మా గర్వం కురు దుష్టాత్మన్ యన్మేఽస్తి బ్రహ్మణో వరః । స్త్రీవధ్యత్వే త్వయా మూఢ పీడితాః సురసత్తమాః
బ్రహ్మదేవుని వరం ఉన్నదని, దుష్టాత్మా, నీకు గర్వం అవసరం లేదు. నీ బాధల వల్ల దేవతలు ఎంతో బాధపడ్డారు. నువ్వు స్త్రీ చేత మరణించవు అనే వరం ఉన్నదని గర్వపడవద్దు.
కర్తవ్యం వచనం ధాతుస్తేనాహం త్వాముపాగతా । స్త్రీరూపమతులం కృత్వా సత్యం హన్తుం కృతాగసమ్
సృష్టికర్త మాట నెరవేర్చాలి కనుకనే నేను ఈ అపూర్వమైన స్త్రీరూపాన్ని ధరించి, పాపిని నిజంగా సంహరించడానికి వచ్చాను.
యథేచ్ఛం గచ్ఛ వా మూఢ పాతాలం పన్నగావృతమ్ । హిత్వా భూసురసద్మాద్య జీవితేచ్ఛా యదస్తి తే
మూర్ఖుడా! నీకు ప్రాణం కావాలంటే, ఈ రోజు దేవతల సభను వదిలి, పాములతో నిండిన పాతాళానికి కావాలంటే వెళ్లిపో.
వ్యాస ఉవాచ ఇత్యుక్తః స తతో దేవ్యా మన్త్రిశ్రేష్ఠో బలాన్వితః । ప్రత్యువాచ నిశమ్యాసౌ వచనం హేతుగర్భితమ్
వ్యాసుడు చెప్పాడు: దేవి ఇలా అన్న తర్వాత, బలవంతుడైన ఆ మంత్రి, ఆమె కారణంతో నిండిన మాటలు విని, ఇలా సమాధానం చెప్పాడు.
దేవి స్త్రీసదృశం వాక్యం బ్రూషే త్వం మదగర్వితా । క్వాసౌ క్వ త్వం కథం యుద్ధమసమ్భావ్యమిదం కిల
దేవీ! నీవు స్త్రీకి తగిన మాటలు, నీ అందంపై గర్వంతో మాట్లాడుతున్నావు. అతడు ఎక్కడ, నువ్వు ఎక్కడ? ఇలాంటి యుద్ధం ఎలా సాధ్యం అవుతుంది?
ఏకాకినీ పునర్బాలా ప్రారబ్ధయౌవనా మృదుః । మహిషోఽసౌ మహాకాయో దుర్విభావ్యం హి సఙ్గతమ్
నీవు ఒంటరిగా ఉన్నావు, ఇంకా బాలికవు, యవ్వనంలోకి ప్రవేశిస్తున్నావు, మృదువైనవాడివి. మహిషుడు మహా శరీరంతో ఉన్నాడు. మీ కలయిక అసాధ్యమే.
సైన్యం బహువిధం తస్య హస్త్యశ్వరథసంకులమ్ । పదాతిగణసంవిద్ధం నానాయుధవిరాజితమ్
అతని సైన్యం విస్తృతంగా ఉంది. ఏనుగులు, గుర్రాలు, రథాలు, కాలాళ్లు అన్నీ సముదాయంగా ఉన్నాయి. అనేక ఆయుధాలతో ప్రకాశిస్తోంది.
కః శ్రమః కరిరాజస్య మాలతీపుష్పమర్దనే । మారణే తవ వామోరు మహిషస్య తథా రణే
ఏనుగు రాజు మల్లికపువ్వును తొక్కడంలో ఏమాత్రం శ్రమ పడుతాడో, అలాగే మహిషుడు నిన్ను యుద్ధంలో సంహరించడంలో కూడా అంతే తేలిక.
యది త్వాం పరుషం వాక్యం బ్రవీమి స్వల్పమప్యహమ్ । శృఙ్గారే తద్విరుద్ధం హి రసభఙ్గాద్బిభేమ్యహమ్
నేను నీతో కొంచెం కఠినంగా మాట్లాడినా, అది ప్రేమకు విరుద్ధంగా ఉండి, భావాన్ని చెడగొడుతుందేమో అని భయపడుతున్నాను.
రాజాస్మాకం సురరిపుర్వర్తతే త్వయి భక్తిమాన్ । సామమేవ మయా వాచ్యం దానయుక్తం తథా వచః
మా రాజు దేవతలకు శత్రువైనా, నీపై భక్తితో ఉన్నాడు. అందువల్ల నేను మృదువుగా, సమాధానంగా మాట్లాడాలి.
