మన్త్ర్యువాచ రాజన్ దేవీ వరారోహా సింహస్యోపరి సంస్థితా । అష్టాదశభుజా రమ్యా వరాయుధధరా పరా
మంత్రి ఇలా అన్నాడు: రాజా! అద్భుతమైన రూపం గల దేవి సింహం మీద నిలబడి ఉంది. ఆమెకు పద్దెనిమిది చేతులు, అందమైన రూపం, దివ్య ఆయుధాలు చేతబట్టి, అత్యుత్తమురాలు.
సా మయోక్తా మహారాజ మహిషం భజ భామిని । మహిషీ భవ రాజ్ఞస్త్వం త్రైలోక్యాధిపతేః ప్రియా
నేను ఆమెతో ఇలా అన్నాను: మహారాజా! భామినీ! మహిషుడిని అంగీకరించు. రాజుకు భార్యగా, మూడు లోకాల అధిపతికి ప్రియురాలిగా అవ్వు.
పట్టరాజ్ఞీ త్వమేవాస్య భవితా నాత్ర సంశయః । స తవాజ్ఞాకరో జాతో వశవర్తీ భవిష్యతి
నువ్వే అతనికి ప్రధాన రాణి అవుతావు, ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు. అతను నీ ఆజ్ఞకు లోబడి, నీ మాటకే వినిపడతాడు.
త్రైలోక్యవిభవం భుక్త్వా చిరకాలం వరాననే । మహిషం పతిమాసాద్య యోషితాం సుభగా భవ
మూడు లోకాల ఐశ్వర్యాన్ని ఎంతో కాలం అనుభవిస్తూ, మహిషుడిని భర్తగా పొందిన అందమైనవాడా! స్త్రీలందరిలోనూ అదృష్టవంతురాలవు.
ఇతి మద్వచనం శ్రుత్వా సా స్మయావేశమోహితా । మామువాచ విశాలాక్షీ స్మితపూర్వమిదం వచః
నా మాటలు విన్న ఆ విశాలవక్షసు, చిరునవ్వుతో మాయలో మునిగిపోయి, నన్ను చూసి ఇలా నవ్వుతూ చెప్పింది.
మహిషీగర్భసమ్భూతం పశూనామధమం కిల । బలిం దాస్యామ్యహం దేవ్యై సురాణాం హితకామ్యయా
రాణి గర్భంలో పుట్టిన, జంతువులలో అత్యంత నీచుడైన మహిషుడిని, దేవతల మేలుకోసం దేవికి బలి ఇస్తాను.
కా మూఢా కామినీ లోకే మహిషం వై పతిం భజేత్ । మాదృశీ మన్దబుద్ధే కిం పశుభావం భజేదిహ
ఈ లోకంలో ఏ మూర్ఖ స్త్రీ మహిషుడిని భర్తగా తీసుకుంటుంది? నా లాంటి మాంద్యబుద్ధి కలదానెందుకు జంతువుల స్వభావాన్ని ఇక్కడ స్వీకరించాలి?
మహిషీ మహిషం నాథం సశృఙ్గా శృఙ్గసంయుతమ్ । కురుతే క్రన్దమానా వై నాహం తత్సదృశీ శఠా
రాణి మహిషుడిని తన భర్తగా, కొమ్ములతో అలంకరించినవాడిగా చేసుకుని, అతడిని అరవజేసింది. నేను అలాంటి మోసగాళ్లలోని వాడిని కాదు.
కరిష్యేఽహం మృధే యుద్ధం హనిష్యే త్వాం సురాప్రియమ్ । గచ్ఛ వా దుష్ట పాతాలం జీవితేచ్ఛా యదస్తి తే
నేను యుద్ధంలో పోరాడి, దేవతలకు శత్రువైన నిన్ను చంపుతాను. లేకపోతే, దుష్టుడా! నీకు ప్రాణం కావాలంటే పాతాళానికి పో.
పరుషం తు తయా వాక్యమిత్యుక్తం నృప మత్తయా । తచ్ఛ్రుత్వాహం సమాయాతః ప్రవిచిన్త్య పునః పునః
ఆమె మత్తులో రాజుతో కఠినంగా మాట్లాడింది. ఆ మాటలు విని, నేను తిరిగి వచ్చాను, మళ్లీ మళ్లీ ఆలోచిస్తూ.
