వ్యాస ఉవాచ ఇత్యుక్త్వా సా సురాన్దేవీ జహాసాతీవ సుస్వరమ్ । చిత్రమేతచ్చ సంసారే భ్రమమోహయుతం జగత్
వ్యాసుడు చెప్పాడు: ఇలా దేవతలకు చెప్పి, ఆ దేవీ మధురంగా నవ్వింది. ఈ లోకం మాయా మోహాలతో, అయోమయంతో తిరుగుతూ ఉండటం నిజంగా ఆశ్చర్యకరం.
బ్రహ్మవిష్ణుమహేశాద్యాః సేన్ద్రాశ్చాన్యే సురాస్తథా । కమ్పయుక్తా భయత్రస్తా వర్తన్తే మహిషాత్కిల
బ్రహ్మ, విష్ణు, మహేశ్వరులు, ఇంద్రుడు, ఇతర దేవతలు అందరూ మహిషాసురుని వల్ల భయంతో వణికుతూ, కంగారుగా ఉన్నారు.
అహో దైవబలం ఘోరం దుర్జయం సురసత్తమాః । కాలః కర్తాస్తి దుఃఖానాం సుఖానాం ప్రభురీశ్వరః
అయ్యో! దైవబలం ఎంత భయంకరంగా, జయించలేనిదిగా ఉందో చూడు దేవతలారా! కాలమే బాధలకు కారణం, సుఖాలకు అధిపతి.
సృష్టిపాలనసంహారే సమర్థా అపి తే యదా । ముహ్యన్తి క్లేశసన్తప్తా మహిషేణ ప్రపీడితాః
సృష్టి, స్థితి, లయానికి సామర్థ్యం ఉన్నవారు కూడా మహిషాసురుని బాధతో మాయలో పడి, బాధతో తల్లడిల్లిపోతున్నారు.
ఇతి కృత్వా స్మితం దేవీ సాట్టహాసం చకార హ । ఉచ్చైః శబ్దం మహాఘోరం దానవానాం భయప్రదమ్
అలా నవ్విన దేవీ, ఒక్కసారిగా గట్టిగా, భయంకరంగా నవ్వింది. ఆ శబ్దం దానవులకు భయాన్ని కలిగించింది.
చకమ్పే వసుధా తత్ర శ్రుత్వా తచ్ఛబ్దమద్భుతమ్ । చేలుశ్చ పర్వతాః సర్వే చుక్షోభాబ్ధిశ్చ వీర్యవాన్
ఆ అద్భుతమైన శబ్దాన్ని విని భూమి కంపించిపోయింది, అన్ని పర్వతాలు కదిలిపోయాయి, మహాసముద్రం కూడా కలకలమైంది.
మేరుశ్చచాల శబ్దేన దిశః సర్వాః ప్రపూరితాః । భయం జగ్ముస్తదా శ్రుత్వా దానవాస్తత్స్వనం మహత్
ఆ శబ్దంతో మేరు పర్వతం కంపించింది, అన్ని దిక్కులు ఆ శబ్దంతో నిండిపోయాయి. ఆ మహా గర్జన విని దానవులు భయంతో వణికిపోయారు.
జయ పాహీతి దేవాస్తామూచుః పరమహర్షితాః । మహిషోఽపి స్వనం శ్రుత్వా చుకోప మదగర్వితః
దేవతలు ఆనందంతో 'జయము! మమ్మల్ని కాపాడు!' అని అమ్మవారిని పిలిచారు. మహిషాసురుడు ఆ గర్జన విని, గర్వంతో కోపంగా మారిపోయాడు.
కిమేతదితి తాన్దైత్యాన్పప్రచ్ఛ స్వనశఙ్కితః । గచ్ఛన్తు త్వరితా దూతా జ్ఞాతుం శబ్దసముద్భవమ్
ఆ శబ్దం ఏమిటో అనుమానంతో, మహిషాసురుడు దానవులను అడిగాడు: 'ఇది ఏమిటి?' అని. వెంటనే దూతలు వెళ్లి ఆ శబ్దం ఎక్కడి నుంచి వచ్చిందో తెలుసుకోండి.
కృతః కేనాయమత్యుగ్రః శబ్దః కర్ణవ్యథాకరః । దేవో వా దానవో వాపి యో భవేత్స్వనకారకః
ఈ భయంకరమైన, చెవులకు బాధిచేసే శబ్దాన్ని ఎవరు చేశారు? ఆ శబ్దానికి కారణమైనవాడు దేవుడా, దానవుడా ఎవడైనా సరే—
గృహీత్వా తం దురాత్మానం మత్సమీపం నయన్త్విహ । హనిష్యామి దురాచారం గర్జన్తం స్మయదుర్మదమ్
ఆ దుష్టుడిని పట్టుకుని నా వద్దకు తీసుకురండి. అహంకారంతో గర్జించే ఆ దురాచారిని నేను సంహరిస్తాను.