నోచేద్ధన్మ్యహమద్యైవ బాణేన త్వాం మృషావదామ్ । మిథ్యాభిమానచతురాం రూపయౌవనగర్వితామ్
ఇలా కాకపోతే, ఈరోజే నా బాణంతో నిన్ను సంహరిస్తాను. నీవు అబద్ధంగా మాట్లాడుతూ, నీ అందం, యవ్వనంపై గర్వంతో మోసగించేవాడివి.
స్వామీ మే మోహితః శ్రుత్వా రూపం తే భువనాతిగమ్ । తత్ప్రియార్థం ప్రియం కామం వక్తవ్యం త్వయి యన్మయా
నా ప్రభువు నీ అందాన్ని చూసి మోహించిపోయాడు. అతని మనసుకు నచ్చేలా నేను నీకు ఇష్టమైన మాటలు చెప్పాల్సి ఉంది.
రాజ్యం తవ ధనం సర్వం దాసస్తే మహిషః కిల । కురు భావం విశాలాక్షి త్యక్త్వా రోషం మృతిప్రదమ్
రాజ్యం, ధనం అన్నీ నీదే. మహిషుడు కూడా నీ సేవకుడవుతాడు. విశాలవదనా! మృత్యువుకు దారితీసే కోపాన్ని విడిచిపెట్టి, అతన్ని అంగీకరించు.
పతామి పాదయోస్తేఽహం భక్తిభావేన భామిని । పట్టరాజ్ఞీ మహారాజ్ఞో భవ శీఘ్రం శుచిస్మితే
భామినీ! నేను నీ పాదాలకు భక్తితో వందనం చేస్తున్నాను. మహారాజుకు ప్రధాన రాణిగా వెంటనే మారు, శుచిస్మితే!
త్రైలోక్యవిభవం సర్వం ప్రాప్స్యసి త్వమనావిలమ్ । సుఖం సంసారజం సర్వం మహిషస్య పరిగ్రహాత్
మూడు లోకాల సంపద అంతా నీదవుతుంది. మహిషుని అంగీకరిస్తే, ఈ లోకంలో ఉన్న సుఖాలన్నీ నీవు పొందగలవు.
దేవ్యువాచ శృణు సాచివ వక్ష్యామి వాక్యానాం సారముత్తమమ్ । శాస్త్రదృష్టేన మార్గేణ చాతుర్యమనుచిన్త్య చ
దేవి చెప్పింది: మంత్రి! విను, నేను నీకు మాటలలో అత్యుత్తమమైన సారాన్ని, శాస్త్రంలో చెప్పిన మార్గాన్ని, చాతుర్యాన్ని పరిగణనలోకి తీసుకుని చెబుతాను.
మహిషస్య ప్రధానస్త్వం మయా జ్ఞాతం ధియా కిల । పశుబుద్ధిస్వభావోఽసి వచనాత్తవ సామ్ప్రతమ్
మహిషుని ప్రాధాన్యం నీ వల్లే అని నా బుద్ధితో నేను గ్రహించాను. నీవు మాట్లాడిన మాటల ద్వారా నీకు పశువుల మాదిరి మనసు ఉందని ఇప్పుడు స్పష్టంగా తెలుస్తోంది.
మన్త్రిణస్త్వాదృశా యస్య స కథం బుద్ధిమాన్భవేత్ । ఉభయోః సదృశో యోగః కృతోఽయం విధినా కిల
నీలాంటి మంత్రివాడున్నవాడికి ఎట్లా మంచి బుద్ధి ఉంటుందీ? నిజంగా, విధి నిన్నూ, అతనినీ ఒకేలా కలిపింది.
యదుక్తం స్త్రీస్వభావాసి తద్విచారస్య మూఢ కిమ్ । పుమాన్నాహం తత్స్వభావాభవంస్త్రీవేషధారిణీ
నీవు నాకు స్త్రీ స్వభావం ఉందని అన్నావు, అది విచారించడం ఎంత మూర్ఖత్వమో! నేను పురుషుడు కాదు, ఆ స్వభావం కూడా లేదు; కేవలం స్త్రీ వేషం ధరించాను అంతే.
యాచితం మరణం పూర్వం స్త్రియా త్వత్ప్రభుణా యథా । తస్మాన్మన్యేఽతిమూర్ఖోఽసౌ న వీరరసవిత్తమః
ముందుగా నీ యజమాని ఒక స్త్రీ చేతిలో మరణాన్ని కోరాడు. అందుకే, అతడిని నేను చాలా మూర్ఖుడిగా భావిస్తున్నాను, వీరత్వాన్ని తెలిసినవాడని కాదు.
