తతో విష్ణుశరీరాత్తు తేజోరాశిమివాపరమ్ । నీలం సత్త్వగుణోపేతం ప్రాదురాస మహాద్యుతి
తర్వాత విష్ణువు శరీరం నుండి ఇంకొక తేజస్సు సముదాయం వెలువడింది. అది నీలి రంగులో, సత్త్వగుణంతో, గొప్ప ప్రకాశంతో మెరిసింది.
తతశ్చేన్ద్రశరీరాత్తు చిత్రరూపం దురాసదమ్ । ఆవిరాసీత్సుసంవృత్తం తేజః సర్వగుణాత్మకమ్
తర్వాత ఇంద్రుని శరీరం నుండి ఒక అద్భుతమైన, దుర్వశమైన, బహురూపాల తేజస్సు వెలువడింది. అది అన్ని గుణాలతో కూడి, సుస్థిరంగా ఉంది.
కుబేరయమవహ్నీనాం శరీరేభ్యః సమన్తతః । నిశ్చక్రామ మహత్తేజో వరుణస్య తథైవ చ
కుబేరుడు, యముడు, అగ్ని, వరుణుడు — వీరి శరీరాల నుండి అన్ని వైపులా గొప్ప తేజస్సు బయటకు వచ్చింది.
అన్యేషాం చైవ దేవానాం శరీరేభ్యోఽతిభాస్వరమ్ । నిర్గతం తన్మహాతేజోరాశిరాసీన్మహోజ్జ్వలః
ఇతర దేవతల శరీరాల నుండి కూడా అత్యంత ప్రకాశవంతమైన తేజస్సు వెలువడింది. ఆ మహాతేజస్సు సముదాయం అత్యంత దివ్యంగా మెరిసింది.
తం దృష్ట్వా విస్మితాః సర్వే దేవా విష్ణుపురోగమాః । తేజోరాశిం మహాదివ్యం హిమాచలమివాపరమ్
అది చూసి, విష్ణువు ముందుండి, అందరు దేవతలు ఆ గొప్ప దివ్య తేజస్సు సముదాయాన్ని చూసి ఆశ్చర్యపోయారు. అది మరో హిమాచల పర్వతంలా కనిపించింది.
పశ్యతాం తత్ర దేవానాం తేజఃపుఞ్జసముద్భవా । బభూవాతివరా నారీ సున్దరీ విస్మయప్రదా
అక్కడ దేవతలు చూస్తుండగా, ఆ తేజస్సు సముదాయంనుండి ఒక అత్యుత్తమమైన, అందమైన, ఆశ్చర్యకరమైన స్త్రీ ప్రकटించింది.
త్రిగుణా సా మహాలక్ష్మీః సర్వదేవశరీరజా । అష్టాదశభుజా రమ్యా త్రివర్ణా విశ్వమోహినీ
ఆమె త్రిగుణాలతో కూడిన మహాలక్ష్మి, అన్ని దేవతల శరీరాల నుండి జన్మించింది. ఆమెకు పదిహేడు చేతులు, మూడు రంగులు, జగత్తును మోహింపజేసే సౌందర్యం ఉంది.
శ్వేతాననా కృష్ణనేత్రా సంరక్తాధరపల్లవా । తామ్రపాణితలా కాన్తా దివ్యభూషణభూషితా
ఆమె ముఖం తెలుపు, కళ్ళు నలుపు, పెదాలు రక్తవర్ణంలో, చేతి తళ్లు తామ్రవర్ణంలో, అందంగా, దివ్యాభరణాలతో అలంకరించబడి ఉంది.
అష్టాదశభుజా దేవీ సహస్రభుజమణ్డితా । సమ్భూతాసురనాశాయ తేజోరాశిసముద్భవా
పదిహేడు చేతులతో ఉన్న ఆ దేవి, వెయ్యి చేతులతో ఉన్నట్టు అలంకరించబడి, తేజస్సు సముదాయంనుండి జన్మించి, అసురులను నాశనం చేయడానికి ప్రబలించింది.
జనమేజయ ఉవాచ కృష్ణ దేవ మహాభాగ సర్వజ్ఞ మునిసత్తమ । విస్తరం బ్రూహి తస్యాస్త్వం శరీరస్య సముద్భవమ్
జనమేజయుడు అడిగాడు: కృష్ణా దేవా! మహాభాగా! సర్వజ్ఞుడా! మునిశ్రేష్ఠా! ఆమె శరీర ఉత్పత్తి వివరంగా నాకు చెప్పు.
