యథా నటో రఙ్గగతో నానారూపో భవత్యసౌ । ఏకరూపస్వభావోఽపి లోకరఞ్జనహేతవే
రంగస్థలంపై నటుడు, తన అసలు స్వభావం ఒక్కటే అయినా, లోకాన్ని ఆనందింపజేయడానికి అనేక రూపాలు ధరించడంలా,
తథైషా దేవకార్యార్థమరూపాపి స్వలీలయా । కరోతి బహురూపాణి నిర్గుణా సగుణాని చ
అలాగే ఆమె, దేవతల కార్యార్థం కోసం స్వరూపం లేకపోయినా, తన లీలతో అనేక రూపాలు, గుణాలతోనూ, గుణాల్లేనివిగా కూడా అవతరిస్తుంది.
కార్యకర్మానుసారేణ నామాని ప్రభవన్తి హి । ధాత్వర్థగుణయుక్తాని గౌణాని సుబహూన్యపి
పనుల ప్రకారం, అర్థం, లక్షణాలు కలిగిన అనేక పేర్లు ఏర్పడతాయి.
తద్వై బుద్ధ్యనుసారేణ ప్రబ్రవీమి నరాధిప । యథా తేజఃసముద్భూతం రూపం తస్యా మనోహరమ్
అందుకే రాజా, నేను తెలిసినంతవరకు ఆమె తేజస్సు నుండి పుట్టిన ఆ అందమైన రూపాన్ని వివరంగా చెబుతాను.
శఙ్కరస్య చ యత్తేజస్తేన తన్ముఖపఙ్కజమ్ । శ్వేతవర్ణం శుభాకారమజాయత మహత్తరమ్
శంకరుని తేజస్సు నుండి ఆమె ముఖ పద్మం పుట్టింది; అది తెల్లగా, మంగళకరంగా, అద్భుతంగా మెరిసింది.
కేశాస్తస్యాస్తథా స్నిగ్ధా యామ్యేన తేజసాభవన్ । వక్రాగ్రాశ్చాతిదీర్ఘా వై మేఘవర్ణా మనోహరాః
యముని తేజస్సుతో ఆమె జుట్టు ఏర్పడింది; అది మృదువుగా, వంకరగా, చాలా పొడవుగా, మేఘాల వర్ణంలో, ఆకర్షణీయంగా ఉంది.
నయనత్రితయం తస్యా జజ్ఞే పావకతేజసా । కృష్ణం రక్తం తథా శ్వేతం వర్ణత్రయవిభూషితమ్
అగ్నితేజస్సుతో ఆమెకు మూడు కళ్ళు పుట్టాయి; అవి నలుపు, ఎరుపు, తెలుపు రంగులతో అలంకరించబడ్డాయి.
వక్రే స్నిగ్ధే కృష్ణవర్ణే సన్ధ్యయోస్తేజసా భ్రువౌ । జాతే దేవ్యాః సుతేజస్కే కామస్య ధనుషీవ తే
సంధ్యా తేజస్సుతో ఆమె భ్రూవులు ఏర్పడ్డాయి; అవి మృదువుగా, నల్లగా మెరిసి, కామదేవుని విల్లులా ప్రకాశించాయి.
వాయోశ్చ తేజసా శస్తౌ శ్రవణౌ సమ్బభూవతుః । నాతిదీర్ఘో నాతిహ్రస్వౌ దోలావివ మనోభువః
వాయువు యొక్క తేజంతో ఆమె చెవులు మెరిసేలా, అందంగా ఏర్పడ్డాయి. అవి ఎక్కువ పొడవుగా లేక పొట్టిగా కాకుండా, మనసులో ఊగే ఊయలల్లా నాజూగగా కనిపించేవి.
తిలపుష్పసమాకారా నాసికా సుమనోహరా । సఞ్జాతా స్నిగ్ధవర్ణా వై ధనదస్య చ తేజసా
కుబేరుని తేజంతో ఆమె ముక్కు తిలపువ్వు లాగ ఆకర్షణీయంగా, మృదువుగా, మెరిసేలా ఏర్పడింది.
దన్తాః శిఖరిణః శ్లక్ష్ణాః కున్దాగ్రసదృశాః సమాః । సఞ్జాతాః సుప్రభా రాజన్ ప్రాజాపత్యేన తేజసా
ప్రజాపతికి చెందిన తేజంతో ఆమె పళ్ళు పర్వత శిఖరాల్లా మృదువుగా, మల్లెపువ్వు కొమ్ముల్లా తెల్లగా, సమంగా, ప్రకాశంగా వెలిగేవిగా ఏర్పడ్డాయి.