కామిన్యా మరణం క్లీబరతిదం శూరదుఃఖదమ్ । ప్రార్థితం ప్రభుణా తేన మహిషేణాత్మబుద్ధినా
ఒక స్త్రీ చేతిలో మరణాన్ని కోరడం బలహీనులకు తగిన పని, అది వీరులకు బాధను కలిగిస్తుంది. మహిషుడు తనను తాను తెలివైనవాడనుకుని ఇదే కోరాడు.
తస్మాత్స్త్రీరూపమాధాయ కార్యం కర్తుముపాగతా । కథం బిభేమి త్వద్వాక్యైర్ధర్మశాస్త్రవిరోధకైః
కాబట్టి, నేను స్త్రీ రూపం ధరించి నా పని చేయడానికి వచ్చాను. నీ మాటలు ధర్మశాస్త్రాలకు విరుద్ధంగా ఉన్నప్పుడు వాటిని నేను ఎందుకు భయపడాలి?
విపరీతం యదా దైవం తృణం వజ్రసమం భవేత్ । విధిశ్చేత్సుముఖః కామం కులిశం తూలవత్తదా
విధి విరుద్ధంగా ఉన్నప్పుడు గడ్డి కూడా వజ్రంలా కఠినంగా మారుతుంది. విధి అనుకూలంగా ఉంటే, వజ్రం కూడా పత్తిలా తేలికగా మారుతుంది.
కిం సైన్యైరాయుధైః కిం వా ప్రపఞ్చైర్దుర్గసేవనైః । మరణం సామ్ప్రతం యస్య తస్య సైన్యైస్తు కిం ఫలమ్
సైన్యాలు, ఆయుధాలు, కోటలు ఏం ఉపయోగం? మరణం నిర్ణయించబడినవాడికి సైన్యాలు ఏమి చేయగలవు?
యదాయం దేహసమ్బన్ధో జీవస్య కాలయోగతః । తదైవ లిఖితం సర్వం సుఖం దుఃఖం తథా మృతిః
కాలసంబంధంగా జీవుడు శరీరాన్ని పొందినప్పుడు, అప్పటికే సుఖం, దుఃఖం, మరణం అన్నీ నిర్ణయించబడ్డాయి.
యస్య యేన ప్రకారేణ మరణం దైవనిర్మితమ్ । తస్య తేనైవ జాయేత నాన్యథేతి వినిశ్చయః
ఎవరికి ఎలాంటి మరణం విధి ద్వారా నిర్ణయించబడిందో, అది అదే విధంగా జరుగుతుంది, వేరేలా కాదు — ఇది నిశ్చయం.
బ్రహ్మాదీనాం యథా కాలే నాశోత్పత్తీ వినిర్మితే । తథైవ భవతః కామం కిమన్యేషాం విచార్యతే
బ్రహ్మ మొదలైనవారికి సృష్టి, లయాలు కాలంలో నిర్ణయించబడ్డట్లే, నీది కూడా అలాగే. మరి ఇతరుల సంగతి ఎందుకు ఆలోచించాలి?
యే మృత్యుధర్మిణస్తేషాం వరదానేన దర్పితాః । మరిష్యామో న మన్యన్తే తే మూఢా మన్దచేతసః
మరణం తప్పనిసరి అయినవారు, వరాల వల్ల గర్వించి, 'మనం చావం' అని మూర్ఖంగా అనుకుంటారు. వారి మనస్సు మాంద్యంగా ఉంటుంది.
తస్మాద్ గచ్ఛ నృపం బ్రూహి వచనం మమ సత్వరమ్ । యదాజ్ఞాపయతే భూపస్తత్కర్తవ్యం త్వయా కిల
అందుచేత, వెంటనే వెళ్లి నా మాటలను రాజుకు చెప్పు. రాజు ఏమి ఆజ్ఞాపిస్తే, అది నీవు తప్పక చేయాలి.
మఘవా స్వర్గమాప్నోతు దేవాః సన్తు హవిర్భుజః । యూయం ప్రయాత పాతాలం యది జీవితుమిచ్ఛథ
ఇంద్రుడు స్వర్గాన్ని పొందాలి, దేవతలు హవిస్సు పొందాలి. మీరు బ్రతకాలని అనుకుంటే, పాతాళానికి వెళ్లిపోండి.