ఏకీభూతం చ సర్వేషాం తేజః కిం వా పృథక్ స్థితమ్ । అఙ్గాని చైవ తస్యాస్తు సర్వతేజోమయాని వా
అందరి తేజస్సు కలిసిపోయిందా, లేక వేరుగా వేరుగా ఉందా? ఆమె అవయవాలు అంతా ఆ తేజస్సుతోనే ఏర్పడ్డవా, లేక కొంత భాగమేనా?
భిన్నభాగవిభాగేన జాతాన్యఙ్గాని యాని తు । ముఖనాసాక్షిభేదేన సర్వత్రైకభవాని చ
వేరు వేరు భాగాలుగా ఏర్పడిన అవయవాలు, నోరు, ముక్కు, కన్నులు వంటివి, చివరికి అన్నీ ఒక్కటిగా ఐక్యమయ్యాయి.
బ్రూహి తద్విస్తరం వ్యాస శరీరాఙ్గసముద్భవమ్ । బభూవ యస్య దేవస్య తేజసోఽఙ్గం యదద్భుతమ్
వ్యాస మహర్షీ, ఆ దేహానికి అవయవాలు ఎలా పుట్టాయో, ఏ దేవుని తేజస్సు నుండి ఏ అవయవం అద్భుతంగా ఏర్పడిందో నాకు వివరంగా చెప్పు.
ఆయుధాభరణాదీని దత్తాని యైర్యథా యథా । తత్సర్వం శ్రోతుకామోఽస్మి త్వన్ముఖామ్బుజనిర్గతమ్
ఆయుధాలు, ఆభరణాలు, ఇతర వస్తువులు ఎవరు, ఎలా ఇచ్చారో, నీ నోటి పద్మం నుండి వినాలని నేను ఆశిస్తున్నాను.
న హి తృప్యామ్యహం బ్రహ్మన్ సుధామయరసం పిబన్ । చరితఞ్చ మహాలక్ష్యాస్త్వన్ముఖామ్భోజనిఃసృతమ్
బ్రహ్మన్, నీ నోటి పద్మం నుండి మహాలక్ష్మి చరిత్రను వినుతూ అమృతం తాగినట్టు ఉన్నా, నాకు తృప్తి రావడం లేదు.
సూత ఉవాచ ఇతి తస్య వచః శ్రుత్వా రాజ్ఞః సత్యవతీసుతః । ఉవాచ మధురం వాక్యం ప్రీణయన్నివ భూపతిమ్
సూతుడు చెప్పాడు: రాజు మాటలు విని సత్యవతీ కుమారుడు, రాజును ఆనందింపజేస్తూ మధురంగా ఇలా పలికాడు.
వ్యాస ఉవాచ శృణు రాజన్మహాభాగ విస్తరేణ బ్రవీమి తే । యథామతి కురుశ్రేష్ఠ తస్యా దేహసముద్భవమ్
వ్యాసుడు చెప్పాడు: రాజా, నీకు నేను తెలిసినంతవరకు ఆమె దేహం ఎలా పుట్టిందో విస్తరంగా చెబుతాను, విను.
న బ్రహ్మా న హరిః సాక్షాన్న రుద్రో న చ వాసవః । యాథాతథ్యేన తద్రూపం వక్తుమీశః కదాచన
బ్రహ్మ, హరి, రుద్రుడు, వాసవుడు — వీరెవరూ కూడా ఆమె స్వరూపాన్ని యథాతథంగా వివరించలేరు.
కథం జానామ్యహం దేవ్యా యద్రూపం యాదృశం యతః । వాచారమ్భణమాత్రం తదుత్పన్నేతి బ్రవీమి యత్
నేను దేవీ యొక్క రూపాన్ని, అది ఎలా ఉందో, ఎక్కడి నుండి వచ్చిందో ఎలా తెలుసుకోగలను? నేను మాట్లాడేది మాటల వల్ల కలిగిందంతే.
