కిన్నరైః సిద్ధగన్ధర్వైశ్చారణోరగపన్నగైః । తుష్టువుర్భయభీతాస్తే దేవదేవం జగద్గురుమ్
కిన్నరులు, సిద్ధులు, గంధర్వులు, చారణులు, నాగులు, పన్నగులతో కలిసి, భయంతో ఉన్న ఆ దేవతలు జగద్గురువు అయిన దేవదేవుడిని స్తుతించారు.
దేవా ఊచుః ధాతః కిమేతదఖిలార్తిహరామ్బుజన్మ జన్మాభివీక్ష్య న దయాం కురుషే సురాన్ యత్ । సమ్పీడితాన్ రణజితానసురాధిపేన స్థానచ్యుతాన్ గిరిగుహాకృతసన్నివాసాన్
దేవతలు ఇలా అన్నారు: సృష్టికర్తా! సకల దుఃఖాలను తొలగించే పద్మజుడి జన్మాన్ని చూశాక కూడా, యుద్ధంలో ఓడిపోయి, దుర్మార్గుడైన అసురాధిపతిచేత బాధపడుతూ, తమ స్థానాలు కోల్పోయి, కొండ గుహల్లో నివసిస్తున్న మమ్మల్ని ఎందుకు కరుణించడంలేదు?
పుత్రాన్పితా కిమపరాధశతైః సమేతా- న్సన్త్యజ్య లోభరహితః కురుతేఽతిదుఃస్థాన్ । యస్త్వం సురాంస్తవ పదామ్బుజభక్తియుక్తా- న్దైత్యార్దితాంశ్చ కృపణాన్ యదుపేక్షసేఽద్య
తండ్రి! నీవు నీ కుమారులను, వారు లోభరహితులై, ఎన్నో తప్పులతో ఉన్నా, వదిలేసి ఇంత కఠినంగా ఎందుకు వ్యవహరిస్తున్నావు? నీ పద్మపాదాలకు భక్తితో ఉన్న, దైత్యుల చేత బాధపడుతున్న, దయనీయమైన మమ్మల్ని నీవు ఎందుకు పట్టించుకోవడంలేదు?
అమరభువనరాజ్యం తేన భుక్తం నితాన్తం మఖహవిరపి యోగ్యం బ్రాహ్మణైరాదదాతి । సురతరువరపుష్పం సేవతేఽసౌ దురాత్మా జలనిధినిధిభూతాం గామసౌ సేవతే తామ్
అతడు అమర లోకాల రాజ్యాన్ని పూర్తిగా అనుభవించాడు; బ్రాహ్మణులు సమర్పించే యజ్ఞహవిస్సును కూడా తీసుకుంటున్నాడు; ఆ దుర్మార్గుడు స్వర్గవృక్షపు ఉత్తమ పుష్పాలను సేవిస్తున్నాడు, సముద్రధనంగా ఉన్న భూమిని కూడా అనుభవిస్తున్నాడు.
కిం వా గృణీమః సురకార్యమద్భుతం జానాసి దేవేశ సురారిచేష్టితమ్ । జ్ఞానేన సర్వం త్వమశేషకార్యవి- త్తస్మాత్ప్రభో తే ప్రణతాః స్మ పాదయోః
దేవతల పనిలో నీ అద్భుత కార్యాన్ని మేమేమి చెప్పగలం? దేవతల శత్రువుల చేతకలాపాలను నీవు తెలుసు, దేవతాధిపతా! నీవు జ్ఞానంతో అన్ని విషయాలను పూర్తిగా తెలుసు. అందుకే ప్రభూ! మేము నీ పాదాలకు నమస్కరిస్తున్నాము.
