అనృతం సాహసం మాయా మూర్ఖత్వమతిలోభతా । అశౌచం నిర్దయత్వం చ స్త్రీణాం దోషాః స్వభావజాః
అబద్ధం, తొందరపాటు, మోసం, మూర్ఖత్వం, అధిక లోభం, అపవిత్రత, క్రూరత — ఇవన్నీ స్త్రీల సహజమైన లోపాలు.
సశీర్షం వాసుదేవం తం కరోమ్యద్య యథా పురా । శిరోఽస్య శాపయోగేన నిమగ్నం లవణామ్బుధౌ
ఈ రోజు వాసుదేవునికి మునుపటిలాగే తల కలిపి తిరిగి ఇస్తాను. శాప ప్రభావంతో ఆయన తల ఉప్పు సముద్రంలో మునిగిపోయింది.
అన్యచ్చ కారణం కిఞ్చిద్వర్తతే సురసత్తమాః । భవతాం చ మహత్కార్యం భవిష్యతి న సంశయః
దేవతలారా, ఇంకొక కారణం కూడా ఉంది. మీ అందరికీ ఒక గొప్ప పని ఎదురుగా ఉంది, ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
పురా దైత్యో మహాబాహుర్హయగ్రీవోఽతివిశ్రుతః । తపశ్చక్రే సరస్వత్యాస్తీరే పరమదారుణమ్
పూర్వం హయగ్రీవుడు అనే ప్రసిద్ధమైన, బలమైన దైత్యుడు సరస్వతీ నది ఒడ్డున భయంకరమైన తపస్సు చేశాడు.
జపన్నేకాక్షరం మన్త్రం మాయాబీజాత్మకం మమ । నిరాహారో జితాత్మా చ సర్వభోగవివర్జితః
అతడు నా ఏకాక్షర మంత్రాన్ని జపిస్తూ, ఆహారం లేకుండా, తన మనస్సును జయించుకుని, అన్ని భోగాలను వదిలిపెట్టి తపస్సు చేశాడు.
ధ్యాయన్మాం తామసీం శక్తిం సర్వభూషణభూషితామ్ । ఏవం వర్షసహస్రం చ తపశ్చక్రేఽతిదారుణమ్
అతడు నన్ను తామస స్వరూపిణిగా, అన్ని ఆభరణాలతో అలంకరించబడినవాడిగా ధ్యానిస్తూ, వెయ్యేళ్లు భయంకరమైన తపస్సు చేశాడు.
తదాహం తామసం రూపం కృత్వా తత్ర సమాగతా । దర్శనే పురతస్తస్య ధ్యాతం తత్తేన యాదృశమ్
అప్పుడు నేను తామస స్వరూపాన్ని ధరించి అక్కడ ప్రత్యక్షమై, అతడు ధ్యానంలో ఊహించినట్టే అతని ముందు కనిపించాను.
సింహోపరి స్థితా తత్ర తమవోచం దయాన్వితా । వరం బ్రూహి మహాభాగ దదామి తవ సువ్రత
అక్కడ సింహంపై నిలబడి, దయతో అతనితో ఇలా చెప్పాను: 'ఓ భాగ్యశాలి! నీవు కోరిన వరం అడుగు, నీకు నేను ఇస్తాను.'
ఇతి శ్రుత్వా వచో దేవ్యా దానవః ప్రేమపూరితః । ప్రదక్షిణాం ప్రణామం చ చకార త్వరితస్తదా
దేవి మాటలు విని, ఆ దానవుడు ప్రేమతో నిండిపోయి, వెంటనే ప్రదక్షిణ చేసి, నమస్కరించాడు.
దృష్ట్వా రూపం మదీయం స ప్రేమోస్ఫుల్లవిలోచనః । హర్షాశ్రుపూర్ణనయనస్తుష్టావ స చ మాం తదా
నా రూపాన్ని చూసి, అతని కళ్ళు ఆనందంతో వికసించాయి, ఆనందబాష్పాలతో నిండిపోయాయి. ఆ సమయంలో అతడు నన్ను స్తుతించాడు.
హయగ్రీవ ఉవాచ నమో దేవ్యై మహామాయే సృష్టిస్థిత్యన్తకారిణి । భక్తానుగ్రహచతురే కామదే మోక్షదే శివే
హయగ్రీవుడు ఇలా అన్నాడు: 'ఓ మహామాయా దేవీ! సృష్టి, స్థితి, లయానికి కారణమైనవాడవు. భక్తులకు అనుగ్రహించడంలో నిపుణురాలవు. కోరినదాన్ని, మోక్షాన్ని ప్రసాదించేవాడవు. శుభమయురాలవు.'