సా నిత్యా సర్వదైవాస్తే దేవకార్యార్థసిద్ధయే । నానారూపా త్వేకరూపా జాయతే కార్యగౌరవాత్
ఆమె శాశ్వతమైనది, ఎప్పుడూ దైవమయమైనది; దేవతల కార్యసిద్ధికోసం అనేక రూపాలలో కనిపించినా, నిజానికి ఒక్కటే, పని గొప్పదనాన్ని బట్టి అవతరిస్తుంది.
యథా నటో రఙ్గగతో నానారూపో భవత్యసౌ । ఏకరూపస్వభావోఽపి లోకరఞ్జనహేతవే
రంగస్థలంపై నటుడు, తన అసలు స్వభావం ఒక్కటే అయినా, లోకాన్ని ఆనందింపజేయడానికి అనేక రూపాలు ధరించడంలా,
తథైషా దేవకార్యార్థమరూపాపి స్వలీలయా । కరోతి బహురూపాణి నిర్గుణా సగుణాని చ
అలాగే ఆమె, దేవతల కార్యార్థం కోసం స్వరూపం లేకపోయినా, తన లీలతో అనేక రూపాలు, గుణాలతోనూ, గుణాల్లేనివిగా కూడా అవతరిస్తుంది.
కార్యకర్మానుసారేణ నామాని ప్రభవన్తి హి । ధాత్వర్థగుణయుక్తాని గౌణాని సుబహూన్యపి
పనుల ప్రకారం, అర్థం, లక్షణాలు కలిగిన అనేక పేర్లు ఏర్పడతాయి.
తద్వై బుద్ధ్యనుసారేణ ప్రబ్రవీమి నరాధిప । యథా తేజఃసముద్భూతం రూపం తస్యా మనోహరమ్
అందుకే రాజా, నేను తెలిసినంతవరకు ఆమె తేజస్సు నుండి పుట్టిన ఆ అందమైన రూపాన్ని వివరంగా చెబుతాను.
శఙ్కరస్య చ యత్తేజస్తేన తన్ముఖపఙ్కజమ్ । శ్వేతవర్ణం శుభాకారమజాయత మహత్తరమ్
శంకరుని తేజస్సు నుండి ఆమె ముఖ పద్మం పుట్టింది; అది తెల్లగా, మంగళకరంగా, అద్భుతంగా మెరిసింది.
కేశాస్తస్యాస్తథా స్నిగ్ధా యామ్యేన తేజసాభవన్ । వక్రాగ్రాశ్చాతిదీర్ఘా వై మేఘవర్ణా మనోహరాః
యముని తేజస్సుతో ఆమె జుట్టు ఏర్పడింది; అది మృదువుగా, వంకరగా, చాలా పొడవుగా, మేఘాల వర్ణంలో, ఆకర్షణీయంగా ఉంది.
నయనత్రితయం తస్యా జజ్ఞే పావకతేజసా । కృష్ణం రక్తం తథా శ్వేతం వర్ణత్రయవిభూషితమ్
అగ్నితేజస్సుతో ఆమెకు మూడు కళ్ళు పుట్టాయి; అవి నలుపు, ఎరుపు, తెలుపు రంగులతో అలంకరించబడ్డాయి.
వక్రే స్నిగ్ధే కృష్ణవర్ణే సన్ధ్యయోస్తేజసా భ్రువౌ । జాతే దేవ్యాః సుతేజస్కే కామస్య ధనుషీవ తే
సంధ్యా తేజస్సుతో ఆమె భ్రూవులు ఏర్పడ్డాయి; అవి మృదువుగా, నల్లగా మెరిసి, కామదేవుని విల్లులా ప్రకాశించాయి.
వాయోశ్చ తేజసా శస్తౌ శ్రవణౌ సమ్బభూవతుః । నాతిదీర్ఘో నాతిహ్రస్వౌ దోలావివ మనోభువః
వాయువు యొక్క తేజంతో ఆమె చెవులు మెరిసేలా, అందంగా ఏర్పడ్డాయి. అవి ఎక్కువ పొడవుగా లేక పొట్టిగా కాకుండా, మనసులో ఊగే ఊయలల్లా నాజూగగా కనిపించేవి.
తిలపుష్పసమాకారా నాసికా సుమనోహరా । సఞ్జాతా స్నిగ్ధవర్ణా వై ధనదస్య చ తేజసా
కుబేరుని తేజంతో ఆమె ముక్కు తిలపువ్వు లాగ ఆకర్షణీయంగా, మృదువుగా, మెరిసేలా ఏర్పడింది.