యత్రాపి కుత్రాపి గతాన్సురానసౌ నానాచరిత్రః ఖలు పాపమానసః । పీడాం కరోత్యేవ స దుష్టచేష్టిత- స్త్రాతాసి దేవేశ విధేహి శం విభో
మేము ఎక్కడికి వెళ్లినా, ఆ పాపమయమైన, చెడ్డ మనసు కలిగిన వాడు మమ్మల్ని బాధపెడుతూనే ఉన్నాడు. దేవతాధిపతీ! నీవే మమ్మల్ని రక్షించేవాడు. ప్రభూ! మాకు మంగళాన్ని ప్రసాదించు.
నో చేద్వయం దావమహాగ్నిపీడితాః కం శాన్తికర్తారమనన్తతేజసమ్ । యామః ప్రజేశం శరణం సురేష్టం ధాతారమాద్యం పరిముచ్య కం శివమ్
లేకపోతే, మేము అగ్నిలో కాలిపోతున్నట్లుగా బాధపడుతున్నాము. అనంత తేజస్సు కలవాడైన శాంతిని ప్రసాదించేవాడిని మేము ఎవరిని ఆశ్రయించగలం? ప్రాణికర్త, దేవతలలో శ్రేష్ఠుడు, ఆదికర్త అయిన నిన్ను వదిలి ఇంకెవరిని ఆశ్రయించగలం?
వ్యాస ఉవాచ ఇతి స్తుత్వా సురాః సర్వే ప్రణేముస్తం ప్రజాపతిమ్ । బద్ధాఞ్జలిపుటాః సర్వే విషణ్ణవదనా భృశమ్
వ్యాసుడు ఇలా అన్నాడు: ఇలా స్తుతించి, అందరూ దేవతలు ప్రజాపతికి నమస్కరించి, చేతులు జోడించి, ముఖాలు మిగులుగా విషాదంగా ఉండగా, అతని పాదాలకు వందనం చేశారు.
తాంస్తథా పీడితాన్దృష్ట్వా తదా లోకపితామహః । ఉవాచ శ్లక్ష్ణయా వాచా సుఖం సఞ్జనయన్నివ
అలా బాధపడుతున్న దేవతలను చూసి, ఆ సమయానికి లోకపితామహుడు మృదువైన మాటలతో, వారికి ఓదార్పు కలిగించేలా పలికాడు.
బ్రహ్మోవాచ కిం కరోమి సురాః కామం దానవో వరదర్పితః । స్త్రీవధ్యోఽసౌ న పుంవధ్యో విధేయం తత్ర కిం పునః
బ్రహ్మా ఇలా అన్నాడు: దేవతలారా! నేనేం చేయగలను? ఆ దానవుడు వరప్రభావంతో పురుషుల చేత చంపబడడు, స్త్రీ చేత మాత్రమే సంహరించబడతాడు. మరి ఇప్పుడు ఏం చేయాలి?
వ్రజామోఽద్య సురాః సర్వే కైలాసం పర్వతోత్తమమ్ । శఙ్కరం పురతః కృత్వా సర్వకార్యవిశారదమ్
మనందరం ఈ రోజు కలిసిపోతూ, అన్ని పనుల్లో నిపుణుడైన శంకరుడిని ముందుంచుకొని, ఉత్తమమైన కైలాస పర్వతానికి వెళ్లుదాం.
తతో వ్రజామ వైకుణ్ఠం యత్ర దేవో జనార్దనః । మిలిత్వా దేవకార్యఞ్చ విమృశామో విశేషతః
ఆ తరువాత, మనం వైకుంఠానికి పోదాం, అక్కడ దేవుడు జనార్దనుడు ఉన్నాడు. అందరం కలసి, దేవతలకు సంబంధించిన విషయాన్ని ప్రత్యేకంగా ఆలోచిద్దాం.
ఇత్యుక్త్వా హంసమారుహ్య బ్రహ్మా కార్యసముచ్చయే । దేవాంశ్చ పృష్ఠతః కృత్వా కైలాసాభిముఖో యయౌ
ఇలా చెప్పి, బ్రహ్మా హంసపై ఎక్కి, కార్యసిద్ధికి సిద్ధమై, దేవతలను వెనుక పెట్టుకొని, కైలాసం వైపు బయలుదేరాడు.