ధరామ్బుతేజఃపవనఖపఞ్చానాం చ కారణమ్ । త్వం గన్ధరసరూపాణాం కారణం స్పర్శశబ్దయోః
భూమి, నీరు, అగ్ని, గాలి, ఆకాశం — ఈ ఐదు మూలకాలకు నీవే కారణం. గంధర్వుల రూపాలకు, స్పర్శ, శబ్దాలకు కూడా నీవే మూలం.
ఘ్రాణం చ రసనా చక్షుస్త్వక్శ్రోత్రమిన్ద్రియాణి చ । కర్మేన్ద్రియాణి చాన్యాని త్వత్తః సర్వం మహేశ్వరి
ఘ్రాణం, రుచి, చూపు, చర్మం, చెవి — ఈ ఇంద్రియాలు, అలాగే ఇతర కర్మేంద్రియాలు అన్నీ నీ నుండి ఉద్భవించాయి, ఓ మహేశ్వరి!
దేవ్యువాచ కిం తేఽభీష్టం వరం బ్రూహి వాఞ్ఛితం యద్దదామి తత్ । పరితుష్టాస్మి భక్త్యా తే తపసా చాద్భుతేన చ
దేవి ఇలా అన్నది: 'నీకు కావలసిన వరం ఏమిటో చెప్పు. నీవు కోరినదాన్ని నేను ఇస్తాను. నీ భక్తి, నీ అద్భుతమైన తపస్సు నన్ను సంతోషపరిచాయి.'
హయగ్రీవ ఉవాచ యథా మే మరణం మాతర్న భవేత్తత్తథా కురు । భవేయమమరో యోగీ తథాజేయః సురాసురైః
హయగ్రీవుడు ఇలా అన్నాడు: 'అమ్మా! నాకు మరణం రాకుండా చేయి. నేను అమరుడిగా, యోగిగా, దేవతలు, దానవులు ఎవ్వరూ నన్ను జయించలేని వాడిగా ఉండాలని కోరుతున్నాను.'
దేవ్యువాచ జాతస్య హి ధ్రువం మృత్యుర్ధ్రువం జన్మ మృతస్య చ । మర్యాదా చేదృశీ లోకే భవేచ్చ కథమన్యథా
దేవి ఇలా అన్నది: 'పుట్టినవాడికి మరణం తప్పదు. మరణించినవాడికి మళ్లీ జననం తప్పదు. ఈ లోకంలో ఇదే ధర్మం — దీనికి భిన్నంగా ఎలా ఉంటుంది?'
ఏవం త్వం నిశ్చయం కృత్వా మరణే రాక్షసోత్తమ । వరం వరయ చేష్టం తే విచార్య మనసా కిల
కాబట్టి, ఓ ఉత్తమ రాక్షసా! మరణం గురించి ఈ నిర్ణయంతో, నీ మనసులో ఆలోచించి ఇంకొక వరాన్ని కోరుకో.
హయగ్రీవ ఉవాచ హయగ్రీవాచ్చ మే మృత్యుర్నాన్యస్మాజ్జగదమ్బికే । ఇతి మే వాఞ్ఛితం కామం పూరయస్వ మనోగతమ్
హయగ్రీవుడు ఇలా అన్నాడు: 'ఓ జగదంబికే! నాకు మరణం హయగ్రీవుడి చేతిలో తప్ప మరెవరినీ వల్ల రాకూడదు. నా మనసులో ఉన్న ఈ కోరికను నీవు నెరవేర్చు.'
దేవ్యువాచ గృహం గచ్ఛ మహాభాగ కురు రాజ్యం యథాసుఖమ్ । హయగ్రీవాదృతే మృత్యుర్న తే నూనం భవిష్యతి
దేవి ఇలా పలికింది — ఓ మహాభాగుడా! నీవు ఇంటికి వెళ్లి, నీ రాజ్యాన్ని నచ్చినట్టు పాలించు. హయగ్రీవుడు తప్ప మరెవరి చేతిలోనూ నీకు మరణం రావడం లేదు.