రసభఙ్గం విచిన్త్యైవ న యుద్ధం తు మయా కృతమ్ । ఆజ్ఞాం వినా తవాత్యన్తం కథం కుర్యాం వృథోద్యమమ్
విషయం కలత కలిగిస్తుందని భావించి, నేను యుద్ధం చేయలేదు. నీ ఆజ్ఞ లేకుండా, నేను ఎందుకు వృథా ప్రయత్నం చేయాలి?
సాతీవ చ బలోన్మత్తా వర్తతే భూప భామినీ । భవితవ్యం న జానామి కిం వా భావి భవిష్యతి
రాజా! ఆ భామ అధిక బలంతో మత్తులో ఉంది. ఏమి జరగబోతుందో, భవిష్యత్తులో ఏమి జరుగుతుందో నాకు తెలియదు.
కార్యేఽస్మింస్త్వం ప్రమాణం నో మన్త్రోఽతీవ దురాసదః । యుద్ధం పలాయనం శ్రేయో న జానేఽహం వినిశ్చయమ్
ఈ విషయంలో నీవే నాకు ఆధారం, మంత్రం కాదు; అది చాలా కష్టమైనది. యుద్ధం చేయాలా, పారిపోవాలా — ఏది మంచిదో నాకు తెలియదు.
తామ్రకృతం దేవీం ప్రతి విస్రంసనవచనవర్ణనమ్ వ్యాస ఉవాచ ఇతి తస్య వచః శ్రుత్వా మహిషో మదవిహ్వలః । మన్త్రివృద్ధాన్ సమాహూయ రాజా వచనమబ్రవీత్
తామ్రకృతుడు దేవిని ఉద్దేశించి విముక్తి సందేశాన్ని చెప్పిన మాటల వివరణ.
రాజోవాచ మన్త్రిణః కిం చ కర్తవ్యం విశ్రబ్ధం బ్రూత మా చిరమ్ । ఆగతా దేవవిహితా మాయేయం శామ్బరీవ కిమ్
రాజు ఇలా అన్నాడు: మంత్రులారా, ఇప్పుడు మనం ఏం చేయాలి? భయపడకుండా, ఆలస్యం చేయకుండా చెప్పండి. దేవతలు పంపిన ఈ మాయా శక్తి వచ్చింది — ఇది శాంబరుని మాయలా ఉందా?
కార్యేఽస్మిన్నిపుణా యూయముపాయేషు విచక్షణాః । సామాదిషు చ కర్తవ్యః కోఽత్ర మహ్యం బ్రువన్తు చ
ఈ విషయంలో మీరు అందరూ తెలివిగలవారు, మార్గాలు బాగా తెలుసు. సామాది మార్గాల్లో ఏది చేయాలో నాకు చెప్పండి.
మన్త్రిణ ఊచుః సత్యం సదైవ వక్తవ్యం ప్రియఞ్చ నృపసత్తమ । కార్యం హితకరం నూనం విచార్య విబుధైః కిల
మంత్రులు ఇలా అన్నారు: రాజా! నిజం ఎప్పుడూ చెప్పాలి, అంతే కాదు, మధురంగా కూడా ఉండాలి. జ్ఞానులు బాగా ఆలోచించి, నిజంగా శ్రేయస్కరమైన పని చేయాలి.
సత్యం చ హితకృద్రాజన్ప్రియం చాహితకృద్భవేత్ । యథౌషధం నృణాం లోకే హ్యప్రియం రోగనాశనమ్
రాజా! నిజం చెప్పడం మంచిదే, కానీ కేవలం మధురంగా ఉండే మాటలు హానికరం కావచ్చు. మనుషులకు చేదు మందు రోగాన్ని పోగొట్టినట్లే, కొన్నిసార్లు చేదు మాటలు కూడా మేలే.
సత్యస్య శ్రోతా మన్తా చ దుర్లభః పృథివీపతే । వక్తాపి దుర్లభః కామం బహవశ్చాటుభాషకాః
భూమిపతీ! నిజం వినేవారు, చెప్పేవారు చాలా అరుదు. కానీ చాటుగా మాట్లాడేవాళ్లు మాత్రం చాలా మంది ఉంటారు.
కథం బ్రూమోఽత్ర నృపతే విచారే గహనే త్విహ । శుభం వాప్యశుభం వాపి కో వేత్తి భువనత్రయే
రాజా! ఇక్కడ విషయం చాలా లోతుగా ఉంది, మేము ఎలా చెప్పగలం? మూడూ లోకాలలో ఏది శుభమో, అశుభమో ఎవరికీ తెలియదు.
