ఏకీభూతం చ సర్వేషాం తేజః కిం వా పృథక్ స్థితమ్ । అఙ్గాని చైవ తస్యాస్తు సర్వతేజోమయాని వా
అందరి తేజస్సు కలిసిపోయిందా, లేక వేరుగా వేరుగా ఉందా? ఆమె అవయవాలు అంతా ఆ తేజస్సుతోనే ఏర్పడ్డవా, లేక కొంత భాగమేనా?
భిన్నభాగవిభాగేన జాతాన్యఙ్గాని యాని తు । ముఖనాసాక్షిభేదేన సర్వత్రైకభవాని చ
వేరు వేరు భాగాలుగా ఏర్పడిన అవయవాలు, నోరు, ముక్కు, కన్నులు వంటివి, చివరికి అన్నీ ఒక్కటిగా ఐక్యమయ్యాయి.
బ్రూహి తద్విస్తరం వ్యాస శరీరాఙ్గసముద్భవమ్ । బభూవ యస్య దేవస్య తేజసోఽఙ్గం యదద్భుతమ్
వ్యాస మహర్షీ, ఆ దేహానికి అవయవాలు ఎలా పుట్టాయో, ఏ దేవుని తేజస్సు నుండి ఏ అవయవం అద్భుతంగా ఏర్పడిందో నాకు వివరంగా చెప్పు.
ఆయుధాభరణాదీని దత్తాని యైర్యథా యథా । తత్సర్వం శ్రోతుకామోఽస్మి త్వన్ముఖామ్బుజనిర్గతమ్
ఆయుధాలు, ఆభరణాలు, ఇతర వస్తువులు ఎవరు, ఎలా ఇచ్చారో, నీ నోటి పద్మం నుండి వినాలని నేను ఆశిస్తున్నాను.
న హి తృప్యామ్యహం బ్రహ్మన్ సుధామయరసం పిబన్ । చరితఞ్చ మహాలక్ష్యాస్త్వన్ముఖామ్భోజనిఃసృతమ్
బ్రహ్మన్, నీ నోటి పద్మం నుండి మహాలక్ష్మి చరిత్రను వినుతూ అమృతం తాగినట్టు ఉన్నా, నాకు తృప్తి రావడం లేదు.
సూత ఉవాచ ఇతి తస్య వచః శ్రుత్వా రాజ్ఞః సత్యవతీసుతః । ఉవాచ మధురం వాక్యం ప్రీణయన్నివ భూపతిమ్
సూతుడు చెప్పాడు: రాజు మాటలు విని సత్యవతీ కుమారుడు, రాజును ఆనందింపజేస్తూ మధురంగా ఇలా పలికాడు.
వ్యాస ఉవాచ శృణు రాజన్మహాభాగ విస్తరేణ బ్రవీమి తే । యథామతి కురుశ్రేష్ఠ తస్యా దేహసముద్భవమ్
వ్యాసుడు చెప్పాడు: రాజా, నీకు నేను తెలిసినంతవరకు ఆమె దేహం ఎలా పుట్టిందో విస్తరంగా చెబుతాను, విను.
న బ్రహ్మా న హరిః సాక్షాన్న రుద్రో న చ వాసవః । యాథాతథ్యేన తద్రూపం వక్తుమీశః కదాచన
బ్రహ్మ, హరి, రుద్రుడు, వాసవుడు — వీరెవరూ కూడా ఆమె స్వరూపాన్ని యథాతథంగా వివరించలేరు.
కథం జానామ్యహం దేవ్యా యద్రూపం యాదృశం యతః । వాచారమ్భణమాత్రం తదుత్పన్నేతి బ్రవీమి యత్
నేను దేవీ యొక్క రూపాన్ని, అది ఎలా ఉందో, ఎక్కడి నుండి వచ్చిందో ఎలా తెలుసుకోగలను? నేను మాట్లాడేది మాటల వల్ల కలిగిందంతే.
సా నిత్యా సర్వదైవాస్తే దేవకార్యార్థసిద్ధయే । నానారూపా త్వేకరూపా జాయతే కార్యగౌరవాత్
ఆమె శాశ్వతమైనది, ఎప్పుడూ దైవమయమైనది; దేవతల కార్యసిద్ధికోసం అనేక రూపాలలో కనిపించినా, నిజానికి ఒక్కటే, పని గొప్పదనాన్ని బట్టి అవతరిస్తుంది.