అధరశ్చాతిరక్తోఽస్యాః సఞ్జాతోఽరుణతేజసా । ఉత్తరోష్ఠస్తథా రమ్యః కార్తికేయస్య తేజసా
అరుణుని తేజంతో ఆమె క్రింది పెదవి గాఢంగా ఎర్రగా వెలిగింది. కార్తికేయుని తేజంతో పై పెదవి కూడా అందంగా మెరిసింది.
అష్టాదశభుజాకారా బాహవో విష్ణుతేజసా । వసూనాం తేజసాఙ్గుల్యో రక్తవర్ణాస్తథాభవన్
విష్ణువు తేజంతో ఆమెకు పద్దెనిమిది భుజాలు ఏర్పడ్డాయి. వసువుల తేజంతో వేళ్లు ఎర్రగా మెరిసేవిగా తయారయ్యాయి.
సౌమ్యేన తేజసా జాతం స్తనయోర్యుగ్మముత్తమమ్ । ఐన్ద్రేణాస్యాస్తథా మధ్యం జాతం త్రివలిసంయుతమ్
సౌమ్యమైన తేజంతో ఆమెకు ఉత్తమమైన రెండు వక్షోజాలు ఏర్పడ్డాయి. ఇంద్రుని తేజంతో మధ్య భాగం మూడు మడతలతో అలంకరించబడి ఉంది.
జఙ్ఘోరూ వరుణస్యాథ తేజసా సమ్బభూవతుః । నితమ్బః స తు సఞ్జాతో విపులస్తేజసా భువః
వరుణుని తేజంతో ఆమె తొడలు, మడమలు ఏర్పడ్డాయి. భూమి తేజంతో ఆమె నితంబాలు విశాలంగా, అందంగా తయారయ్యాయి.
ఏవం నారీ శుభాకారా సురూపా సుస్వరా భృశమ్ । సముత్పన్నా తథా రాజంస్తేజోరాశిసముద్భవా
ఇలా, రాజా! అనేక తేజస్సుల సమ్మిళితంగా, శుభాకారంగా, సుందరంగా, మధురమైన స్వరంతో కూడిన ఒక స్త్రీ జన్మించింది.
తాం దృష్ట్వా సుష్ఠుసర్వాఙ్గీం సుదతీం చారులోచనామ్ । ముదం ప్రాపుః సురాః సర్వే మహిషేణ ప్రపీడితాః
ఆమెను చూసిన దేవతలు — ఆమె ప్రతి అవయవం లోపం లేకుండా, అందమైన పళ్ళు, ఆకర్షణీయమైన కళ్ళతో ఉండటాన్ని చూసి — మహిషాసురుని బాధతో ఉన్న వారు ఆనందంతో నిండిపోయారు.
విష్ణుస్త్వాహ సురాన్సర్వాన్భూషణాన్యాయుధాని చ । ప్రయచ్ఛన్తు శుభాన్యస్యై దేవాః సర్వాణి సామ్ప్రతమ్
విష్ణువు అందరు దేవతలకు ఇలా అన్నాడు: 'ఇప్పుడు మీరు అందరూ ఆమెకు శుభప్రదమైన ఆభరణాలు, ఆయుధాలు ఇవ్వండి.'
స్వాయుధేభ్యః సముత్పాద్య తేజోయుక్తాని సత్వరాః । సమర్పయన్తు సర్వేఽద్య దేవ్యై నానాయుధాని వై
మీరు మీ తేజస్సుతో కూడిన ఆయుధాలను వెంటనే తయారుచేసి, ఇవాళ దేవికి వివిధ ఆయుధాలు సమర్పించండి.
మహిషమన్త్రిణా దేవీవార్తావర్ణనమ్ వ్యాస ఉవాచ దేవా విష్ణువచః శ్రుత్వా సర్వే ప్రముదితాస్తదా । దదుశ్చ భూషణాన్యాశు వస్త్రాణి స్వాయుధాని చ
విష్ణువు మాటలు విన్న దేవతలు, ఆనందంతో, వెంటనే ఆమెకు ఆభరణాలు, వస్త్రాలు, తమ ఆయుధాలను ఇచ్చారు.