క్షీణాయుష్యం మన్దమతిం నయామి యమసాదనమ్ । పరాజితాః సురాః కామం న గర్జన్తి భయాతురాః
ఆయుష్యం తగ్గిపోతున్న, మూర్ఖుడైన వాడిని నేను యమలోకానికి పంపిస్తాను. భయంతో ఉన్న ఓడిపోయిన దేవతలు కావాలని గర్జించరు.
నాసురా మమ వశ్యాస్తే కస్యేదం మూఢచేష్టితమ్ । త్వరితా మాముపాయాన్తు జ్ఞాత్వా శబ్దస్య కారణమ్
ఈ అసురులు నా వశంలో లేరు. ఎవరి మూర్ఖపు పని ఇది? ఈ శబ్దానికి కారణం తెలుసుకుని, వారు త్వరగా నా వద్దకు రాగాక.
అహం గత్వా హనిష్యామి తం పాపం వితథశ్రమమ్ । వ్యాస ఉవాచ ఇత్యుక్తాస్తేన తే దూతా దేవీం సర్వాఙ్గసున్దరీమ్
నేనే వెళ్లి ఆ పాపిని, వృథా శ్రమపడుతున్న వాడిని చంపుతాను. వ్యాసుడు చెప్పెను: అతడు ఇలా చెప్పగానే, ఆ దూతలు అందమైన దేవిని దర్శించడానికి వెళ్లారు.
అష్టాదశభుజాం దివ్యాం సర్వాభరణభూషితామ్ । సర్వలక్షణసమ్పన్నాం వరాయుధధరాం శుభామ్
వారు పద్దెనిమిది చేతులుగల, అన్ని ఆభరణాలతో అలంకరించబడిన, శుభ్రమైన ఆయుధాలు ధరించిన, అందమైన లక్షణాలతో ఉన్న దివ్యమైన దేవిని చూశారు.
దధతీం చషకం హస్తే పిబన్తీం చ ముహుర్మధు । సంవీక్ష్య భయభీతాస్తే జగ్ముస్త్రస్తాః సుశఙ్కితాః
ఆమె చేతిలో పాత్రను పట్టుకుని, మధును మళ్లీ మళ్లీ తాగుతూ ఉండగా, ఆమెను చూసిన ఆ దూతలు భయంతో, అనుమానంతో వణిగి అక్కడినుంచి వెళ్లిపోయారు.
సకాశే మహిషస్యాశు తమూచుః స్వనకారణమ్ । దూతా ఊచుః దేవీ దైత్యేశ్వర ప్రౌఢా దృశ్యతే కాచిదఙ్గనా
వారు వెంటనే మహిషుని వద్దకు వెళ్లి, ఆ శబ్దానికి కారణాన్ని వివరించారు. దూతలు చెప్పారు: దైత్యాధిపతీ! అక్కడ ఒక గర్వితురాలైన స్త్రీ కనిపిస్తోంది.
సర్వాఙ్గభూషణా నారీ సర్వరత్నోపశోభితా । న మానుషీ నాసురీ సా దివ్యరూపా మనోహరా
ఆమె ప్రతి అవయవానికీ ఆభరణాలు ధరించి, అన్ని రత్నాలతో మెరిసిపోతుంది. ఆమె మానవురాలు కాదు, అసురురాలు కూడా కాదు — ఆమె దివ్యమైన, మనోహరమైన రూపాన్ని కలిగి ఉంది.
సింహారూఢాయుధధరా చాష్టాదశకరా వరా । సా నాదం కురుతే నారీ లక్ష్యతే మదగర్వితా
ఆమె సింహంపై కూర్చుని, పద్దెనిమిది చేతులతో ఆయుధాలు ధరించి, గర్వంతో మత్తులో ఉన్నట్టు, గట్టిగా శబ్దం చేస్తోంది.
సురాపానరతా కామం జానీమో న సభర్తృకా । అన్తరిక్షస్థితా దేవాస్తాం స్తువన్తి ముదాన్వితాః
ఆమె బహిరంగంగా మద్యం తాగడంలో ఆనందిస్తోంది; ఆమెకు భర్త ఉన్నాడో లేదో మాకు తెలియదు. ఆకాశంలో ఉన్న దేవతలు ఆనందంతో ఆమెను స్తుతిస్తున్నారు.