యథా నటో రఙ్గగతో నానారూపో భవత్యసౌ । ఏకరూపస్వభావోఽపి లోకరఞ్జనహేతవే
రంగస్థలంపై నటుడు, తన అసలు స్వభావం ఒక్కటే అయినా, లోకాన్ని ఆనందింపజేయడానికి అనేక రూపాలు ధరించడంలా,
తథైషా దేవకార్యార్థమరూపాపి స్వలీలయా । కరోతి బహురూపాణి నిర్గుణా సగుణాని చ
అలాగే ఆమె, దేవతల కార్యార్థం కోసం స్వరూపం లేకపోయినా, తన లీలతో అనేక రూపాలు, గుణాలతోనూ, గుణాల్లేనివిగా కూడా అవతరిస్తుంది.
కార్యకర్మానుసారేణ నామాని ప్రభవన్తి హి । ధాత్వర్థగుణయుక్తాని గౌణాని సుబహూన్యపి
పనుల ప్రకారం, అర్థం, లక్షణాలు కలిగిన అనేక పేర్లు ఏర్పడతాయి.
తద్వై బుద్ధ్యనుసారేణ ప్రబ్రవీమి నరాధిప । యథా తేజఃసముద్భూతం రూపం తస్యా మనోహరమ్
అందుకే రాజా, నేను తెలిసినంతవరకు ఆమె తేజస్సు నుండి పుట్టిన ఆ అందమైన రూపాన్ని వివరంగా చెబుతాను.
శఙ్కరస్య చ యత్తేజస్తేన తన్ముఖపఙ్కజమ్ । శ్వేతవర్ణం శుభాకారమజాయత మహత్తరమ్
శంకరుని తేజస్సు నుండి ఆమె ముఖ పద్మం పుట్టింది; అది తెల్లగా, మంగళకరంగా, అద్భుతంగా మెరిసింది.
కేశాస్తస్యాస్తథా స్నిగ్ధా యామ్యేన తేజసాభవన్ । వక్రాగ్రాశ్చాతిదీర్ఘా వై మేఘవర్ణా మనోహరాః
యముని తేజస్సుతో ఆమె జుట్టు ఏర్పడింది; అది మృదువుగా, వంకరగా, చాలా పొడవుగా, మేఘాల వర్ణంలో, ఆకర్షణీయంగా ఉంది.
నయనత్రితయం తస్యా జజ్ఞే పావకతేజసా । కృష్ణం రక్తం తథా శ్వేతం వర్ణత్రయవిభూషితమ్
అగ్నితేజస్సుతో ఆమెకు మూడు కళ్ళు పుట్టాయి; అవి నలుపు, ఎరుపు, తెలుపు రంగులతో అలంకరించబడ్డాయి.
వక్రే స్నిగ్ధే కృష్ణవర్ణే సన్ధ్యయోస్తేజసా భ్రువౌ । జాతే దేవ్యాః సుతేజస్కే కామస్య ధనుషీవ తే
సంధ్యా తేజస్సుతో ఆమె భ్రూవులు ఏర్పడ్డాయి; అవి మృదువుగా, నల్లగా మెరిసి, కామదేవుని విల్లులా ప్రకాశించాయి.
వాయోశ్చ తేజసా శస్తౌ శ్రవణౌ సమ్బభూవతుః । నాతిదీర్ఘో నాతిహ్రస్వౌ దోలావివ మనోభువః
వాయువు యొక్క తేజంతో ఆమె చెవులు మెరిసేలా, అందంగా ఏర్పడ్డాయి. అవి ఎక్కువ పొడవుగా లేక పొట్టిగా కాకుండా, మనసులో ఊగే ఊయలల్లా నాజూగగా కనిపించేవి.
తిలపుష్పసమాకారా నాసికా సుమనోహరా । సఞ్జాతా స్నిగ్ధవర్ణా వై ధనదస్య చ తేజసా
కుబేరుని తేజంతో ఆమె ముక్కు తిలపువ్వు లాగ ఆకర్షణీయంగా, మృదువుగా, మెరిసేలా ఏర్పడింది.
దన్తాః శిఖరిణః శ్లక్ష్ణాః కున్దాగ్రసదృశాః సమాః । సఞ్జాతాః సుప్రభా రాజన్ ప్రాజాపత్యేన తేజసా
ప్రజాపతికి చెందిన తేజంతో ఆమె పళ్ళు పర్వత శిఖరాల్లా మృదువుగా, మల్లెపువ్వు కొమ్ముల్లా తెల్లగా, సమంగా, ప్రకాశంగా వెలిగేవిగా ఏర్పడ్డాయి.
