటి ఇతర మాటలు కూడా సూచనాత్మకంగా ఉంటాయి. రాజా, ఇతర బాణాలకు నిన్ను కదిలించే శక్తి ఏముంది?
తాదృశీనాం న సా శక్తిర్బ్రహ్మవిష్ణుహరాదిషు । యయోక్తం నేత్రబాణైస్త్వాం హనిష్యే మన్ద పార్థివమ్
అలాంటి స్త్రీలకు బ్రహ్మ, విష్ణు, హరికి శక్తి ఉండదు. ఆమె కన్నుల బాణాలతో 'ఓ మూర్ఖ రాజా! నిన్ను చంపుతాను' అని చెప్పింది.
విపరీతం పరిజ్ఞాతం తేనారసవిదా కిల । పాతయిష్యామి శయ్యాయాం రణమయ్యాం పతిం తవ
రసాన్ని తెలిసినవాడు దీన్ని విపరీతంగా అర్థం చేసుకున్నాడు. 'నీ భర్తను యుద్ధపు మంచంపై పడవేస్తాను' అని ఆమె చెప్పింది.
విపరీతరతికీడాభాషణం జ్ఞేయమేవ తత్ । కరిష్యే విగతప్రాణం యదుక్తం వచనం తయా
ఇలాంటి మాటలు విపరీత రతి ఆటను సూచిస్తాయి. ఆమె 'ఆయన ప్రాణం లేకుండా చేస్తాను' అని చెప్పినదాన్ని నేను చేస్తాను.
వీర్యం ప్రాణా ఇతి ప్రోక్తం తద్విహీనం న చాన్యథా । వ్యంగ్యాధిక్యేన వాక్యేన వరయత్యుత్తమా నృప
వీర్యం, ప్రాణం రెండూ ఒక్కటే అని చెప్పబడింది. అవి లేకపోతే మరే మార్గం లేదు. సూచనాత్మకమైన మాటలతో ఉత్తమ స్త్రీ రాజును ఎంచుకుంటుంది.
తద్వై విచారతో జ్ఞేయం రసగ్రన్థవిచక్షణైః । ఇతి జ్ఞాత్వా మహారాజ కర్తవ్యం రససంయుతమ్
ఇది రసగ్రంథాల్లో నిపుణులైనవారు జాగ్రత్తగా పరిశీలించి తెలుసుకోవాలి. మహారాజా! ఇది తెలుసుకుని, రసభరితంగా ప్రవర్తించాలి.
సామదానద్వయం తస్యా నాన్యోపాయోఽస్తి భూపతే । రుష్టా వా గర్వితా వాపి వశగా మానినీ భవేత్
ఆమెకు సామం, దానం మాత్రమే ఫలిస్తాయి, రాజా! కోపంగా ఉన్నా, గర్వంగా ఉన్నా, గర్విష్టురాలు చివరికి వశమవుతుంది.
తాదృశైర్మధురైర్వాక్యైరానయిష్యే తవాన్తికమ్ । కిం బహూక్తేన మే రాజన్ కర్తవ్యా వశవర్తినీ
ఇలాంటి మధురమైన మాటలతో నేను ఆమెను నీ దగ్గరకు తీసుకొస్తాను. రాజా! ఎక్కువగా చెప్పాల్సిన అవసరం లేదు. ఆమెను వశపరచాలి.
గత్వా మయాధునైవేయం కిఙ్కరీవ సదైవ తే । వ్యాస ఉవావ ఇత్థం నిశమ్య తద్వాక్యం తామ్రస్తత్త్వవిచక్షణః
నేను వెళ్లి, ఇప్పుడే ఆమెను నీకు శాశ్వతంగా సేవకురాలిగా చేస్తాను. వ్యాసుడు చెప్పాడు: ఆ మాటలు విని, సత్యాన్ని బాగా తెలిసిన తామ్రుడు—
ఉవాచ వచనం రాజన్నిశామయ మయోదితమ్ । హేతుమద్ధర్మసహితం రసయుక్తం నయాన్వితమ్
రాజా! నేను చెప్పిన మాటలు విను. ఇవి కారణంతో, ధర్మంతో, రసంతో, నయంతో నిండినవి.
నైషా కామాతురా బాలా నానురక్తా విచక్షణా । వ్యంగ్యాని నైవ వాక్యాని తయోక్తాని తు మానద
ఆమె కోరికతో ఉన్న బాలిక కాదు, ప్రేమతో కూడినదీ కాదు, జ్ఞానవంతుడా! ఆమె చెప్పిన సూచనాత్మక మాటలు గర్విష్టురాలివి కావు.
చిత్రమత్ర మహాబాహో యదేకా వరవర్ణినీ । నిరాలమ్బా సమాయాతి చిత్రరూపా మనోహరా
మహాబాహువంతుడా! ఇక్కడ ఆశ్చర్యకరం ఏమంటే, ఒకే ఒక వర్ణవంతురాలు, ఎవరి ఆధారమూ లేకుండా, అద్భుతమైన ఆకారంతో, మనోహరంగా వస్తోంది.
అష్టాదశభుజా నారీ న శ్రుతా న చ వీక్షితా । కేనాపి త్రిషు లోకేషు పరాక్రమవతీ శుభా
పదహారుకు పైగా భుజాలున్న స్త్రీని మూడు లోకాలలో ఎవరూ వినలేదు, చూడలేదు కూడా. ఆమెకు గొప్ప శౌర్యం ఉంది, శుభ్రత ఉంది.