జయేతి పాహి నశ్చేతి జహి శత్రుమితి ప్రభో । న జానే కా వరారోహా కస్య వా సా పరిగ్రహః
వారు 'జయము!' 'మమ్మల్ని రక్షించు!' 'శత్రువును సంహరించు ప్రభూ!' అని అంటున్నారు. ఈ అందమైన స్త్రీ ఎవరో, ఎవరి సొంతమో నాకు తెలియదు.
కిమర్థమాగతా చాత్ర కిం చికీర్షతి సున్దరీ । ద్రష్టుం నైవ సమర్థాః స్మస్తత్తేజఃపరిధర్షితాః
ఈ అందమైన స్త్రీ ఇక్కడ ఎందుకు వచ్చింది? ఆమె ఏం చేయాలనుకుంటోంది? ఆమె తేజస్సు మాకు తట్టుకోలేక, దగ్గరికి వెళ్లలేకపోయాము.
శృఙ్గారవీరహాసాఢ్యా రౌద్రాద్భుతరసాన్వితా । దృష్ట్వైవైవంవిధాం నారీమసమ్భాష్య సమాగతాః
ఆమె ప్రేమ, వీరత్వం, నవ్వు, భయంకరత వంటి భావాలతో నిండినది. అలాంటి స్త్రీని చూసి, మేము ఆమెతో మాట్లాడకుండా తిరిగి వచ్చాము.
వయం త్వదాజ్ఞయా రాజన్ కిం కర్తవ్యమతఃపరమ్ । మహిష ఉవాచ గచ్ఛ వీర మయాదిష్టో మన్త్రిశ్రేష్ఠ బలాన్వితః
రాజా! మీ ఆజ్ఞతో మేము ఇకపై ఏమి చేయాలి? మహిషుడు చెప్పెను: ఓ వీరా! నా ఆజ్ఞతో, మంచి సైన్యంతో, మంత్రిశ్రేష్ఠుడా! వెళ్ళు.
సామాదిభిరుపాయైస్త్వం సమానయ శుభాననామ్ । నాయాతి యది సా నారీ త్రిభిః సామాదిభిస్త్విహ
సామం మొదలైన మార్గాలతో, ఆ శుభముఖిని ఇక్కడికి తీసుకురా. ఆ మూడు మార్గాలతో ఆ స్త్రీ రాకపోతే—
అహత్వా తాం వరారోహాం త్వమానయ మమాన్తికమ్ । కరోమి పట్టమహిషీం తాం మరాలభ్రువం ముదా
ఆ అందమైన స్త్రీకి ఏమి హాని చేయకుండా, ఆమెను నా వద్దకు తీసుకురా. ఆ హంసకంటి కనుబొమ్మలతో ఉన్నదాన్ని నేను నా ప్రధాన రాణిగా చేసుకుంటాను.
ప్రీతియుక్తా సమాయాతి యది సా మృగలోచనా । రసభఙ్గో యథా న స్యాత్తథా కురు మమేప్సితమ్
ఆ మృగనయన స్త్రీ మనస్ఫూర్తిగా వస్తే, నా ఆనందాన్ని ఏమీ తగ్గకుండా, నా కోరిక మేరకు చేయు.
శ్రవణాన్మోహితోఽస్మ్యద్య తస్యా రూపస్య సమ్పదా । వ్యాస ఉవాచ మహిషస్య వచః శ్రుత్వా పేశలం మన్త్రిసత్తమః
ఈ రోజు ఆమె రూపం, లక్షణాల గురించి విని, నేను మంత్రముగ్దుడినయ్యాను. వ్యాసుడు చెప్పెను: మహిషుని మధురమైన మాటలు విని, మంత్రిశ్రేష్ఠుడు—
జగామ తరసా కామం గజాశ్వరథసంయుతః । గత్వా దూరతరం స్థిత్వా తామువాచ మనస్వినీమ్
ఏనుగులు, కుదిరాళ్లు, రథాలతో వెంటబడి వెంటనే బయలుదేరాడు. కొంత దూరం వెళ్లి, ఆ మహాత్మ స్త్రీతో మాట్లాడాడు.
వినయావనతః శ్లక్ష్ణం మన్త్రీ మధురయా గిరా । ప్రధాన ఉవాచ కాసి త్వం మధురాలాపే కిమత్రాగమనం కృతమ్
వినయంతో, మృదువుగా, మధురంగా మంత్రివర్యుడు అడిగాడు: ప్రధాన మంత్రివర్యుడు పలికెను: నువ్వెవరు మధురమైన స్వరంతో మాట్లాడేవారా? ఇక్కడికి రావడానికి కారణం ఏమిటి?