తావచ్ఛివోఽపి తరసా జ్ఞాత్వా ధ్యానేన పద్మజమ్ । ఆగచ్ఛన్తం సురైః సార్ధం నిర్గతః స్వగృహాద్బహిః
అంతలో, శివుడు ధ్యానశక్తితో పద్మజుడిని దేవతలతో కలిసి వస్తున్నాడని తెలుసుకొని, తక్షణమే తన ఇంటి బయటకు వచ్చాడు.
దృష్ట్వా పరస్పరం తౌ తు కృతాభివాదనౌ భృశమ్ । ప్రణతౌ చ సురైః సర్వైః సన్తుష్టౌ సమ్బభూవతుః
వారు ఇద్దరూ ఒకరిని ఒకరు చూసి పరస్పరం గౌరవంగా నమస్కరించుకున్నారు. దేవతలందరూ భక్తితో వందనం చేయగా, వారు ఇద్దరూ ఎంతో సంతోషించారు.
ఆసనాని పృథగ్దత్త్వా దేవేభ్యో గిరిజాపతిః । ఉపవిష్టేషు తేష్వేవ నిషసాదాసనే స్వకే
పర్వతాధిపతి దేవతలందరికీ వేర్వేరు ఆసనాలు ఇచ్చి, వారు అందరూ కూర్చున్న తరువాత తన ఆసనంపై కూర్చున్నాడు.
కృత్వా తు కుశలప్రశ్నం బ్రహ్మాణం వృషభధ్వజః । పప్రచ్ఛ కారణం దేవాన్కైలాసాగమనే విభుః
వృషభధ్వజుడు బ్రహ్ముని క్షేమాన్ని అడిగి తెలుసుకుని, దేవతలను చూసి, కైలాసానికి ఎందుకు వచ్చారో కారణం అడిగాడు.
శివ ఉవాచ కిమత్రాగమనం బ్రహ్మన్ కృతం దేవైః సవాసవైః । భవతా చ మహాభాగ బ్రూహి తత్కారణం కిల
శివుడు ఇలా అన్నాడు: బ్రహ్మా! దేవతలు తమ నాయకులతో కలిసి ఇక్కడికి ఎందుకు వచ్చారు? మహాభాగుడా, దయచేసి నిజమైన కారణం చెప్పు.
బ్రహ్మోవాచ మహిషేణ సురేశాన పీడితాః స్వర్నివాసినః । భ్రమన్తి గిరిదుర్గేషు భయత్రస్తాః సవాసవాః
బ్రహ్మా ఇలా అన్నాడు: దేవతాధిపతీ! మహిషుడి చేత స్వర్గవాసులు తమ నాయకులతో కలసి బాధపడుతూ, భయంతో పర్వత గుహల్లో తిరుగుతున్నారు.
యజ్ఞభుగ్మహిషో జాతస్తథాన్యే సురశత్రవః । పీడితా లోకపాలాశ్చ త్వామద్య శరణం గతాః
యజ్ఞాలను భక్షించే మహిషుడు జన్మించాడు, అలాగే ఇతర దేవతాశత్రువులు కూడా. లోకపాలకులు బాధపడుతూ, ఈ రోజు నీ వద్ద శరణు కోరారు.
మయా తే భవనం శమ్భో ప్రాపితాః కార్యగౌరవాత్ । యద్యుక్తం తద్విధత్స్వాద్య సురకార్యం సురేశ్వర
శంభూ! కార్యాగౌరవం వల్లనే నేను వీరందరినీ నీ ఇంటికి తీసుకొచ్చాను. దేవతల కోసం ఏది సముచితం అయితే, అది ఈ రోజు చేయు, దేవతాధిపతీ!