ఆయుధాన్యపి తావన్తి ధృతాని బలవన్తి చ । విపరీతమిదం మన్యే సర్వం కాలకృతం నృప
ఎన్ని ఆయుధాలు చేతిలో పెట్టుకున్నా, అవి ఎంత బలంగా ఉన్నా, రాజా! ఇవన్నీ వ్యర్థమైపోయాయి అనిపిస్తోంది. ఇది అంతా కాలచక్రం వల్లే జరుగుతోంది.
స్వప్నాని దుర్నిమిత్తాని మయా దృష్టాని వై నిశి । తేన జానామ్యహం నూనం వైశసం సముపాగతమ్
రాత్రి నేను చెడు కలలు, చెడు సూచనలు చూశాను. వాటివల్ల నాకు స్పష్టంగా తెలిసింది, దురదృష్టం మన మీదకు వచ్చింది.
కృష్ణామ్బరధరా నారీ రుదతీ చ గృహాఙ్గణే । దృష్టా స్వప్నేఽప్యుషఃకాలే చిన్తితవ్యస్తదత్యయః
ఉదయపు కలలో, నల్ల దుస్తులు ధరించిన ఒక మహిళ ఇంటి ప్రాంగణంలో ఏడుస్తూ కనిపించింది. ఈ అపశకునాన్ని మనం గమనించాలి.
వికృతాః పక్షిణో రాత్రౌ రోరువన్తి గృహే గృహే । ఉత్పాతా వివిధా రాజన్ ప్రభవన్తి గృహే గృహే
రాత్రిపూట ప్రతి ఇంట్లో విచిత్రమైన పక్షులు అరుస్తున్నాయి, రాజా! ఇంకా రకరకాల అపశకునాలు ప్రతి ఇంట్లో కనిపిస్తున్నాయి.
తేన జానామ్యహం నూనం కారణం కిఞ్చిదేవ హి । యత్త్వాం ప్రార్థయతే బాలా యుద్ధాయ కృతనిశ్చయా
అందువల్ల నాకు ఖచ్చితంగా తెలుసు, దీనికి ఏదో కారణం ఉంది. అది యుద్ధానికి సిద్ధమైన ఆ యువతి నిన్ను కోరుకుంటోంది.
నైషాస్తి మానుషీ నో వా గాన్ధర్వీ న తథాసురీ । దేవైః కృతేయం జ్ఞాతవ్యా మాయా మోహకరీ విభో
ఆమె మానవురాలు కాదు, గంధర్వి కాదు, అసురి కూడా కాదు. దేవతలు సృష్టించిన మాయ ఈమె, మనసు మాయలో పడేలా చేసే శక్తి.
కాతరత్వం న కర్తవ్యం మమైతన్మతమిత్యలమ్ । కర్తవ్యం సర్వథా యుద్ధం యద్భావ్యం తద్భవిష్యతి
భయపడాల్సిన అవసరం లేదు — ఇదే నా అభిప్రాయం. ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనైనా యుద్ధం చేయాలి. జరగాల్సింది ఎప్పటికైనా జరుగుతుంది.
కో వేద దైవకర్తవ్యం శుభం వాప్యశుభం తథా । అవలమ్బ్య ధియా ధైర్యం స్థాతవ్యం వై విచక్షణైః
దేవతలు ఏం నిర్ణయించారో, అది శుభమో, అశుభమో ఎవరికీ తెలియదు. తెలివి, ధైర్యంతో నిలబడాలి — ఇదే జ్ఞానుల ధర్మం.
జీవితం మరణం పుంసాం దైవాధీనం నరాధిప । కోఽపి నైవాన్యథా కర్తుం సమర్థో భువనత్రయే
ప్రాణం, మరణం అన్నీ దైవాధీనమే, రాజా! ఈ మూడుగ్లోబుల్లో ఎవ్వరూ దాన్ని మార్చలేరు.
మహిష ఉవాచ గచ్ఛ తామ్ర మహాభాగ యుద్ధాయ కృతనిశ్చయః । తామానయ వరారోహాం జిత్వా ధర్మేణ మానినీమ్
మహిషుడు ఇలా అన్నాడు — తామ్రా! నీవు యుద్ధానికి సిద్ధమై, అదృష్టవంతుడవు. ఆ మహిమాన్వితురాలిని ధర్మబద్ధంగా జయించి, ఇక్కడికి తీసుకురా.
న భవేద్వశగా నారీ సంగ్రామే యది సా తవ । హన్తవ్యా నాన్యథా కామం మాననీయా ప్రయత్నతః
ఆమె యుద్ధంలో నీ ఆధీనంలోకి రాకపోతే, తప్పనిసరిగా ఆమెను సంహరించాలి. లేకపోతే, యథాశక్తిగా గౌరవించు.
వీరస్త్వమసి సర్వజ్ఞ కామశాస్త్రవిశారదః । యేన కేనాప్యుపాయేన జేతవ్యా వరవర్ణినీ
నీవు వీరుడవు, అన్నీ తెలిసినవాడవు, కామశాస్త్రంలో నిపుణుడవు. ఏ విధమైన మార్గమైనా ఉపయోగించి, ఆ సుందరిని జయించాలి.