రాజోవాచ స్వస్వమత్యనుసారేణ బ్రువన్త్వద్య పృథక్పృథక్ । యేషాం హి యాదృశో భావస్తచ్ఛ్రుత్వా చిన్తయామ్యహమ్
రాజు ఇలా అన్నాడు: మీరు అందరూ మీ అభిప్రాయం ప్రకారం ఒక్కొక్కరు విడిగా చెప్పండి. ఎవరి ఆలోచన ఎలా ఉందో విని, నేను ఆలోచిస్తాను.
బహూనాం మతమాజ్ఞాయ విచార్య చ పునః పునః । యచ్ఛ్రేయస్తద్ధి కర్తవ్యం కార్యం కార్యవిచక్షణైః
చాలామంది అభిప్రాయాలు తెలుసుకుని, మళ్లీ మళ్లీ ఆలోచించి, నిజంగా శ్రేయస్సు కలిగించేది చేసే పని చేయాలి.
వ్యాస ఉవాచ తస్యైవం వచనం శ్రుత్వా విరూపాక్షో మహాబలః । ఉవాచ తరసా వాక్యం రఞ్జయన్పృథివీపతిమ్
వ్యాసుడు ఇలా అన్నాడు: రాజు మాటలు విని, మహాబలుడు విరూపాక్షుడు వెంటనే రాజును సంతోషపెట్టేలా ఇలా అన్నాడు.
విరూపాక్ష ఉవాచ రాజన్నారీ వరాకీయం సా బ్రూతే మదగర్వితా । విభీషికామాత్రమిదం జ్ఞాతవ్యం వచనం త్వయా
విరూపాక్షుడు ఇలా అన్నాడు: రాజా! ఆ స్త్రీ దురహంకారంతో మాట్లాడుతోంది. ఆమె మాటలు భయపెట్టడానికి మాత్రమే. నీవు దీన్ని అర్థం చేసుకోవాలి.
కో బిభేతి స్త్రియో వాక్యైర్దురుక్తై రణదుర్మదైః । అనృతం సాహసం చేతి జానన్నారీవిచేష్టితమ్
స్త్రీ మాటలకు, యుద్ధంలో ఆమె చెప్పే దుర్మార్గమైన మాటలకు ఎవరు భయపడతారు? స్త్రీల స్వభావం — అబద్ధం, ఉల్లాసం — తెలిసినవారు ఎవరు భయపడతారు?
జిత్వా త్రిభువనం రాజన్నద్య కాన్తాభయేన వై । దీనత్వేఽప్యయశో నూనం వీరస్య భువనే భవేత్
రాజా! మూడూ లోకాలను జయించినవాడు, ఒక స్త్రీ బెదిరింపుతో భయపడితే, ఈ లోకంలో వీరుడికి అపకీర్తి తప్పదు.
తస్మాద్యామ్యహమేకాకీ యుద్ధాయ చణ్డికాం ప్రతి । హనిష్యే తాం మహారాజ నిర్భయో భవ సామ్ప్రతమ్
కాబట్టి, నేను ఒక్కడే వెళ్లి చండికతో యుద్ధం చేస్తాను. రాజా! నేను ఆమెను చంపుతాను. నీవు భయపడవద్దు.
సేనావృతోఽహం గత్వా తాం శస్త్రాస్త్రైర్వివిధైః కిల । నిషూదయామి దుర్మర్షాం చణ్డికాం చణ్డవిక్రమామ్
నా సైన్యం నాతో ఉండగా, వివిధ ఆయుధాలతో ఆ దుర్మార్గురాలైన, ఉగ్రవైర్యం గల చండికను నేను సంహరిస్తాను.
బద్ధ్వా సర్పమయైః పాశైరానయిష్యే తవాన్తికమ్ । వశగా తు సదా తే స్యాత్పశ్య రాజన్ బలం మమ
పాముల రూపంలో పాశాలతో ఆమెను కట్టేసి, నీ ముందుకు తీసుకొస్తాను. అప్పటినుంచి ఆమె నీకు పూర్తిగా వశమవుతుంది. రాజా! నా బలాన్ని చూడు.
వ్యాస ఉవాచ విరూపాక్షవచః శ్రుత్వా దుర్ధరో వాక్యమబ్రవీత్ । సత్యముక్తం వచో రాజన్ విరూపాక్షేణ ధీమతా
వ్యాసుడు ఇలా అన్నాడు: విరూపాక్షుడు చెప్పిన మాటలు విని, దుర్ధరుడు ఇలా అన్నాడు: రాజా! విరూపాక్షుడు నిజమే అన్నాడు.