క్షీరోదశ్చామ్బరే దివ్యే రక్తే సూక్ష్మే తథాజరే । నిర్మలఞ్చ తథా హారం ప్రీతస్తస్మై సుమణ్డితమ్
పాల సముద్రుడు ఆమెకు దివ్యమైన, ఎర్రటి, సన్నని, వయస్సు రాని వస్త్రాన్ని, అలాగే నిర్మలమైన, అందంగా అలంకరించిన హారాన్ని ఇచ్చాడు.
దదౌ చూడామణిం దివ్యం సూర్యకోటిసమప్రభమ్ । కుణ్డలే చ తథా శుభ్రే కటకాని భుజేషు వై
అతను ఆమెకు పదిమిలియన్ సూర్యుల్లా ప్రకాశించే దివ్యమైన కిరీటాన్ని, అలాగే స్వచ్ఛమైన కుండలాలు, భుజాలకు కంకణాలు ఇచ్చాడు.
కేయూరాన్కఙ్కణాన్దివ్యాన్నానారత్నవిరాజితాన్ । దదౌ తస్యై విశ్వకర్మా ప్రసన్నేన్ద్రియమానసః
విశ్వకర్మ, సంతోషంతో, ఆమెకు అనేక రత్నాలతో అలంకరించిన దివ్యమైన కేయూరాలు, కంకణాలు ఇచ్చాడు.
నూపురౌ సుస్వరౌ కాన్తౌ నిర్మలౌ రత్నభూషితౌ । దదౌ సూర్యప్రతీకాశౌ త్వష్టా తస్యై సుపాదయోః
త్వష్టా ఆమె పాదాలకు సూర్యునిలా మెరిసే, మణులతో అలంకరించిన, మధురమైన ధ్వనితో కూడిన నిర్మలమైన నూపురాలు ఇచ్చాడు.
తథా గ్రైవేయకం రమ్యం దదౌ తస్యై మహార్ణవః । అఙ్గులీయకరత్నాని తేజోవన్తి చ సర్వశః
అలాగే, మహాసముద్రుడు ఆమెకు అందమైన గలగల హారం, వేళ్లకు తేజస్సుతో మెరిసే ఉంగరాలు ఇచ్చాడు.
అమ్లానపఙ్కజాం మాలాం గన్ధాఢ్యాం భ్రమరానుగామ్ । తథైవ వైజయన్తీఞ్చ వరుణః సమ్ప్రయచ్ఛత
వరుణుడు ఆమెకు ఎప్పటికీ మురికిపడని, సువాసనతో, తేనెటీగలు చుట్టూ తిరిగే పద్మమాల, అలాగే వైజయంతి మాల కూడా సమర్పించాడు.
హిమవానథ సన్తుష్టో రత్నాని వివిధాని చ । దదౌ చ వాహనం సింహం కనకాభం మనోహరమ్
ఆపుడు హిమవంతుడు సంతోషంతో ఎన్నో రకాల రత్నాలు, బంగారు వర్ణంలో ఆకర్షణీయమైన సింహాన్ని వాహనంగా ఇచ్చాడు.
భూషణైర్భూషితా దివ్యైః సా రరాజ వరా శుభా । సింహారూఢా వరారోహా సర్వలక్షణసంయుతా
ఆ దేవి దివ్యమైన ఆభరణాలతో అలంకరించబడి, సింహంపై కూర్చుని, అందమైన రూపంతో, అన్ని శుభ లక్షణాలతో ప్రకాశించింది.
విష్ణుశ్చక్రాత్సముత్పాద్య దదావస్యై రథాఙ్గకమ్ । సహస్రారం సుదీప్తఞ్చ దేవారిశిరసాం హరమ్
విష్ణువు తన చక్రం నుండి వెలువడిన వెయ్యి ముళ్లతో కాంతివంతంగా మెరిసే చక్రాన్ని, దేవతలకు శత్రువుల తలలను నాశనం చేసే ఆయుధాన్ని ఆమెకు ఇచ్చాడు.
స్వత్రిశూలాత్సముత్పాద్య శఙ్కరః శూలముత్తమమ్ । దదౌ దేవ్యై సురారీణాం కృన్తనం భయనాశనమ్
శంకరుడు తన త్రిశూలం నుండి ఉత్తమమైన త్రిశూలాన్ని సృష్టించి, దేవతలకు శత్రువులను కోసే, భయాన్ని తొలగించే ఆయుధంగా ఆ దేవికి ఇచ్చాడు.