ఇతి దత్త్వా వరం తస్మా అన్తర్ధానం గతా తథా । ముదం పరమికాం ప్రాప్య సోఽపి స్వభవనం గతః
దేవి ఆ వరం ఇచ్చి, అక్కడి నుండి కనబడకుండా పోయింది. అతడు కూడా పరమానందంతో తన ఇంటికి తిరిగి వెళ్లాడు.
స పీడయతి దుష్టాత్మా మునీన్ వేదాంశ్చ సర్వశః । న కోఽపి విద్యతే తస్య హన్తాద్య భువనత్రయే
ఆ దుష్టాత్ముడు మునులను, వేదాలను అన్ని విధాలా బాధిస్తున్నాడు. ఈ రోజు మూడు లోకాల్లో అతడిని సంహరించగలవాడు ఎవ్వరూ లేరు.
తస్మాచ్ఛీర్షం హయస్యాస్య సముద్ధృత్య మనోహరమ్ । దేహేఽత్ర విశిరోవిష్ణోస్త్వష్టా సంయోజయిష్యతి
అందుకే, ఈ గుర్రపు తలను తీసుకుని, విష్ణువు శరీరానికి త్వష్టా కలిపి పెడతాడు.
హయగ్రీవోఽథ భగవాన్హనిష్యతి తమాసురమ్ । పాపిష్ఠం దానవం క్రూరం దేవానాం హితకామ్యయా
తర్వాత హయగ్రీవుడు, దేవతల మేలు కోరి, ఆ పాపిష్టుడైన క్రూర దానవుణ్ణి సంహరిస్తాడు.
సూత ఉవాచ ఏవం సురాంస్తదాభాష్య శర్వాణీ విరరామ హ । దేవాస్తదాతిసన్తుష్టాస్తమూచుర్దేవశిల్పినమ్
సూతుడు చెప్పాడు — శర్వాణి ఇలా దేవతలతో మాట్లాడి మౌనంగా నిలిచింది. దేవతలు ఎంతో సంతోషంతో ఆ దేవశిల్పిని ఇలా అడిగారు.
దేవా ఊచుః కురు కార్యం సురాణాం వై విష్ణోః శీర్షాభియోజనమ్ । దానవప్రవరం దైత్యం హయగ్రీవో హనిష్యతి
దేవతలు అన్నారు — ఓ త్వష్టా! విష్ణువుకు గుర్రపు తల కలిపే పని చేయు. హయగ్రీవుడు ఆ గొప్ప దానవుణ్ణి సంహరిస్తాడు.
సూత ఉవాచ ఇతి శ్రుత్వా వచస్తేషాం త్వష్టా చాతిత్వరాన్వితః । వాజిశీర్షం చకర్తాశు ఖడ్గేన సురసన్నిధౌ
సూతుడు చెప్పాడు — వారి మాటలు విని, త్వష్టా చాలా తొందరగా, దేవతల సమక్షంలో ఖడ్గంతో గుర్రపు తలను తొడిగాడు.
విష్ణోః శరీరే తేనాశు యోజితం వాజిమస్తకమ్ । హయగ్రీవో హరిర్జాతో మహామాయాప్రసాదతః
ఆ గుర్రపు తలను విష్ణువు శరీరానికి త్వరగా కలిపారు. మహామాయా అనుగ్రహంతో హరి హయగ్రీవుడయ్యాడు.
కియతా తేన కాలేన దానవో మదదర్పితః । నిహతస్తరసా సంఖ్యే దేవానాం రిపురోజసా
కొంత కాలంలోనే, ఆ మదంతో మత్తెక్కిన దానవుడు, యుద్ధంలో దేవతల శక్తితో బలంగా సంహరించబడ్డాడు.
య ఇదం శుభమాఖ్యానం శృణ్వన్తి భువి మానవాః । సర్వదుఃఖవినిర్ముక్తాస్తే భవన్తి న సంశయః
ఈ మంగళకరమైన కథను భూమిపై ఎవరు వినినా, వారు అన్ని బాధల నుండి విముక్తి పొందుతారు — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
మహామాయాచరిత్రఞ్చ పవిత్రం పాపనాశనమ్ । పఠతాం శృణ్వతాం చైవ సర్వసమ్పత్తికారకమ్
ఈ మహామాయా చరిత్ర పవిత్రమైనది, పాపాలను నాశనం చేసేది. దాన్ని చదివేవారికి, వినేవారికి అన్ని సంపదలు కలుగుతాయి.