అధరశ్చాతిరక్తోఽస్యాః సఞ్జాతోఽరుణతేజసా । ఉత్తరోష్ఠస్తథా రమ్యః కార్తికేయస్య తేజసా
అరుణుని తేజంతో ఆమె క్రింది పెదవి గాఢంగా ఎర్రగా వెలిగింది. కార్తికేయుని తేజంతో పై పెదవి కూడా అందంగా మెరిసింది.
అష్టాదశభుజాకారా బాహవో విష్ణుతేజసా । వసూనాం తేజసాఙ్గుల్యో రక్తవర్ణాస్తథాభవన్
విష్ణువు తేజంతో ఆమెకు పద్దెనిమిది భుజాలు ఏర్పడ్డాయి. వసువుల తేజంతో వేళ్లు ఎర్రగా మెరిసేవిగా తయారయ్యాయి.
సౌమ్యేన తేజసా జాతం స్తనయోర్యుగ్మముత్తమమ్ । ఐన్ద్రేణాస్యాస్తథా మధ్యం జాతం త్రివలిసంయుతమ్
సౌమ్యమైన తేజంతో ఆమెకు ఉత్తమమైన రెండు వక్షోజాలు ఏర్పడ్డాయి. ఇంద్రుని తేజంతో మధ్య భాగం మూడు మడతలతో అలంకరించబడి ఉంది.
జఙ్ఘోరూ వరుణస్యాథ తేజసా సమ్బభూవతుః । నితమ్బః స తు సఞ్జాతో విపులస్తేజసా భువః
వరుణుని తేజంతో ఆమె తొడలు, మడమలు ఏర్పడ్డాయి. భూమి తేజంతో ఆమె నితంబాలు విశాలంగా, అందంగా తయారయ్యాయి.
ఏవం నారీ శుభాకారా సురూపా సుస్వరా భృశమ్ । సముత్పన్నా తథా రాజంస్తేజోరాశిసముద్భవా
ఇలా, రాజా! అనేక తేజస్సుల సమ్మిళితంగా, శుభాకారంగా, సుందరంగా, మధురమైన స్వరంతో కూడిన ఒక స్త్రీ జన్మించింది.
తాం దృష్ట్వా సుష్ఠుసర్వాఙ్గీం సుదతీం చారులోచనామ్ । ముదం ప్రాపుః సురాః సర్వే మహిషేణ ప్రపీడితాః
ఆమెను చూసిన దేవతలు — ఆమె ప్రతి అవయవం లోపం లేకుండా, అందమైన పళ్ళు, ఆకర్షణీయమైన కళ్ళతో ఉండటాన్ని చూసి — మహిషాసురుని బాధతో ఉన్న వారు ఆనందంతో నిండిపోయారు.
విష్ణుస్త్వాహ సురాన్సర్వాన్భూషణాన్యాయుధాని చ । ప్రయచ్ఛన్తు శుభాన్యస్యై దేవాః సర్వాణి సామ్ప్రతమ్
విష్ణువు అందరు దేవతలకు ఇలా అన్నాడు: 'ఇప్పుడు మీరు అందరూ ఆమెకు శుభప్రదమైన ఆభరణాలు, ఆయుధాలు ఇవ్వండి.'
స్వాయుధేభ్యః సముత్పాద్య తేజోయుక్తాని సత్వరాః । సమర్పయన్తు సర్వేఽద్య దేవ్యై నానాయుధాని వై
మీరు మీ తేజస్సుతో కూడిన ఆయుధాలను వెంటనే తయారుచేసి, ఇవాళ దేవికి వివిధ ఆయుధాలు సమర్పించండి.
మహిషమన్త్రిణా దేవీవార్తావర్ణనమ్ వ్యాస ఉవాచ దేవా విష్ణువచః శ్రుత్వా సర్వే ప్రముదితాస్తదా । దదుశ్చ భూషణాన్యాశు వస్త్రాణి స్వాయుధాని చ
విష్ణువు మాటలు విన్న దేవతలు, ఆనందంతో, వెంటనే ఆమెకు ఆభరణాలు, వస్త్రాలు, తమ ఆయుధాలను ఇచ్చారు.