త్వయి భారోఽస్తి సర్వేషాం దేవానాం భూతభావన । వ్యాస ఉవాచ ఇతి తద్వచనం శ్రుత్వా శఙ్కరః ప్రహసన్నివ
భూతభావనా! దేవతలందరి భారమంతా నీ మీదే. వ్యాసుడు ఇలా చెప్పాడు: అటువంటి మాటలు వినగానే శంకరుడు చిరునవ్వుతో,
వచనం శ్లక్ష్ణయా వాచా ప్రోవాచ పద్మజం ప్రతి । శివ ఉవాచ భవతైవ కృతం కార్యం వరదానాత్పురా విభో
పద్మజుడిని చూసి మృదువుగా ఇలా అన్నాడు: శివుడు ఇలా అన్నాడు: మహాబలుడా! నీవు ఇచ్చిన వరంతోనే ఈ కార్యం ముందే జరిగిపోయింది.
అనర్థదఞ్చ దేవానాం కిం కర్తవ్యమతః పరమ్ । ఈదృశో బలవాఞ్ఛూరః సర్వదేవభయప్రదః
ఇప్పుడు దేవతలకు ఇంకేం చేయగలం? ఇదే వారికి కష్టాన్ని తెచ్చింది. ఇంత బలమైన, వీరుడైన వాడు దేవతలందరికీ భయం కలిగిస్తున్నాడు.
కా సమర్థా వరా నారీ తం హన్తుం మదదర్పితమ్ । న మే భార్యా న తే భార్యా సంగ్రామం గన్తుమర్హతి
అంత గర్వంతో ఉన్న వాడిని సంహరించగల స్త్రీ ఎవరు? నా భార్యకైనా, నీ భార్యకైనా యుద్ధానికి వెళ్లడం సాధ్యం కాదు.
గత్వైవ తే మహాభాగే యుయుధాతే కథం పునః । ఇన్ద్రాణీ చ మహాభాగా న యుద్ధకుశలాస్తి హి
వారు ఎంత మహాభాగ్యవంతులైనా, యుద్ధానికి వెళ్లినా, ఎలా పోరాడగలరు? ఇంద్రాణికీ యుద్ధంలో నైపుణ్యం లేదు.
కాన్యా హన్తుం సమర్థాస్తి తం పాపం మదదర్పితమ్ । మమేదం మతమద్యైవ గత్వా దేవం జనార్దనమ్
అంతటి పాపాత్ముడిని, అహంకారంతో మదంగా ఉన్న వాడిని ఏ యువతి సంహరించగలదు? నా అభిప్రాయం ప్రకారం, మనం ఈ రోజు వెంటనే జనార్దనుడైన దేవుని వద్దకు వెళ్లుదాం.
స్తుత్వా తం దేవకార్యాయ ప్రేరయామః సుసత్వరమ్ । సోఽతిబుద్ధిమతాం శ్రేష్ఠో విష్ణుః సర్వార్థసాధనే
ఆయనను స్తుతించి, అమ్మవారి కార్యానికి త్వరగా ప్రేరేపిద్దాం. ఎందుకంటే, అత్యంత తెలివైనవారిలో విశిష్టుడైన విష్ణువు అన్ని కార్యాలను సాఫల్యంగా నెరవేర్చగలడు.
మిలిత్వా వాసుదేవం వై కర్తవ్యం కార్యచిన్తనమ్ । ప్రపఞ్చేన చ బుద్ధ్యా స సంవిధాస్యతి సాధనమ్
వాసుదేవునితో కలిసి, మనం ఆ కార్యాన్ని గురించి ఆలోచించాలి. ఆయన పూర్తిగా విచారించి, దానికి కావలసిన మార్గాలను ఏర్పాటుచేస్తాడు.
వ్యాస ఉవాచ ఇతి రుద్రవచః శ్రుత్వా బ్రహ్మాద్యాః సురసత్తమాః । ఉత్థితాస్తే తథేత్యుక్త్వా శివేన సహ సత్వరాః
వ్యాసుడు చెప్పాడు: రుద్రుని మాటలు విని, బ్రహ్మ మొదలైన ఉత్తమ దేవతలు 'అలా జరుగనీ' అని చెప్పి, శివునితో కలిసి త్వరగా లేచి బయలుదేరారు.